Tea Drinking Tips: भारतीयांच्या दिवसाची सुरुवात अनेकदा चहाच्या कपाने होते. सकाळी उठल्याबरोबर चहा पिण्यापासून ते संध्याकाळच्या नाश्त्यासोबत चहा घेण्यापर्यंत अनेकांच्या दिनक्रमात चहाला विशेष स्थान आहे. काही जणांना जेवणानंतर लगेच चहा पिण्याची सवय असते, तर काही जण चहा प्यायल्यानंतर लगेच नाश्ता किंवा जेवण करतात. मात्र, चहा प्यायल्यानंतर लगेच जेवण करणे आरोग्यासाठी योग्य आहे का? याचा आपल्या पचनावर आणि शरीरातील पोषक घटकांच्या शोषणावर काही परिणाम होतो का? याबाबत जाणून घेणे महत्त्वाचे आहे.

चहा प्यायल्यानंतर लगेच जेवण करणे प्रत्येकासाठीच हानिकारक असेल असे नाही. मात्र, काही लोकांना यामुळे आरोग्याशी संबंधित समस्या जाणवू शकतात. विशेषतः शरीरातील लोहाच्या शोषणावर याचा परिणाम होऊ शकतो.

१. शरीरातील लोहाचे शोषण होऊ शकते कमी

चहामध्ये टॅनिन आणि पॉलीफेनॉल्स नावाचे घटक असतात. हे घटक आपण खाल्लेल्या अन्नातील लोहाचे शोषण कमी करू शकतात. विशेषतः वनस्पतीजन्य पदार्थांमधून मिळणाऱ्या नॉन-हीम आयर्नच्या शोषणावर याचा परिणाम होतो.

आपल्या आहारातील पालक, मेथी, डाळी, हरभरा, राजमा आणि हिरव्या पालेभाज्यांमधून शरीराला लोह मिळते. अशा पदार्थांचे सेवन केल्यानंतर लगेच चहा प्यायल्यास शरीराला मिळणाऱ्या लोहाचे शोषण कमी होऊ शकते. त्यामुळे रक्तातील हिमोग्लोबिनची पातळी कमी असलेल्या किंवा ॲनिमियाचा त्रास असलेल्या व्यक्तींनी विशेष काळजी घेणे गरजेचे आहे.

२. पचनाच्या समस्या जाणवू शकतात

चहामध्ये असणाऱ्या कॅफिनमुळे काही लोकांना पोटाशी संबंधित त्रास होऊ शकतो. विशेषतः ज्यांना आधीपासून ॲसिडिटी, गॅस किंवा ॲसिड रिफ्लक्सचा त्रास आहे, त्यांना चहा प्यायल्यानंतर अस्वस्थता जाणवू शकते. काही वेळा छातीत जळजळ होणे किंवा पोटात आम्लपित्त वाढल्यासारखे वाटू शकते. त्यामुळे अशा व्यक्तींनी चहा पिण्याच्या वेळेकडे लक्ष देणे आवश्यक आहे.

३. अन्नातील पोषक घटकांचा पुरेपूर फायदा मिळत नाही

आपण रोजच्या आहारात अनेक पौष्टिक पदार्थांचा समावेश करतो. डाळी, कडधान्ये, हिरव्या भाज्या आणि इतर लोहयुक्त पदार्थ शरीरासाठी महत्त्वाचे असतात. मात्र, या पदार्थांचे सेवन केल्यानंतर लगेच चहा प्यायल्यास त्यातील लोह शरीरात शोषले जाण्याचे प्रमाण कमी होऊ शकते. त्यामुळे आहारातून मिळणाऱ्या पोषणाचा पुरेपूर फायदा मिळवण्यासाठी चहा आणि जेवण यामध्ये योग्य अंतर ठेवणे चांगले.

४. चहाचे अतिसेवनही टाळा

चहामध्ये कॅफिन असते. त्यामुळे दिवसभरात खूप जास्त चहा प्यायल्यास काही लोकांना अस्वस्थता, घबराट, झोप न लागणे किंवा हृदयाचे ठोके वाढल्यासारखे जाणवू शकते. विशेषतः ज्यांची झोप सहज प्रभावित होते, त्यांनी संध्याकाळनंतर आणि रात्री चहा पिणे टाळावे. तसेच चहामध्ये जास्त प्रमाणात साखर घालण्याची सवयही कमी करावी.

चहा आणि जेवणामध्ये किती वेळेचे अंतर ठेवावे?

चहा पिण्याची आणि जेवणाची वेळ योग्य ठेवली, तर पोषक घटकांचे शोषण होण्यास मदत होऊ शकते. यासाठी पुढील गोष्टी लक्षात ठेवा.

• जेवणापूर्वी : जेवणाच्या साधारण एक तास आधी चहा पिणे हा एक पर्याय आहे.
• जेवणानंतर : जेवण झाल्यानंतर किमान एक तासाने चहा पिणे चांगले.
• लोहाची कमतरता असल्यास : लोहयुक्त पदार्थ आणि चहा यामध्ये साधारण एक ते दोन तासांचे अंतर ठेवा.
• आयर्न सप्लिमेंट घेत असल्यास : आयर्नच्या गोळीसोबत चहा पिऊ नका. डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार योग्य अंतर ठेवा.

चहा पिण्याची योग्य वेळ कोणती?

चहा पिण्यासाठी अशी एकच ठरावीक वेळ नाही. प्रत्येक व्यक्तीची शारीरिक स्थिती आणि दिनचर्या वेगळी असते. मात्र, सकाळी रिकाम्या पोटी चहा प्यायल्याने ॲसिडिटी किंवा अस्वस्थता जाणवत असल्यास ही सवय टाळावी. नाश्त्यासोबत किंवा जेवणासोबत लगेच चहा पिण्याऐवजी थोडे अंतर ठेवावे. दुपारी चहा प्यायचा असल्यास तो जेवणाच्या वेळेपासून वेगळ्या वेळी घ्यावा. रात्री झोपण्यापूर्वी चहा पिणे टाळावे, विशेषतः कॅफिनमुळे झोपेवर परिणाम होत असल्यास.

या लोकांनी चहा पिताना विशेष काळजी घ्यावी

ॲनिमिया किंवा लोहाच्या कमतरतेचा त्रास असलेल्या व्यक्ती, गर्भवती महिला, ॲसिडिटी आणि ॲसिड रिफ्लक्सचा त्रास असणारे लोक, झोपेच्या समस्या असलेल्या व्यक्ती तसेच आयर्न सप्लिमेंट घेणाऱ्यांनी चहा पिण्याच्या वेळेकडे विशेष लक्ष द्यावे.

चहा पिणे पूर्णपणे बंद करण्याची गरज नाही. मात्र, चहा किती प्रमाणात आणि कोणत्या वेळी प्यायचा, याकडे लक्ष देणे महत्त्वाचे आहे. योग्य आहार, पुरेसे पाणी आणि संतुलित दिनचर्या यांसोबत चहाचे सेवन केल्यास आरोग्याची काळजी घेणे अधिक सोपे होऊ शकते.