Election Commission SIR Form: भारतीय निवडणूक आयोगाने (ECI) देशभरातील विशेष सखोल पुनरावलोकन (SIR) प्रक्रियेसंदर्भात एका बदलाची घोषणा केली आहे. निवडणूक आयोगाने नवीन मतदारांसाठीच्या फॉर्म ६ मध्ये एक महत्त्वपूर्ण बदल केला आहे.

‘Form 6’ मध्ये एक नवीन विभाग जोडण्यात आला आहे, ज्यामध्ये त्यांच्या पालकांविषयी माहिती देणे आवश्यक आहे. ‘Form 6’  अशा लोकांसाठी आहे जे १८ वर्षांचे झाले आहेत. भारतीय नागरिकत्व प्राप्त करून मतदार बनू इच्छितात किंवा ज्यांची नावे मतदार यादीतून वगळण्यात आली होती आणि जे पुन्हा अर्ज करू इच्छितात.

निवडणूक आयोगाने फॉर्ममध्ये बदल का केला? Election Commission SIR Form:

निवडणूक आयोगाने SIR प्रक्रियेच्या मध्यात हा बदल केला, कारण गेल्या वर्षी १० राज्ये आणि तीन केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये SIR प्रक्रिया पार पडल्यानंतर ५.५८ कोटींहून अधिक लोकांची नावे मतदार यादीतून वगळण्यात आली होती, परंतु या लोकांच्या मुलांवर होणाऱ्या परिणामाबद्दल प्रश्न उपस्थित केले गेले होते.

विशेषतः पश्चिम बंगालमध्ये, एप्रिल २०२६ च्या विधानसभा निवडणुकांपूर्वीच २७ लाखांहून अधिक मतदारांची नावे यादीतून वगळण्यात आली होती, ज्यामुळे त्यांच्या तक्रारी प्रलंबित असताना त्यांना मतदान करण्यापासून रोखण्यात आले होते.

नवीन फॉर्म डाउनलोडसाठी उपलब्ध नाही
शनिवारी, निवडणूक आयोगाच्या ECINET पोर्टलवर प्रसिद्ध झालेल्या नवीन फॉर्म-6 च्या ‘J’ आणि ‘K’ या विभागांच्या मध्ये एक लेबल नसलेला घोषणापत्र फॉर्म दिसला. मात्र, पोर्टलवर डाउनलोडसाठी उपलब्ध असलेल्या फॉर्म-6 मध्ये नवीन फॉर्मचा समावेश नाही.

त्याऐवजी, ज्या राज्यांमध्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये SIR प्रक्रिया २०२५ मध्ये पूर्ण झाली आहे किंवा २०२६ मध्ये सध्या सुरू आहे, तेथील अर्जदारांसाठी नवीन फॉर्म दिसत होता. जरी हा नवीन विभाग अनिवार्य नसला तरी, तो पूर्ण केल्याशिवाय फॉर्म सबमिट केला जाणार नाही.

नवीन विभागात तीनपैकी एक पर्याय भरणे आवश्यक  
नवीन विभागात तीनपैकी एक पर्याय निवडणे आवश्यक आहे. पहिला, माझे नाव मागील SIR च्या मतदार यादीत आहे. दुसरा, माझ्या आई-वडिलांची (आजोबा-आजींची) नावे मागील SIR च्या मतदार यादीत आहेत.

तिसरा, माझे किंवा माझ्या आई-वडिलांचे नाव मागील SIR च्या मतदार यादीत नाही. पहिले दोन पर्याय निवडल्यास अर्जदारांना त्यांच्या विधानसभा मतदारसंघाचे नाव, बूथ क्रमांक आणि मागील एसआयआरमधील (SIR) त्यांच्या किंवा त्यांच्या पालकांच्या नावांचा अनुक्रमांक देणे आवश्यक आहे.

मागितलेली माहिती उपलब्ध नसल्यास, त्यांनी तिसरा पर्याय निवडावा. मात्र, शेवटचा पर्याय निवडल्यास काय होईल, हे अर्जामध्ये नमूद केलेले नाही.

या २३ राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये एसआयआर (SIR) सुरूच राहणार Election Commission SIR Form:
फेब्रुवारी २०२६ मध्ये, निवडणूक आयोगाने २३ राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये एसआयआर (SIR) लागू करण्याची घोषणा केली, जिथे एप्रिल २०२६ पासून एसआयआर (SIR) लागू केला जाईल.

सध्या, आंध्र प्रदेश, अरुणाचल प्रदेश, चंदीगड, दादरा आणि नगर हवेली, दमण आणि दीव, हरियाणा, हिमाचल प्रदेश, जम्मू आणि काश्मीर, झारखंड, कर्नाटक, लडाख, महाराष्ट्र, मणिपूर, मेघालय, मिझोराम, नागालँड, दिल्ली, ओडिशा, पंजाब, सिक्कीम, त्रिपुरा, तेलंगणा आणि उत्तराखंड येथे एसआयआर (SIR) राबवला जात आहे.

बिहारमध्ये एसआयआर आधीच आयोजित करण्यात आले आहे. सन २०२५ मध्ये अंदमान निकोबार, छत्तीसगड, गोवा, गुजरात, केरळ, लक्षद्वीप, मध्य प्रदेश, पुदुचेरी, राजस्थान, उत्तर प्रदेश, पश्चिम बंगाल, तामिळनाडू येथे एसआयआर आयोजित करण्यात आले होते.