Flores Indonesia earthquake: इंडोनेशियाच्या पूर्व नुसा तेंगारा प्रांतात असलेल्या फ्लोरेस बेटावर भूकंपांची मालिका अव्याहतपणे सुरू आहे. १५ ऑगस्ट २०२६ रोजी सकाळी फ्लोरेस प्रदेशात ७.७ तीव्रतेचा एक शक्तिशाली भूकंप झाला होता.

आता, गुरुवार, २० ऑगस्ट रोजी, युरोपियन-मेडिटेरेनियन सिस्मोलॉजिकल सेंटर (EMSC) आणि जर्मनीच्या GFZ संशोधन केंद्राने फ्लोरेस प्रदेशात ५.९ तीव्रतेच्या आणखी एका भूकंपाच्या धक्क्याची नोंद केली आहे. त्याची खोली केवळ १० किलोमीटर असल्याचे सांगण्यात आले आहे.

ही घटना मुख्य भूकंपानंतर अवघ्या पाच दिवसांनी घडली.  जवळपास त्याच तीव्रतेचा एक आफ्टरशॉक (पुनर्धक्का) आधीच बसला होता. या सततच्या भूकंपाच्या धक्क्यांमुळे आधीच घाबरलेल्या रहिवाशांमधील घबराट आणखी वाढली आहे. मुख्य भूकंपामुळे झालेल्या ढिगाऱ्यांमध्ये आणि भूस्खलनांमध्ये बचाव पथके अजूनही काम करत आहेत.

१५ ऑगस्ट रोजी झालेला ७.७ तीव्रतेचा भूकंप फ्लोरेस बॅक-आर्क थ्रस्ट फॉल्टवरील हालचालींमुळे झाला होता. यूएसजीएस (USGS) नुसार, भूकंपाची खोली १० किलोमीटर होती आणि त्याचे केंद्र एन्दे शहराच्या उत्तर-वायव्येस सुमारे ६८ किलोमीटर अंतरावर समुद्रात होते. कमी खोलीमुळे भूकंपाचे धक्के खूप तीव्रतेने जाणवले.

काही भागांमध्ये १.६१ मीटर उंचीपर्यंत पोहोचणाऱ्या लहान त्सुनामी लाटाही आल्या. इशारा मिळाल्यानंतर लोकांनी उंच ठिकाणी आश्रय घेतला, परंतु नंतर धोका टळला. मुख्य भूकंपानंतर लगेचच अनेक लहान धक्के बसले, त्यापैकी काहींची तीव्रता ५.१, ५.६ आणि ६.१ होती.

किती लोकांचा मृत्यू झाला आणि किती नुकसान झाले? Flores Indonesia earthquake:

सुरुवातीला, मृतांची संख्या सुमारे ५३ असल्याचे सांगण्यात आले. नंतर, दुर्गम गावांमध्ये माहिती पोहोचल्यावर हा आकडा वाढला. मुख्य भूकंपामुळे किमान ७० ते ७३ लोकांचा मृत्यू झाला. १,१०० हून अधिक लोक जखमी झाले. १७ ऑगस्ट रोजी आलेल्या लहान भूकंपामुळे आणखी दोन जणांचा मृत्यू झाला.

मंगराई आणि पूर्व मंगराई येथे सर्वाधिक जीवितहानी झाली. जवळपास १२,००० घरांचे नुकसान झाले किंवा ती पूर्णपणे उद्ध्वस्त झाली. ९०० हून अधिक घरे पूर्णपणे उद्ध्वस्त झाली आणि आणखी शेकडो घरांचे नुकसान झाले.

५,००० पासून सुरुवात करून, ४०,००० हून अधिक लोकांना तात्पुरत्या निवारागृहांमध्ये राहण्यास भाग पडले. शेकडो शाळा, आरोग्य केंद्रे, प्रार्थनास्थळे आणि सरकारी इमारतींना फटका बसला. भूस्खलनामुळे रस्ते बंद झाले, ज्यामुळे वीजपुरवठा आणि दळणवळण विस्कळीत झाले.

नवीन ५.९ तीव्रतेच्या भूकंपाचा तपशील

ईएमएससीने (EMSC) पुष्टी केल्यानुसार, २० ऑगस्ट रोजी झालेला ५.९ तीव्रतेचा भूकंप कमी खोलीवर झाला होता. यापूर्वी, १७ ऑगस्ट रोजी, जीएफझेडने (GFZ) त्याच भागात ५.९ तीव्रतेच्या भूकंपाची नोंद केली होती. काही अहवालांमध्ये रुटेंगजवळ ५.७ तीव्रतेच्या भूकंपाचाही उल्लेख आहे. हे सर्व मुख्य घटनेशी संबंधित भूकंपानंतरचे धक्के (आफ्टरशॉक) आहेत.

बीएमकेजीच्या (BMKG) मते, १९ ऑगस्टपर्यंत ३,००० हून अधिक भूकंपानंतरच्या धक्क्यांची नोंद झाली होती, त्यापैकी अनेक धक्के जाणवले होते. एजन्सीच्या मते, भूकंपांची ही मालिका पुढील तीन ते चार आठवडे सुरू राहू शकते, जरी तिची तीव्रता हळूहळू कमी होईल. विस्तृत परिसरात उथळ भूकंपाचे धक्के जाणवत आहेत, ज्यामुळे आधीच कमकुवत झालेल्या इमारतींना धोका वाढत आहे.

फ्लोरेस इतका असुरक्षित का आहे? Flores Indonesia earthquake:

१७,००० हून अधिक बेटांचा देश असलेला इंडोनेशिया, पॅसिफिक रिंग ऑफ फायरवर वसलेला आहे. येथे अनेक टेक्टॉनिक प्लेट्स एकत्र येतात, ज्यामुळे भूकंप आणि ज्वालामुखी दोन्ही सक्रिय होतात. फ्लोरेस बॅक-आर्क थ्रस्ट विशेषतः धोकादायक आहे.

१९९२ मध्ये, याच प्रदेशात ७.७-७.८ तीव्रतेचा भूकंप आणि प्रचंड त्सुनामी आली होती, ज्यात सुमारे २,५०० लोकांचा मृत्यू झाला होता. २००४ मध्ये, सुमात्राजवळ झालेल्या ९.१ तीव्रतेच्या भूकंपामुळे संपूर्ण प्रदेशात प्रचंड विध्वंस झाला होता. २०१८ मध्ये, सुलावेसी बेटावर झालेल्या मोठ्या भूकंप आणि त्सुनामीमुळे हजारो लोकांचा बळी गेला होता. फ्लोरेसचा डोंगराळ प्रदेश, नाजूक बांधकाम आणि दाट लोकवस्तीची गावे यांमुळे आपत्ती अधिकच प्राणघातक ठरतात.

राष्ट्रीय आपत्ती व्यवस्थापन एजन्सी (बीएनपीबी) आणि स्थानिक पथकांनी तांदूळ, तयार जेवण, पिण्याचे पाणी, ब्लँकेट्स आणि औषधांचे वाटप केले आहे. तात्पुरती निवारा केंद्रे उभारण्यात आली आहेत. तथापि, भूस्खलनामुळे संपर्क तुटलेल्या गावांपर्यंत पोहोचण्यास विलंब होत आहे. वीज आणि दळणवळण पूर्ववत करणे हे एक मोठे आव्हान आहे.

अनेक इमारती असुरक्षित झाल्यामुळे रुग्णालये बाहेर तंबूंमध्ये रुग्णांवर उपचार करत आहेत. लोकांना आपल्या घरी परत जाण्याची भीती वाटत आहे. अधिकारी लोकांना सतर्क राहण्याचे, नुकसान झालेल्या इमारतींपासून दूर राहण्याचे आणि अधिकृत माहितीचे पालन करण्याचे आवाहन करत आहेत.

या भूकंपांच्या मालिकेवरून असे दिसून येते की मोठ्या भूकंपांनंतर भूकंपाचे छोटे धक्के (आफ्टरशॉक्स) सामान्य आहेत, परंतु कमी खोलीमुळे ते अधिक विनाशकारी ठरतात. फ्लोरेससारख्या भागांमध्ये भूकंप-प्रतिरोधक बांधकाम, सुधारित चेतावणी प्रणाली आणि सामुदायिक प्रशिक्षणाची नितांत गरज आहे.

मुख्य भूकंपामुळे झालेली हानी पूर्णपणे भरून येण्यापूर्वीच नवीन भूकंपाचे धक्के बसत आहेत, ज्यामुळे मदतकार्यावर अतिरिक्त दबाव येत आहे. तज्ञांच्या मते, पृथ्वीचे कवच नवीन संतुलन साधण्याच्या प्रयत्नात ऊर्जा बाहेर टाकत आहे. पुढील काही आठवडे सतर्कता बाळगणे आवश्यक असेल.