Telangana । Eyebrow Coding – कधीकधी, भुवया उंचावण्यासारखी अगदी लहानशी हालचालही खूप काही सांगून जाते. तेलंगणातील जयशंकर भूपालपल्ली जिल्ह्यातील झेडपीएचएस महादेवपूर येथील मधू नावाच्या एका शिक्षकाने हेच सिद्ध केले आहे. मधू यांनी एक संवाद तंत्र विकसित केले आहे, ज्याद्वारे ते एकही शब्द न उच्चारता किंवा सांकेतिक भाषेचा वापर न करता, केवळ भुवयांच्या हालचालींद्वारे संदेश देऊ शकतात. ही अनोखी पद्धत ‘आयब्रो कोडिंग’ म्हणून ओळखली जाते. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली, त्यांच्या दोन विद्यार्थिनी, स्निग्धा आणि तन्मयी यांनी संवादाच्या या पद्धतीत प्रावीण्य मिळवले आहे. मधू यांनी स्पष्ट केले की, आयब्रो कोडिंगची रचना बोलू किंवा ऐकू न शकणाऱ्या लोकांना मदत करण्यासाठी करण्यात आली आहे. या प्रणालीमध्ये, A ते Z पर्यंतच्या प्रत्येक इंग्रजी अक्षराला आणि 0 ते 9 पर्यंतच्या प्रत्येक अंकाला एक विशिष्ट कोड दिला जातो. हे कोड भुवयांच्या हालचालींच्या वेगवेगळ्या संयोजनांचा वापर करून तयार केले जातात. उजवी भुवई हलवणे, डावी भुवई हलवणे आणि नंतर दोन्ही भुवया एकत्र हलवणे हे मूलभूत संकेत आहेत. याव्यतिरिक्त, संख्या दर्शवण्यासाठी पापण्यांची उघडझाप वापरली जाते, ज्यामुळे ही प्रणाली अधिक व्यापक बनते. शिक्षकाने सांगितले की, ही कल्पना त्यांना अशा पर्यायी संवाद पद्धतीची निर्मिती करण्याच्या इच्छेतून सुचली, जी बोलणे, आवाज किंवा हातांच्या हालचालींवर अवलंबून नसेल. “भुवया ही अशी गोष्ट आहे जी आपण नैसर्गिकरित्या, कोणत्याही प्रयत्नाशिवाय वापरतो. मला वाटले की त्या संवादासाठी एक शक्तिशाली साधन बनू शकतात,” असे ते म्हणाले. या प्रयोगात भाग घेणाऱ्या स्निग्धा आणि तन्मयी यांनी सांगितले की, आयब्रो कोडिंग शिकण्यासाठी संयम आणि सरावाची आवश्यकता होती, परंतु एकदा त्यात प्रावीण्य मिळाल्यावर ते सोपे आणि प्रभावी झाले. त्यांनी सांगितले की ही प्रणाली विशेषतः वाचा आणि श्रवणदोष असलेल्या लोकांसाठी, शस्त्रक्रियेनंतर बरे होत असलेल्या रुग्णांसाठी किंवा मज्जासंस्थेच्या विकारांनी ग्रस्त असलेल्या लोकांसाठी उपयुक्त ठरू शकते. बोलल्या जाणाऱ्या आणि डिजिटल संवादाचे वर्चस्व असलेल्या जगात, ही मूक भाषा हे सिद्ध करते की नाविन्यासाठी नेहमीच जटिल तंत्रज्ञानाची आवश्यकता नसते. अभ्यासाचा एक विषय म्हणून संवादाने खूप मोठा पल्ला गाठला आहे, कारण जगभरात सातत्याने नवीन प्रतिमाने आणि पद्धती विकसित केल्या जात आहेत, जेणेकरून लोकांना समोरची व्यक्ती काय सांगू इच्छिते हे समजावे. अगदी मौनाच्या माध्यमातून होणाऱ्या संवादाचाही संवाद तज्ञांनी सखोल अभ्यास केला आहे. मधूच्या प्रतिमानामध्ये या दिशेने मोठी प्रगती करण्याची क्षमता आहे.
