helen: भारतीय सिनेमात काही कलाकार असे असतात ज्यांची उपस्थितीच फिल्मच्या यशाची खात्री मानली जाते. अशा चमकदार कलाकारांमध्ये 1950 ते 1970 या दोन दशकांत अविरत राज्य करणारे नाव म्हणजे हेलन. आज त्यांचा वाढदिवस असून या निमित्ताने त्यांच्या संघर्षमय आयुष्याचा आणि सुपरस्टारडमचा वेध घेऊया. बर्मातील लहानपण ते भारतातला वेदनादायक प्रवास हेलन यांचा जन्म 21 नोव्हेंबर 1938 रोजी बर्माच्या (म्यानमार) रंगून येथे झाला. दुसऱ्या महायुद्धात त्यांच्या वडिलांचे निधन झाले आणि परिस्थिती इतकी बिकट झाली की कुटुंबाला पायी प्रवास करत भारतात यावे लागले. या प्रवासात त्यांच्या आईला गर्भपाताचा दुःखद प्रसंग सोसावा लागला. कुटुंब अनेक दिवस जंगलातून, कठीण वाटांनी प्रवास करून अखेर आसाममध्ये पोहोचले. कुटुंबाचा आधार बनण्यासाठी सुरुवात केली नृत्य कारकिर्द भारतामध्ये दाखल झाल्यावरही आयुष्य सोपे नव्हते. आर्थिक टंचाईनं ग्रासलेल्या कुटुंबाचा भार कमी करण्यासाठी हेलन यांनी लहान वयातच काम करण्याचा निर्णय घेतला. त्यांनी 1951 मध्ये ‘शबिस्तान’ या चित्रपटात ग्रुप डान्सर म्हणून पहिली एन्ट्री घेतली. त्यांच्या मेहनतीनं आणि प्रतिभेनं हळूहळू उद्योगात त्यांचं स्थान पक्कं केलं. ‘मेरा नाम चिन चिन चू’ – एका रात्रीत स्टारडम हेलन यांच्या करिअरचा खरा टर्निंग पॉईंट ठरला 1958 च्या ‘हावडा ब्रिज’ मधील सुपरहिट गाणं ‘मेरा नाम चिन चिन चू’. त्यांच्या अप्रतिम एनर्जी, स्टाइल आणि ग्लॅमरस परफॉर्मन्समुळे त्या एका रात्रीत स्टार बनल्या. याच गाण्यापासून त्यांची ओळख झाली, हेलन म्हणजे हिट गाण्याची हमी. 60 आणि 70 च्या दशकातील जवळजवळ प्रत्येक मोठ्या चित्रपटात त्यांचा एक तरी स्पेशल डान्स नंबर आवर्जून असायचा. प्रेक्षक तर फक्त त्यांचा परफॉर्मन्स पाहण्यासाठी सिनेमाला गर्दी करत. ग्लॅमर क्वीनचा अनोखा ठसा हेलन यांनी फक्त ग्लॅमर आणले नाही, तर आपल्या अनोख्या नृत्यशैलीने हिंदी सिनेमाला नवीन ओळख दिली. ‘पिया तू अब तो आजा’, ‘ओ हसीना जुल्फोंवाली’, ‘गुमनाम है कोई’, ‘आज की रात’ यांसारखी त्यांची गाणी आजही आयकॉनिक मानली जातात. कोरिओग्राफर्स त्यांच्या वेगळ्या परफॉर्मन्स शैलीसाठी खास स्टेप्स तयार करत. फक्त डान्सर नाही, तर दमदार अभिनेत्री 1970 च्या दशकात त्यांनी महेश भट्ट दिग्दर्शित ‘लहू के दो रंग’ मध्ये गंभीर भूमिका साकारून आपली बहुप्रतिभा सिद्ध केली. या भूमिकेसाठी त्यांना फिल्मफेअर पुरस्कार मिळाला. त्यांच्या योगदानाची दखल घेत त्यांना 1999 मध्ये फिल्मफेअर लाइफटाईम अचीवमेंट अवॉर्ड आणि 2009 मध्ये पद्मश्री प्रदान करण्यात आला. आपल्या कारकिर्दीत त्यांनी 500 हून अधिक चित्रपटांमध्ये काम केले. आजही कायम आदराचे स्थान हेलन या फक्त ‘आयटम डान्सर’ नव्हत्या, तर त्यांनी भारतीय सिनेमात स्वत:ची स्वतंत्र ओळख आणि नवे स्थान निर्माण केले. आजही त्यांची गाणी, त्यांचा अंदाज आणि नृत्यशैली नवी पिढी देखील तितक्याच आवडीने पाहते.
