Hammer missile: पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि फ्रान्सचे राष्ट्राध्यक्ष इमॅन्युएल मॅक्रॉन यांच्यातील भेटीनंतर भारताच्या संरक्षण क्षेत्रात एक नवा अध्याय सुरू झाला आहे. पाकिस्तानमधील दहशतवादी तळ उद्ध्वस्त करणाऱ्या ‘हॅमर’ (HAMMER) या अत्यंत घातक आणि स्मार्ट मिसाइलची निर्मिती आता ‘मेक इन इंडिया’ अंतर्गत भारतातच केली जाणार आहे. या संरक्षण करारामुळे भारताची लष्करी ताकद अनेक पटीने वाढणार असून शत्रू राष्ट्रांच्या गोटात अस्वस्थता पसरली आहे. काय आहे ‘हॅमर’ मिसाइल आणि ती इतकी घातक का? ‘हॅमर’ (Highly Agile Modular Munition Extended Range – HAMMER) हे केवळ एक क्षेपणास्त्र नसून ते एक ‘मॉड्यूलर किट’ आहे. हे किट सामान्य बॉम्बला ‘स्मार्ट’ आणि ‘गाइडेड’ बॉम्बमध्ये रूपांतरित करते. यात जीपीएस, इन्फ्रारेड इमेजिंग आणि लेझर गाइडेंस सिस्टिम असते, ज्यामुळे हे क्षेपणास्त्र अचूक लक्ष्याचा वेध घेते. याला जोडलेला रॉकेट बूस्टर आणि विंग्समुळे हे क्षेपणास्त्र लांब अंतरावरून डागता येते. शत्रूच्या रडार यंत्रणेला चकवा देऊन दिशा बदलण्याची क्षमता यात आहे. ‘ऑपरेशन सिंदूर’मधील पराक्रम – गेल्या वर्षी ७ मे रोजी भारताने पाकिस्तान आणि पीओकेमधील दहशतवादी तळांवर केलेल्या ‘ऑपरेशन सिंदूर’मध्ये हॅमर मिसाइलने महत्त्वाची भूमिका बजावली होती. विशेष म्हणजे, भारतीय विमानांनी सीमा ओलांडली नव्हती, तरीही जैश-ए-मोहम्मद आणि लष्कर-ए-तैयबाचे १०० हून अधिक दहशतवादी ठार झाले होते. या मिसाइलमुळे भारतीय वैमानिकांना शत्रूच्या हवाई संरक्षण क्षेत्राबाहेर राहूनच हल्ले करणे शक्य झाले. इलेक्ट्रॉनिक जॅमिंगला न जुमानता या मिसाइलने दहशतवाद्यांचे सुरक्षित किल्ले उद्ध्वस्त केले. भारतासाठी हा करार का महत्त्वाचा? पुण्यात होणार निर्मिती: ‘भारत इलेक्ट्रॉनिक्स लिमिटेड’ (BEL) आणि फ्रान्सची ‘साफरान’ कंपनी मिळून पुण्यामध्ये ‘सेंटर ऑफ एक्सलन्स’ स्थापन करणार आहेत. ६०% स्वदेशी बनावट: या प्रकल्पात सुरुवातीला तंत्रज्ञान हस्तांतरण होईल आणि हळूहळू ६०% सुटे भाग भारतातच तयार केले जातील. स्वातंत्र्य आणि सुरक्षा: परदेशी पुरवठादारांवरील अवलंबित्व कमी होईल आणि तातडीच्या परिस्थितीत भारताकडे स्वतःची यंत्रणा उपलब्ध असेल. नौदलाची ताकद: या मिसाइल्सचा वापर भारतीय नौदलाच्या ‘राफेल-एम’ विमानांवरही केला जाणार आहे. इतर कोणत्या करारांवर शिक्कामोर्तब? हॅमर मिसाइल व्यतिरिक्त भारत आणि फ्रान्समध्ये इतर महत्त्वाच्या व्यवहारांवर चर्चा झाली आहे. ११४ अतिरिक्त राफेल विमानांच्या खरेदीसाठी अब्जावधी डॉलर्सचा करार अंतिम टप्प्यात आहे. टाटा-एअरबसच्या माध्यमातून बेंगळुरूमध्ये ‘एच-१२५’ लाइट युटिलिटी हेलिकॉप्टरची असेंबली लाईन सुरू करण्यात येणार आहे. नौदलासाठी राफेल-एम विमानांची गरज आणि त्यावर स्वदेशी हॅमर मिसाइल बसवण्याबाबत सामंजस्य करार (MoU) होऊ शकतो. या करारामुळे भारत आणि फ्रान्समधील संबंध केवळ ‘खरेदीदार-विक्रेता’ असे न राहता ते आता ‘सह-उत्पादक’ या नव्या स्तरावर पोहोचले आहेत.
