Maval News: फुले बनली शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नाचा आधार; झेंडू-शेवंतीने गोड केली बळीराजाची दिवाळी
थंड हवामानामुळे फुलांचा रंग, आकार आणि दर्जा चांगला मिळण्यास मदत

टाकवे बुद्रुक – मावळ तालुक्यात यंदा झेंडूच्या फुलशेतीला चांगला प्रतिसाद मिळाला. दसरा आणि दिवाळीच्या सणासुदीत फुलांना बाजारपेठेत मागणी वाढल्याने फुलशेती करणाऱ्या शेतकऱ्यांना आर्थिक दिलासा मिळाला आहे. सावळा परिसरातील संतोष कदम यांच्या शेतात पिवळ्या आणि केशरी रंगांच्या झेंडूच्या फुलांचा आकर्षक बहर पाहायला मिळत आहे. फुलांनी बहरलेल्या शेतामुळे परिसराचे सौंदर्यही खुलले आहे.
मावळ तालुक्यात भातशेती हे प्रमुख पीक असले, तरी काही शेतकरी पारंपरिक पिकांसोबत भाजीपाला आणि फुलशेतीकडेही वळत आहेत. कमी क्षेत्रात नियोजनपूर्वक फुलशेती करून सणासुदीच्या काळात चांगले उत्पन्न मिळवण्याचा प्रयत्न शेतकरी करीत आहेत. त्यामध्ये झेंडूच्या फुलांना विशेष महत्त्व आहे.
धार्मिक कार्यक्रम, सण-उत्सव आणि घरगुती सजावटीसाठी झेंडूचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जातो. त्यामुळे वर्षभरातील काही विशिष्ट काळात या फुलांना बाजारपेठेत चांगली मागणी असते.
दसरा आणि दिवाळी या दोन्ही सणांमध्ये झेंडूच्या फुलांना विशेष मागणी असते. दसऱ्याला वाहनांची पूजा, शस्त्रपूजा, घरांची सजावट आणि तोरणांसाठी झेंडूचा वापर केला जातो. तर दिवाळीत लक्ष्मीपूजन, देवपूजा, घरांची सजावट आणि विविध धार्मिक कार्यक्रमांसाठी फुलांना मागणी असते. त्यामुळे सणांच्या काळात फुलांची खरेदी वाढते. यंदाही बाजारपेठेत झेंडूच्या फुलांना चांगला प्रतिसाद मिळाल्याने शेतकऱ्यांना समाधान मिळाले आहे.
शेतीतील वाढता खर्च आणि पारंपरिक पिकांच्या उत्पन्नातील अनिश्चितता लक्षात घेता काही शेतकरी पूरक उत्पन्नासाठी फुलशेतीचा पर्याय स्वीकारत आहेत. झेंडूची फुले सणासुदीच्या काळात विक्रीसाठी उपलब्ध झाल्यास शेतकऱ्यांना उत्पन्नाचे अतिरिक्त साधन मिळू शकते.
मात्र, फुलांचे उत्पादन, तोडणी आणि विक्रीचे योग्य नियोजन करणेही तितकेच आवश्यक असते. फुलांना मागणी असलेल्या काळात उत्पादन बाजारपेठेत पोहोचवता आले, तर त्याचा फायदा शेतकऱ्यांना होतो.
सप्टेंबरच्या मध्यावर पेरणी करून ऑक्टोबरमध्ये पुनर्लागवड केली जाते. जानेवारीपासून फुलांची तोडणी सुरू होते. थंड हवामानामुळे फुलांचा रंग, आकार आणि दर्जा चांगला मिळण्यास मदत होते. तर उन्हाळी हंगामात जानेवारी ते फेब्रुवारीमध्ये पेरणी करून फेब्रुवारी ते मार्चदरम्यान पुनर्लागवड केली जाते.
मे ते जुलै या कालावधीत फुले उपलब्ध होतात. लग्नसराई, गुढीपाडवा आणि धार्मिक कार्यक्रमांमुळे या काळातही फुलांना मागणी असते. अशा प्रकारे वर्षातील तिन्ही हंगामांचा विचार करून लागवड केल्यास शेतकऱ्यांना वेगवेगळ्या कालावधीत उत्पादन घेता येते.
त्यामुळे मावळ तालुक्यातील शेतकरी आता पारंपरिक भातशेतीसोबतच विविध पूरक पिकांकडे वळताना दिसत आहेत. झेंडूच्या फुलशेतीला मिळणारा प्रतिसाद या बदलाचे उदाहरण ठरत आहे. यं
दाच्या दसरा-दिवाळी हंगामात फुलांना मिळालेल्या मागणीमुळे फुलशेती करणाऱ्या शेतकऱ्यांच्या चेहऱ्यावर समाधान दिसत आहे. योग्य नियोजन, पोषक वातावरण आणि बाजारपेठेतील मागणी यांची सांगड घातल्यास फुलशेती शेतकऱ्यांसाठी उत्पन्नाचा चांगला पर्याय ठरू शकते.
पावसाच्या उघडिपीचा पिकाला फायदा
यंदा पावसाने उघडीप दिल्याने झेंडूच्या पिकाला पोषक वातावरण मिळाले. पिकाची वाढ आणि फुलांचा बहर चांगला आल्याने शेतकऱ्यांना अपेक्षित उत्पादनाची आशा निर्माण झाली. झेंडूच्या फुलांची लागवड, पिकाची निगा, पाणी व्यवस्थापन आणि वेळोवेळी आवश्यक मशागत याकडे शेतकऱ्यांना लक्ष द्यावे लागते. फुलांचा दर्जा आणि रंग चांगला राहण्यासाठी योग्य काळजी घेणे महत्त्वाचे असते. संतोष कदम यांच्या शेतातील पिवळ्या आणि केशरी रंगांच्या फुलांचा बहर यंदाच्या हंगामातील समाधानकारक उत्पादनाची झलक दाखवत आहे.
—
फुलांचा दर्जा राखण्यासाठी विशेष काळजी
झेंडूच्या फुलांचा दर्जा आणि उत्पादन टिकविण्यासाठी शेतकऱ्यांना लागवडीपासून तोडणीपर्यंत विशेष काळजी घ्यावी लागते. पिकाला आवश्यकतेनुसार पाणी देणे, शेणखत आणि संतुलित रासायनिक खतांचा वापर, वेळोवेळी खुरपणी आणि तण नियंत्रण यावर भर दिला जातो. तसेच मावा, फुलकिडे आणि विविध रोगांचा प्रादुर्भाव रोखण्यासाठी पिकाचे नियमित निरीक्षण केले जाते.
फुलांचा रंग, आकार आणि ताजेपणा टिकविण्यासाठी योग्य अवस्थेत तोडणी करून फुले सावलीत ठेवली जातात. त्यानंतर वाहतुकीदरम्यान फुलांचे नुकसान होणार नाही, याची काळजी घेतली जाते.





