American economist Jeffrey Sachs। अमेरिकन अर्थशास्त्रज्ञ जेफ्री सॅक्स यांनी भारताला अमेरिकेवर जास्त अवलंबून राहू नये असा धक्कादायक सल्ला दिला आहे. अर्थशास्त्रज्ञांनी याविषयी बोलताना,”वॉशिंग्टनसोबतचे सुरक्षा करार काम करणार नाहीत ” असेही त्यांनी म्हटले आहे. त्यासोबतच भारताने ब्रिक्समध्ये सामील व्हावे कारण अमेरिका आता भारताकडून चीनइतकी निर्यात स्वीकारणार नाही असेही सांगितले आहे.

अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी भारतीय आयातीवरील रशियन तेलावर ५० टक्के कर लादल्याबद्दल जेफ्री यांनी, “ट्रम्प हे फार तर्कसंगत व्यक्ती नाहीत किंवा फार धोरणात्मक व्यक्ती नाहीत. ते आवेगाने काम करतात. त्यांना वाटले की भारत त्यांच्या मागण्या लगेच मान्य करेल आणि भारत म्हणेल की आम्ही रशियन तेल खरेदी करणार नाही, परंतु भारताने या धमकीपुढे झुकले नाही.” असेही त्यांनी म्हटले आहे.

अमेरिकेवर विश्वास ठेवू नये American economist Jeffrey Sachs। 

जेफ्री पुढे म्हणाले की,”ही एक विचारपूर्वक केलेली रणनीती नव्हती. ट्रम्प जे काही करतात ते फारच दुर्मिळ आहे”. मात्र, यामुळे भारताला मी बऱ्याच काळापासून सांगत असलेल्या गोष्टीची जाणीव झाली आहे की भारताने अमेरिकेवर आपला मुख्य भागीदार म्हणून विश्वास ठेवू नये. भारताला स्वतःचे स्वतंत्र परराष्ट्र धोरण हवे आहे. त्याने अमेरिकेच्या विधानांचा आणि कृतींचा काळजीपूर्वक विचार केला पाहिजे.” असे म्हणत  जेफ्री सॅक्स यांनी एका मुलाखतीत या महत्वाच्या गोष्टी सांगितल्या.

भारत चीनची जागा घेऊ शकत नाही American economist Jeffrey Sachs। 

सॅक्स  यांनी,”काही लोकांचा असा विश्वास होता की भारत एक जवळचा आर्थिक भागीदार बनेल, जो चीनच्या व्यापाराची जागा घेईल. मी म्हटले की हे मूर्खपणा आहे. अमेरिका आता चीनकडून जितकी निर्यात स्वीकारणार आहे तितकी भारताकडून स्वीकारणार नाही.”असे सांगितले.

अमेरिका चीनविरुद्ध कारवाई का करू शकत नाही?

रशियाच्या तेलामुळे भारतावर शुल्क लादले जात आहे, तर चीन त्याचे बहुतेक तेल रशियाकडून आयात करतो. सुरुवातीला ट्रम्पने चीनविरुद्ध कारवाई केली होती, परंतु नंतर चीननेही प्रत्युत्तर दिले. चीनने दुर्मिळ पृथ्वीची निर्यात थांबवली, प्रति-शुल्क लादले आणि अमेरिकेच्या धमक्यांना योग्य उत्तर दिले, त्यानंतर अमेरिकेला माघार घ्यावी लागली.

भारत आणि अमेरिकेत गोष्टी का चुकीच्या झाल्या?

अमेरिका-भारत संबंधांच्या व्यापक संदर्भावर चर्चा करताना, सॅक्स म्हणाले की, ट्रम्प हे रणनीतीकार नाहीत. ते तार्किक विचारवंत नाहीत. ते दूरदर्शी विचारवंत नाहीत. अमेरिकन परराष्ट्र धोरण सध्या आवेगपूर्ण आहे. ते अल्पकालीन आहे आणि ते काम करत नाही. ट्रम्पला वाटते की त्यांच्याकडे इतर कोणत्याही देशापेक्षा चांगले कार्ड आहेत.

सॅक्स यांनी,”हे पाऊल शक्तीप्रदर्शनाबद्दल अधिक आहे. अमेरिका संघर्ष करत आहे कारण ते आपले वर्चस्व गमावत आहे आणि ते आपले वर्चस्व पुन्हा स्थापित करण्याचा प्रयत्न करीत आहे. ते पुन्हा भीती निर्माण करण्याचा प्रयत्न करीत आहे.” असे म्हटले. त्यासोबतच ते भारताला अमेरिकेच्या अधीन राहायचे आहे. रशिया अमेरिकेच्या अधीन राहावा अशी त्याची इच्छा आहे. चीन अमेरिकेच्या अधीन राहावा अशी त्याची इच्छा आहे. ब्रिक्सचा कसा तरी अंत व्हावा अशी त्याची इच्छा आहे. हे घडणार नाही. जग बदलले आहे. त्यात अनेक महासत्ता आहेत – रशिया, भारत, चीन, अमेरिका.असेही त्यांनी यावेळी सांगितले.

भारताचा पुढे जाण्याचा मार्ग काय असावा?

सॅक्स यांनी भारताला अमेरिकेवर अवलंबून राहण्याऐवजी स्वतंत्र परराष्ट्र धोरण राखण्याचे आणि इतर देशांशी संबंध वाढविण्याचे आवाहन केले. ते म्हणाले की भारताने सावधगिरी बाळगली पाहिजे. भारताने या मूलभूत तत्त्वावर ब्रिक्समध्ये सामील व्हावे आणि अमेरिका इतर देशांना हुकूम देऊ शकत नाही.