Tabu Personality Rights Case: बॉलिवूड अभिनेत्री तब्बू यांना त्यांच्या पर्सनॅलिटी राइट्सच्या प्रकरणात दिल्ली हायकोर्टाकडून मोठा दिलासा मिळाला आहे. अभिनेत्रीच्या नावाचा, फोटोचा, आवाजाचा किंवा व्यक्तिमत्त्वाचा परवानगीशिवाय वापर केला जाऊ नये, यासाठी तब्बू यांनी न्यायालयात याचिका दाखल केली होती. या याचिकेवर सुनावणी करताना न्यायालयाने तब्बू यांच्या बाजूने अंतरिम आदेश दिला आहे.

तब्बूच्या नावाचा आणि फोटोचा परवानगीशिवाय वापर करता येणार नाही

तब्बू यांच्या ओळखीचा आणि व्यक्तिमत्त्वाचा चुकीच्या पद्धतीने वापर होत असल्याचे त्यांच्या याचिकेत सांगण्यात आले होते. त्यांच्या नावाने, फोटोने, आवाजाने किंवा इतर वैयक्तिक ओळखीशी संबंधित सामग्रीचा परवानगीशिवाय वापर केला जात असल्याचा आरोप करण्यात आला होता.

दिल्ली हायकोर्टाने तब्बू यांच्या नावाचा, छायाचित्रांचा आणि आवाजाचा अनधिकृत वापर करण्यास अंतरिम स्वरूपात मनाई केली आहे. त्यामुळे अभिनेत्रीच्या व्यक्तिमत्त्वाशी संबंधित सामग्रीचा व्यावसायिक किंवा इतर कारणांसाठी परवानगीशिवाय वापर करण्यावर निर्बंध आले आहेत.

AI आणि डीपफेक कंटेंटवरही कारवाई

या प्रकरणातील महत्त्वाची बाब म्हणजे न्यायालयाने आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स म्हणजेच AI तंत्रज्ञानाचा वापर करून तयार करण्यात आलेल्या अनधिकृत कंटेंटचाही विचार केला आहे. AI, डीपफेक, फेस मॉर्फिंग किंवा इतर डिजिटल तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून तब्बू यांच्या ओळखीचा गैरवापर होऊ नये, असे न्यायालयाने स्पष्ट केले आहे.

गूगल, मेटा, एक्स आणि रेडिट यांसारख्या डिजिटल प्लॅटफॉर्म्सवरील तब्बू यांच्याशी संबंधित आक्षेपार्ह आणि अनधिकृत सामग्री हटवण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत. उपलब्ध माहितीनुसार, न्यायालयाने १५० हून अधिक कंटेंट हटवण्याचे आदेश दिले आहेत.

फेक अकाउंट्स आणि इव्हेंट बुकिंगचाही आरोप

तब्बू यांनी आपल्या याचिकेत त्यांच्या नावाचा वापर करून काही बनावट इव्हेंट-बुकिंग अकाउंट्स चालवले जात असल्याचा आरोप केला होता. त्यांच्या परवानगीशिवाय त्यांच्या नावाशी संबंधित सेवा किंवा इव्हेंट्सचे प्रमोशन केले जात असल्याचेही त्यांनी न्यायालयाच्या निदर्शनास आणून दिले.

याशिवाय, AI तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून तयार केलेल्या आक्षेपार्ह सामग्रीचा व्यावसायिक फायदा घेतला जात असल्याचा आरोपही त्यांनी केला होता. अशा प्रकारचा वापर त्यांच्या प्रतिष्ठेला आणि व्यक्तिमत्त्वाच्या अधिकारांना नुकसान पोहोचवू शकतो, असे त्यांच्या याचिकेत नमूद करण्यात आले.

प्लॅटफॉर्म्सकडून माहिती देण्याचेही निर्देश

न्यायालयाने काही डिजिटल प्लॅटफॉर्म्स आणि डोमेन सेवा पुरवठादारांना संबंधित अकाउंट्स किंवा कंटेंटशी जोडलेली प्राथमिक सब्सक्राइबर माहिती आणि IP लॉगशी संबंधित तपशील उपलब्ध करून देण्याचे निर्देश दिले आहेत. या माहितीच्या मदतीने अनधिकृत कंटेंट तयार करणाऱ्या किंवा प्रसारित करणाऱ्या व्यक्तींचा शोध घेण्यास मदत होऊ शकते.

नुकसान भरून काढणे कठीण असल्याचे कोर्टाचे निरीक्षण

तब्बू यांना अंतरिम संरक्षण दिले नाही, तर त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाच्या अधिकारांचे आणि प्रतिष्ठेचे असे नुकसान होऊ शकते, ज्याची नंतर भरपाई करणे कठीण ठरू शकते, असे न्यायालयाने निरीक्षण नोंदवले आहे.

पर्सनॅलिटी राइट्समध्ये एखाद्या व्यक्तीचे नाव, फोटो, आवाज, ओळख आणि व्यक्तिमत्त्वाशी संबंधित बाबींचा अनधिकृत वापर रोखण्याचा अधिकार महत्त्वाचा ठरतो. विशेषतः AI आणि डीपफेक तंत्रज्ञानाचा वापर वाढत असताना सेलिब्रिटींच्या ओळखीचा गैरवापर रोखण्यासाठी अशा न्यायालयीन आदेशांकडे महत्त्वाने पाहिले जात आहे.

तब्बू यांच्या प्रकरणातील हा आदेश अभिनेत्रीच्या वैयक्तिक ओळखीचे आणि डिजिटल माध्यमांवरील अधिकारांचे संरक्षण करण्याच्या दृष्टीने महत्त्वाचा मानला जात आहे.