India Dependence on China: भारताच्या एकूण आयातीत चीनचा वाटा सुमारे 16 टक्के आहे, परंतु औद्योगिक वस्तूंमध्ये त्याचे वर्चस्व लक्षणीयरीत्या जास्त असून, चीन देशाच्या गरजेपैकी तब्बल 30.8 टक्के पुरवठा करतो, असे थिंक टँक ग्लोबल ट्रेड रिसर्च इनिशिएटिव्ह (जीटीआरआय) ने सांगितले.

2025-26 मध्ये देशाची आयात 774.98 अब्ज डॉलर्सपर्यंत वाढली. यापैकी 131.63 अब्ज डॉलर्सची आयात चीनमधून झाली होती. महत्त्वाच्या कच्च्या मालासाठी एकाच पुरवठादारावर अवलंबून राहिल्याने औषधनिर्माण, इलेक्ट्रॉनिक्स आणि स्वच्छ ऊर्जा यांसारखी क्षेत्रे भू-राजकीय किंवा व्यावसायिक अशा कोणत्याही व्यत्ययाला बळी पडतात, असे त्यात म्हटले आहे.

भारताची चीनकडून होणारी 82.6 अब्ज डॉलर्स मूल्याची आयात सुमारे 66 टक्के असून, ती इलेक्ट्रॉनिक्स, यंत्रसामग्री, संगणक आणि सेंद्रिय रसायनांमध्ये केंद्रित आहे. भारताच्या इलेक्ट्रॉनिक्स आयातीत चीनचा वाटा 43 टक्के, यंत्रसामग्री आणि संगणक आयातीत 40 टक्के, आणि सेंद्रिय रसायनांमध्ये 44 टक्के आहे.

ही ऐच्छिक खरेदी नसून, भारताच्या उत्पादन परिसंस्थेला थेट चालना देणारे मुख्य घटक आहेत, असे ग्लोबल ट्रेड रिसर्च इनिशिएटिव्हचे संस्थापक अजय श्रीवास्तव म्हणाले. भारतीय उद्योग इलेक्ट्रॉनिक्स पार्ट्स, ईव्ही बॅटरी, सोलर मॉड्यूल्स, एपीआय आणि स्पेशालिटी केमिकल्स यांसारख्या चिनी घटकांवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहे.

परिणामी, भारत निर्यात वाढवण्याचा प्रयत्न करत असला तरी, त्याच्या पुरवठा साखळ्या चीनशी जोडलेल्या आहेत. यामुळे स्पष्ट धोके निर्माण होतात, असेही ते म्हणाले. भारताला प्रमुख क्षेत्रांमध्ये देशांतर्गत क्षमता निर्माण करण्याची आणि पुरवठा साखळ्यांमध्ये विविधता आणण्याची गरज आहे.

महत्त्वाच्या क्षेत्रांमध्ये कोणत्याही एका देशावरील आयातीचे अवलंबित्व 30 टक्क्यांपेक्षा कमी ठेवणे, ही एक व्यावहारिक सुरुवात असेल, असे श्रीवास्तव म्हणाले. चीनला होणारी निर्यात आर्थिक वर्ष 2021 च्या पातळीपेक्षा कमी, 19.5 अब्ज डॉलर्सवर स्थिर राहिली आहे, तर आयात दुप्पटीहून अधिक वाढून 131.6 अब्ज डॉलर्स झाली आहे, ज्यामुळे 2025-26 मध्ये तूट 112.1 अब्ज डॉलर्सवर पोहोचली आहे.