Indian Army । Sabal 50 drone । iit kanpur : भारत आणि पाकिस्तानमधील अलिकडच्या संघर्षादरम्यान जोरदार ड्रोन युद्ध झाले. पाकिस्तानने हेरगिरी आणि हल्ल्यासाठी ड्रोन पाठवले, परंतु त्यांच्या योजनांमध्ये ते अपयशी ठरले. परंतु ‘ऑपरेशन सिंदूर’ दरम्यान हे स्पष्ट झाले आहे की ड्रोन भविष्यातील युद्धांमध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावू शकतात.

अशा परिस्थितीत, भारत देखील आपली ड्रोन शक्ती वाढवण्याच्या दिशेने पावले उचलत आहे. आयआयटी कानपूरने भारतातील सर्वात प्रगत लष्करी ड्रोन विकसित केले आहे. याबद्दल आज आपण जाणून घेणार आहोत…

‘सबल-५०’ हा एक शक्तिशाली लष्करी ड्रोन :
आयआयटी कानपूरने ‘सबल-५०’ नावाचा जगातील सर्वात शक्तिशाली लष्करी ड्रोन तयार केला आहे. तो लवकरच लाँच केला जाऊ शकतो. ‘सबल-५०’ ड्रोन सध्या पायलट टप्प्यात आहे.

तो त्याच्या जुन्या आवृत्ती ‘सबल-२०’ पेक्षा अनेक बाबतीत पुढे असणार आहे. ‘सबल-२०’ ला भारतीय लष्कराच्या पूर्व कमांडने लॉजिस्टिक मोहिमांसाठी तैनात केले आहे.

१७००० फूट उंचीवर काम करू शकते :
सबल-५० चे वजन १५० किलो आहे. ते ५० किलो पर्यंतचे पेलोड वाहून नेण्यास सक्षम आहे. ते वैद्यकीय किट, दारूगोळा आणि लहान शस्त्रे वाहून नेऊ शकते. सबल-५० ड्रोन सियाचीनसारख्या कठीण भागात १७,००० फूट उंचीवर काम करू शकते.

आयआयटी कानपूर भारतात विकसित केलेल्या सर्वात प्रगत ड्रोनपैकी एक ‘सबल-५०’ लाँच करण्याची तयारी करत आहे, ज्याचे वर्णन जागतिक स्तरावर त्याच्या प्रकारचा सर्वात शक्तिशाली ड्रोन म्हणून केले जात आहे.

अद्याप पायलट टप्प्यात असून हे ड्रोन लष्करी वापरासाठी तयार केले जात आहे, ज्यामध्ये लढाऊ ऑपरेशन्स आणि आपत्कालीन लॉजिस्टिक्स दोन्हीसाठी सानुकूलित क्षमता आहेत.

भारताच्या दृष्टीने किती महत्वाचे :
‘Make in India’ मोहिमेतून हा ड्रोन विकसित करण्यात आल्यामुळे परकीय ड्रोनवर अवलंबित्व कमी झाले आहे. चीन आणि पाकिस्तानच्या सीमांवर निगराणी (लक्ष), तसेच नक्षलवादी आणि दहशतवादी कारवायांविरोधात मोठा वापर करण्यासाठी याचा विशेष वापर होणार आहे. भारतीय लष्कर, नौदल आणि वायुदल या तिन्ही दलांत याचे विविध प्रकार वापरण्याची योजना आहे.

दरम्यान, ‘सबल-५०’ हा भारताच्या लष्करी क्षमतेतील एक महत्त्वाचा टप्पा असून, AI बेस्ड ऑब्जर्वेशन, आणि दीर्घकालीन निगराणीसह हा ड्रोन भविष्यातील युद्धाच्या पारंपरिक संकल्पनांमध्ये मोठा बदल घडवू शकतो. असं देखील सांगण्यात आलं आहे.

हवेत स्थिर राहून योग्य हल्ला !
सीमाभाग, घुसखोरी क्षेत्र, किंवा दहशतवाद्यांच्या हालचालींवर बारकाईने लक्ष ठेवण्यासाठी वापरला जातो. शत्रूच्या बंकर, वाहनं किंवा विशिष्ट ठिकाणांवर अचूक हल्ला करण्यासाठी याला शस्त्रास्त्राने सज्ज करता येते. हा ड्रोन एआय वापरून शत्रूची ओळख, वर्गीकरण व ट्रॅकिंग करू शकतो. विशेष बाब गोष्ट म्हणजे, हे ड्रोन काही वेळ हवेत स्थिर राहून योग्य क्षणाची वाट पाहून हल्ला करतात, याला “Suicide Drone” किंवा “Kamikaze Drone” म्हणतात.