नवी दिल्ली : विकसित भारताच्या प्रवासात आमचा प्रत्येक प्रयत्न स्वच्छतेपासून समृद्धी या मंत्राला बळ देईल. केवळ अस्वच्छतेचा द्वेषच आपल्याला स्वच्छतेकडे प्रवृत्त करू शकतो आणि बळकटही करू शकतो, असे प्रतिपादन पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी बुधवारी केले. गांधी जयंतीदिनी, स्वच्छ भारत मिशनच्या शुभारंभाला 10 वर्षे पूर्ण झाल्याच्या निमित्ताने राजधानीतील विज्ञान भवनात स्वच्छ भारत दिवस 2024 कार्यक्रमात सहभागी झाले होते. त्यावेळी मोदींनी 9600 कोटी रुपयांहून अधिक किमतीच्या स्वच्छतेशी संबंधित अनेक प्रकल्पांची पायाभरणी केली.

मी कर्तव्याच्या भावनेने भरलेला
पंतप्रधान म्हणाले की, आज आदरणीय बापू आणि लाल बहादूर शास्त्री यांची जयंती आहे. भारतमातेच्या सुपुत्रांना मी विनम्र अभिवादन करतो. गांधीजी आणि देशातील महान व्यक्तींनी पाहिलेले भारताचे स्वप्न पूर्ण करण्यासाठी आजचा हा दिवस आपल्याला प्रेरणा देतो. आज 2 ऑक्टोबर रोजी मी कर्तव्याच्या जाणिवेने तितकाच भावूक झालो आहे. आज स्वच्छ भारत मिशनच्या प्रवासाने 10 वर्षांचा टप्पा गाठला आहे. स्वच्छ भारत मिशनचा हा प्रवास करोडो भारतीयांच्या अतूट बांधिलकीचे प्रतीक आहे.

28 कोटींहून अधिक लोक
ते म्हणाले की, गेल्या 10 वर्षांत कोट्यवधी भारतीयांनी हे मिशन स्वीकारले आहे, ते त्यांचे ध्येय बनले आहे, ते त्यांच्या जीवनाचा भाग बनले आहे. आज देशभरात स्वच्छतेशी संबंधित कार्यक्रम होत आहेत. लोक आपापली गावं, शहरं, परिसर, चाळी, फ्लॅट्स, सोसायट्या स्वतः मोठ्या उत्साहानं स्वच्छ करत आहेत. गेल्या पंधरवड्यात देशभरातील कोट्यवधी लोक स्वच्छता ही सेवा कार्यक्रमात सहभागी झाले आहेत. ‘सेवा पखवाडा’च्या १५ दिवसांत देशभरात २७ लाखांहून अधिक कार्यक्रम आयोजित करण्यात आल्याची माहिती मला मिळाली आहे. ज्यामध्ये 28 कोटींहून अधिक लोक सहभागी झाले होते. सतत प्रयत्न करूनच आपण आपला भारत स्वच्छ करू शकतो. मी प्रत्येक भारतीयाचे मनापासून आभार व्यक्त करतो.

10 हजार कोटींचे प्रकल्प
मोदी म्हणाले की, आजच्या या महत्त्वाच्या टप्प्यावर स्वच्छतेशी संबंधित सुमारे 10 हजार कोटी रुपयांचे प्रकल्पही सुरू करण्यात आले आहेत. अमृत ​​मिशन अंतर्गत देशातील अनेक शहरांमध्ये पाणी आणि सांडपाणी प्रक्रिया प्रकल्प उभारले जाणार आहेत. नमामि गंगेशी संबंधित काम असो किंवा कचऱ्यापासून बायोगॅस तयार करणाऱ्या गोवर्धन प्लांटचे काम असो, हे काम स्वच्छ भारत मिशनला एका नव्या उंचीवर घेऊन जाईल. स्वच्छ भारत मिशन जितके यशस्वी होईल तितका आपला देश उजळेल.

स्वच्छ भारत अभियान नक्कीच लक्षात राहील
मोदी म्हणाले की, 1000 वर्षांनंतरही जेव्हा 21 व्या शतकातील भारताचा अभ्यास केला जाईल तेव्हा स्वच्छ भारत अभियानाची आठवण नक्कीच होईल. स्वच्छ भारत मिशन ही या शतकातील जगातील सर्वात मोठी आणि सर्वात यशस्वी लोक-सहभागी, लोकांच्या नेतृत्वाखालील लोक चळवळ आहे. या मिशनने मला देवाच्या रूपातील लोकांची आणि लोकांची खरी ऊर्जा देखील दाखवली आहे.

स्वच्छ भारत मिशन
मोदी असेही म्हणाले की, स्वच्छ भारत मिशनचा देशातील सर्वसामान्यांच्या जीवनावर झालेला परिणाम अमूल्य आहे. नुकताच एक प्रसिद्ध आंतरराष्ट्रीय सामान्य अभ्यास समोर आला आहे, हा अभ्यास इंटरनॅशनल फूड पॉलिसी रिसर्च इन्स्टिट्यूट, कॅलिफोर्निया विद्यापीठ आणि ओहायो स्टेट युनिव्हर्सिटीच्या शास्त्रज्ञांनी संयुक्तपणे केला आहे. स्वच्छ भारत मिशनमुळे दरवर्षी 60 ते 70 हजार मुलांचे प्राण वाचवले जात असल्याचे समोर आले आहे.

शाळांमध्ये मुलींसाठी स्वतंत्र स्वच्छतागृहे
लाखो शाळांमध्ये मुलींसाठी स्वतंत्र स्वच्छतागृहे बांधल्यामुळे गळतीचे प्रमाण कमी झाल्याचे ते म्हणाले. युनिसेफच्या आणखी एका अभ्यासानुसार, स्वच्छतेमुळे गावातील कुटुंबांची दरवर्षी सरासरी ५० हजार रुपयांची बचत होत आहे. पूर्वी हा पैसा वारंवार आजारी पडल्यामुळे उपचारांवर खर्च होत असे किंवा काम नसल्यामुळे उत्पन्न बुडायचे, आजारपणामुळे लोकांना कामावर जाता येत नव्हते.

देशात मोठा मानसिक बदलही झाला
पीएम मोदी म्हणाले की, स्वच्छतेची प्रतिष्ठा वाढल्याने देशात मोठा मानसिक बदलही झाला आहे. स्वच्छतेच्या कामात गुंतलेल्या लोकांकडे पूर्वी कसा बघितला जायचा हे आपणा सर्वांना माहीत आहे. स्वच्छ भारत मिशनने ही विचारसरणीही बदलली. सफाई कामगारांना सन्मान मिळाल्यावर त्यांनाही अभिमान वाटला. विकसित भारताच्या प्रवासातील आमचे प्रत्येक प्रयत्न ‘स्वच्छतेपासून समृद्धी’ या मंत्राला बळकट करतील.