या सरकारच्या तिसऱ्या कार्यकाळात भारत जगातील पहिल्या तीन अर्थव्यवस्थांमध्ये असेल, असे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी म्हटले आहे. ही मोदींची हमी असल्याचे त्यांनी बुधवारी सांगितले. पंतप्रधानांच्या या विधानावर तज्ज्ञांची वेगवेगळी मते आहेत. अशा परिस्थितीत भारत किती काळात जगातील तिसरी सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था बनू शकेल, असा प्रश्न उपस्थित होत आहे. गेल्या नऊ वर्षांत देशाची अर्थव्यवस्था कोठून पोहोचली? चला समजून घेऊया…

आधी जाणून घ्या पीएम मोदींचे संपूर्ण वक्तव्य –
बुधवारी दिल्लीच्या प्रगती मैदानावर पुनर्विकसित आंतरराष्ट्रीय प्रदर्शन आणि कन्व्हेन्शन सेंटर (IECC) ‘भारत मंडपम’ चे उद्घाटन करताना पंतप्रधान मोदी म्हणाले की, 2014 मध्ये सत्तेत आल्यापासून त्यांच्या सरकारने केलेल्या कामाचे परिणाम संपूर्ण देश पाहत आहेत. आमच्या पहिल्या कार्यकाळाच्या सुरुवातीला, भारत जागतिक अर्थव्यवस्थांमध्ये 10 व्या क्रमांकावर होता. दुसऱ्या टर्ममध्ये आज भारत जगातील पाचवी सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था आहे. ट्रॅक रेकॉर्डच्या आधारे, मी देशाला आश्वासन देतो की, आपल्या तिसऱ्या कार्यकाळात भारत पहिल्या तीन अर्थव्यवस्थांमध्ये असेल आणि ही मोदींची हमी आहे.

2014 पासून काय बदलले आहे?
2014 मध्ये नरेंद्र मोदी सरकार सत्तेवर आले तेव्हा भारत हा अर्थव्यवस्थेच्या बाबतीत जगातील दहावा देश होता. तेव्हा देशाचा जीडीपी दोन ट्रिलियन डॉलरच्या जवळ होता. 2023 च्या आकडेवारीवर नजर टाकली तर ती $3.75 ट्रिलियन झाली आहे. आता भारत ही जगातील पाचवी सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था आहे. केंद्र सरकारने 2025 पर्यंत जीडीपी पाच ट्रिलियन डॉलरपर्यंत पोहोचवण्याचे लक्ष्य ठेवले होते. मात्र, कोरोना, रशिया-युक्रेन युद्ध आणि जागतिक बाजारपेठेतील मंदीमुळे जीडीपी वाढीचा वेग कमी झाला आहे.

मोदी सरकारच्या नऊ वर्षांच्या कार्यकाळात भारताने जगातील पाच मोठ्या देशांना मागे टाकले आहे. आता भारत ही जगातील पाचवी सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था आहे. या नऊ वर्षांत भारताने ब्रिटन, रशिया, फ्रान्स, कॅनडा आणि इटलीला मागे टाकले आहे. आता भारताच्या पुढे अमेरिका पहिल्या क्रमांकावर, चीन दुसऱ्या क्रमांकावर, जपान तिसऱ्या क्रमांकावर आणि जर्मनी चौथ्या क्रमांकावर आहे.

भारत जगातील तिसरी सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था कधी बनू शकेल?
याबाबत अनेक अहवाल आले आहेत. अमेरिकन इन्व्हेस्टमेंट बँक मॉर्गन स्टॅनलीच्या मते, भारत 2027 पर्यंत जपान आणि जर्मनीला मागे टाकून जगातील तिसरी सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था बनेल. 2031 पर्यंत, भारताचा GDP आजच्या 3.75 ट्रिलियन वरून दुप्पट होऊन $7.5 ट्रिलियन होईल.

आयएमएफच्या अहवालातही असेच काहीसे सांगितले आहे. IMF च्या अंदाजानुसार भारताचा GDP 2027 पर्यंत $5.4 ट्रिलियन असेल. अमेरिकन गुंतवणूक बँक गोल्डमन सॅककडूनही एक अहवाल आला आहे. त्यानुसार 2075 पर्यंत अमेरिकेला मागे टाकून भारत जगातील दुसरी सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था बनेल. त्यानंतर चीन जगातील सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था असलेला देश असेल.

तज्ञ काय म्हणतात?
अर्थतज्ज्ञ प्रा. प्रल्हाद म्हणाले, ‘गेल्या काही वर्षांत आर्थिक मंदी वाढली आहे. कोरोना, रशिया-युक्रेन युद्धामुळे जागतिक बाजारातही मंदीचे सावट पाहायला मिळाले. यामुळे अनेक देशांची अर्थव्यवस्था एकतर वाढत नाही किंवा खाली जाऊ लागली आहे. आकडेवारी पाहिली तर ब्रिटनचा केवळ तीन टक्के, फ्रान्सचा दोन टक्के आणि रशियाचा जीडीपी एक टक्का वाढू शकतो. ब्राझीलचा जीडीपी 15 टक्क्यांनी घटला. ज्या काळात जगातील अनेक मोठ्या देशांचा जीडीपी वाईट अवस्थेत होता, तेव्हाही आपला देश पुढे गेला. हे एक चांगले लक्षण आहे. भारतात उत्पादन क्षमता वाढली आहे.

‘मोठा जीडीपी असणे ही चांगली गोष्ट आहे, परंतु आपण इतर पैलूंवरही लक्ष केंद्रित केले पाहिजे. विशेषत: दरडोई उत्पन्न वाढवण्यावर भर दिला पाहिजे. या बाबतीत भारत सध्या जगात 125व्या क्रमांकावर आहे. दरडोई उत्पन्न वाढले तर देशाच्या अर्थव्यवस्थेवरही त्याचा परिणाम होईल.

ते म्हणाले, ‘2014 च्या तुलनेत त्यात वाढ झाली आहे, पण तरीही आपण खूप मागे आहोत. 2014 मध्ये दरडोई उत्पन्न सुमारे 80 हजार रुपये वार्षिक होते, ते आता 1.70 लाख रुपयांपेक्षा जास्त झाले आहे. मात्र, अजूनही 80 कोटी लोक आहेत ज्यांना सरकार गरीब समजते. प्रा. प्रल्हाद यांच्या मते, ‘भारताची लोकसंख्याही झपाट्याने वाढत आहे. अशा परिस्थितीत मजबूत जीडीपीसोबत दरडोई उत्पन्न वाढवणे आवश्यक आहे.