Fathers Day: फादर्स डेच्या निमित्ताने वडिलांच्या आयुष्यातील एका महत्त्वाच्या, पण अनेकदा दुर्लक्षित राहणाऱ्या पैलूची चर्चा होत आहे. आपल्या समाजात एक वाक्य नेहमी ऐकायला मिळतं, ‘पुरुष रडत नाहीत’ किंवा ‘बाबा कधीच रडत नाहीत’. पण खरंच असं असतं का? प्रत्यक्षात पुरुषांनाही दुःख, ताण, भीती, निराशा आणि भावनिक वेदना जाणवतात. मात्र, समाजाने घालून दिलेल्या चौकटीमुळे ते आपल्या भावना व्यक्त करण्याऐवजी मनातच दडपून ठेवतात.

तज्ज्ञांच्या मते, रडणं ही एक नैसर्गिक भावनिक प्रतिक्रिया आहे. रडल्यामुळे मनावरील ताण कमी होतो, मानसिक भार हलका होतो आणि भावनिक आरोग्य सुधारण्यास मदत होते. मात्र, महिलांच्या तुलनेत पुरुषांना भावना व्यक्त करणं अधिक कठीण वाटतं.

अनेकदा वडील आपल्या आयुष्यातील अतिशय कठीण प्रसंगांमध्येही स्वतःला सावरून ठेवतात. आई-वडिलांचं निधन, आर्थिक अडचणी, नोकरीचा ताण किंवा कौटुंबिक जबाबदाऱ्या असल्या तरी ते इतरांसमोर भावना दाखवणं टाळतात.

पुरुष खरंच रडत नाहीत का?

याचं उत्तर ‘नाही’ असं आहे. पुरुषही रडतात, पण अनेकदा ते एकांतात किंवा आपल्या अत्यंत जवळच्या आणि विश्वासू व्यक्तीसमोरच भावना व्यक्त करतात. कारण समाजात अजूनही रडणं म्हणजे कमकुवतपणाचं लक्षण मानलं जातं. त्यामुळे अनेक पुरुष स्वतःच्या भावनांवर नियंत्रण ठेवण्याची सवय लावून घेतात.

लहानपणापासून दिली जाणारी शिकवण

लहानपणापासून अनेक मुलांना ‘मुलं रडत नाहीत’, ‘मजबूत बन’, ‘पुरुषासारखं वाग’ अशा गोष्टी ऐकायला मिळतात. हळूहळू ही शिकवण त्यांच्या मनात खोलवर रुजते. त्यानंतर मोठे झाल्यावरही ते कोणत्याही परिस्थितीत भावना व्यक्त करणं टाळतात. मात्र, तज्ज्ञांच्या मते, ही सवय मानसिक आरोग्यासाठी धोकादायक ठरू शकते.

भावना दडपल्याने काय परिणाम होतात?

जेव्हा एखादी व्यक्ती सतत भावना दडपून ठेवते, तेव्हा त्याचा परिणाम मानसिक आणि शारीरिक आरोग्यावर होऊ शकतो. दडपलेल्या भावना पुढे जाऊन राग, चिडचिड, नैराश्य, निराशा आणि आक्रमक वर्तनाच्या स्वरूपात बाहेर येऊ शकतात. काही लोक लवकर रागावू लागतात, तर काही जण स्वतःमध्येच गुरफटून जातात.

समाजाच्या अपेक्षांचं ओझं

भारतीय समाजात पुरुषांना अनेक भूमिका पार पाडाव्या लागतात. घराची आर्थिक जबाबदारी, कुटुंबाचं संरक्षण, मुलांचं भविष्य आणि सामाजिक अपेक्षा यामुळे त्यांच्यावर सतत ताण असतो. अशा वेळी ते स्वतःच्या भावनांना बाजूला ठेवून इतरांना आधार देण्याचा प्रयत्न करतात. अनेक वडील स्वतः तणावाखाली असतानाही कुटुंबातील सदस्यांना धीर देतात. पण त्याच वेळी त्यांच्या मनातील वेदना मात्र कुणाच्याही लक्षात येत नाहीत.

भावनिक समज वाढवण्याची गरज

तज्ज्ञांच्या मते, पुरुषांनीही आपल्या भावना मोकळेपणाने व्यक्त करणं आवश्यक आहे. भावना व्यक्त करणं म्हणजे कमकुवतपणा नसून मानसिकदृष्ट्या निरोगी राहण्याचा एक महत्त्वाचा भाग आहे. कुटुंबातील सदस्यांनीही वडिलांशी संवाद साधावा, त्यांना समजून घ्यावं आणि त्यांच्या भावनांना महत्त्व द्यावं.

फादर्स डे हा केवळ वडिलांचा सन्मान करण्याचा दिवस नाही, तर त्यांच्या मनातील न बोललेल्या भावनांना समजून घेण्याची आणि त्यांना भावनिक आधार देण्याचीही संधी आहे. कारण प्रत्येक बाबा मजबूत असतो, पण त्यालाही कधी ना कधी आधार, प्रेम आणि समजून घेणाऱ्या माणसांची गरज असते.