Parenting Tips: प्रत्येक पालकाला वाटतं की आपल्या मुलाने मनातली प्रत्येक गोष्ट आपल्यासोबत शेअर करावी. त्याच्या आयुष्यात काय सुरू आहे, त्याला कशाची भीती वाटते, कोणत्या गोष्टीचा आनंद होतो किंवा कोणत्या समस्येचा सामना करावा लागतो, हे पालकांना समजावं असं वाटतं. मात्र, अनेकदा मुलं मोठी होऊ लागली की पालकांशी मनमोकळेपणाने बोलणं कमी करतात. काही गोष्टी लपवू लागतात, तर काही वेळा आपल्या भावना व्यक्त करणंही टाळतात. अशा वेळी मुलं बदलली आहेत किंवा हट्टी झाली आहेत, असा समज करून घेणं चुकीचं ठरू शकतं.

मुलं पालकांशी मनमोकळेपणाने बोलत नसतील, तर त्यामागे घरातील वातावरण किंवा पालकांची वागण्याची पद्धतही कारणीभूत असू शकते. नकळत पालकांकडून होणाऱ्या काही चुका मुलांच्या मनात भीती निर्माण करतात. त्यामुळे आपली गोष्ट सांगितल्यानंतर आपल्याला ओरडा बसेल किंवा आपल्याला समजून घेतलं जाणार नाही, असं त्यांना वाटू शकतं. मुलांसोबतचं नातं अधिक घट्ट करण्यासाठी पालकांनी काही सवयी बदलणं गरजेचं आहे. जाणून घेऊया अशाच सात चुका…

१. प्रत्येक गोष्टीवर मुलांना ओरडणे

मुलांनी एखादी चूक केली किंवा काही वेगळी गोष्ट सांगितली की लगेच त्यांना ओरडण्याची सवय असेल, तर ते हळूहळू मनातल्या गोष्टी सांगणं टाळू लागतात. प्रत्येक वेळी रागावण्याऐवजी आधी मुलांचं म्हणणं शांतपणे ऐकून घ्या. त्यांची चूक समजावून सांगताना संयम ठेवा. यामुळे मुलांना पालकांशी बोलताना सुरक्षित वाटेल.

२. मुलांच्या अडचणींकडे दुर्लक्ष करणे

मुलांना भेडसावणाऱ्या समस्या पालकांना अनेकदा लहान वाटू शकतात. मात्र, एखादी गोष्ट मुलांसाठी खूप महत्त्वाची किंवा त्रासदायक असू शकते. त्यामुळे त्यांच्या अडचणींकडे दुर्लक्ष करू नका. त्यांचं म्हणणं समजून घेण्याचा प्रयत्न करा. मुलांच्या भावनांना महत्त्व दिल्यास त्यांचा तुमच्यावरील विश्वास वाढतो.

३. इतर मुलांशी तुलना करणे

‘शेजारच्या मुलाला बघ, किती चांगले मार्क्स मिळतात’, ‘तुझ्या मित्राकडून काहीतरी शिक’ अशा प्रकारची वाक्यं अनेकदा पालक मुलांना बोलतात. मात्र, सतत इतर मुलांशी तुलना केल्यामुळे मुलांचा आत्मविश्वास कमी होऊ शकतो. प्रत्येक मुलाची क्षमता आणि आवड वेगळी असते. त्यामुळे इतरांशी तुलना करण्याऐवजी मुलांच्या प्रगतीचं कौतुक करा.

४. प्रत्येक चुकीसाठी शिक्षा देण्याची धमकी देणे

मुलांकडून चूक झाल्यानंतर त्यांना शिक्षा करण्याची धमकी दिली जात असेल, तर ते पुढच्या वेळी सत्य सांगण्यास घाबरू शकतात. आपल्याकडून चूक झाली हे मान्य करण्याऐवजी ते गोष्टी लपवण्याचा प्रयत्न करतात. त्यामुळे मुलांना घाबरवण्यापेक्षा त्यांची चूक समजावून सांगा. चुकीच्या वागण्याचे परिणाम शांतपणे स्पष्ट करा.

५. मुलांचं बोलणं मध्येच थांबवणे

मुलं काही सांगत असताना मध्येच त्यांना थांबवणं किंवा लगेच सल्ले देणं टाळा. अनेकदा मुलांना त्यांच्या समस्येवर लगेच उपाय नको असतो, तर कोणीतरी आपलं म्हणणं शांतपणे ऐकावं असं वाटत असतं. त्यामुळे त्यांना बोलण्यासाठी पुरेसा वेळ द्या. त्यांचं बोलणं पूर्ण झाल्यानंतरच आपलं मत मांडा.

६. मुलांच्या खासगी गोष्टी इतरांना सांगणे

मुलांनी विश्वासाने एखादी गोष्ट पालकांना सांगितली आणि तीच गोष्ट नातेवाईक किंवा मित्रांसमोर सांगितली गेली, तर मुलांचा विश्वास कमी होऊ शकतो. त्यामुळे मुलांनी सांगितलेल्या खासगी गोष्टींचा आदर करा. त्यांच्या परवानगीशिवाय अशा गोष्टी इतरांना सांगणं टाळा. विश्वासाचं नातं टिकवण्यासाठी मुलांच्या गोपनीयतेला महत्त्व देणं आवश्यक आहे.

७. फक्त अभ्यास आणि मार्क्सवर लक्ष केंद्रित करणे

पालक आणि मुलांमधील संवाद केवळ अभ्यास, परीक्षा, मार्क्स आणि शिस्त यापुरताच मर्यादित असेल, तर मुलं हळूहळू मनातल्या भावना व्यक्त करणं कमी करू शकतात. मुलांच्या आवडी-निवडी, मित्रमैत्रिणी, छंद आणि दैनंदिन अनुभव यांबद्दलही त्यांच्याशी बोला. रोज थोडा वेळ त्यांच्यासोबत घालवा. या वेळेत अभ्यास किंवा कामगिरीचा विषय न काढता त्यांच्या मनात काय सुरू आहे, हे जाणून घेण्याचा प्रयत्न करा.

मुलांसोबतचं नातं घट्ट करण्यासाठी संवाद आणि विश्वास महत्त्वाचा असतो. मुलांनी प्रत्येक गोष्ट पालकांना सांगावी, यासाठी त्यांच्यावर दबाव टाकण्यापेक्षा त्यांना मोकळेपणाने बोलता येईल असं वातावरण तयार करा. त्यांचं म्हणणं ऐका, भावनांचा आदर करा आणि प्रत्येक परिस्थितीत आपण त्यांच्या पाठीशी आहोत, हा विश्वास त्यांना द्या.