Electricity Saving: आजच्या काळात जवळपास प्रत्येक घरात टीव्ही, मोबाईल चार्जर, वाय-फाय राउटर, मायक्रोवेव्ह, गिझर अशा अनेक इलेक्ट्रॉनिक उपकरणांचा वापर केला जातो. ही उपकरणे आपल्या दैनंदिन जीवनाचा महत्त्वाचा भाग बनली आहेत. मात्र महिन्याच्या शेवटी वीज बिल हातात आल्यानंतर अनेकांना मोठा धक्का बसतो. अपेक्षेपेक्षा जास्त वीज बिल आल्यामुळे घरच्या बजेटवरही त्याचा परिणाम होतो.

वीज बिल कमी करण्यासाठी दिवसभर वापर कमी करणे हा एक पर्याय आहेच. पण रात्री झोपण्यापूर्वी काही छोट्या सवयी लावून घेतल्यास अनावश्यक वीज वापर कमी करण्यास मदत होऊ शकते. उत्तर प्रदेश पॉवर कॉर्पोरेशन लिमिटेडनेही नागरिकांना वापरात नसलेली इलेक्ट्रॉनिक उपकरणे आणि चार्जर अनप्लग करण्याचे आवाहन केले आहे. ‘Charge it Right, Unplug at Night’ अशी संकल्पनाही यासाठी मांडण्यात आली आहे.

मोबाईल चार्जर अनप्लग करा

रात्री मोबाईल चार्जिंगला लावून झोपण्याची अनेकांची सवय असते. मोबाईल पूर्ण चार्ज झाल्यानंतरही चार्जर सॉकेटला जोडलेला राहतो. त्यामुळे शक्य असल्यास चार्जिंग पूर्ण झाल्यानंतर चार्जर सॉकेटमधून काढून ठेवावा. मोबाईलसोबत इतर उपकरणांचे चार्जर आणि अडॅप्टरही वापरात नसतील तर प्लगमधून काढणे चांगले.

वाय-फाय राउटरकडेही लक्ष द्या

वाय-फाय राउटर २४ तास सुरू ठेवण्याची गरज प्रत्येकाला असेलच असे नाही. रात्री दीर्घकाळ इंटरनेटची आवश्यकता नसल्यास राउटर बंद करून त्याचा अडॅप्टरही अनप्लग करता येतो. मात्र घरात सीसीटीव्ही, स्मार्ट होम उपकरणे किंवा इंटरनेटवर अवलंबून असलेली आवश्यक यंत्रणा असेल तर ती बंद करण्यापूर्वी त्याची गरज लक्षात घ्यावी.

टीव्ही बंद केल्यानंतर प्लगही काढा

टीव्ही रिमोटने बंद केल्यानंतर तो अनेकदा स्टँडबाय मोडमध्ये राहतो. अशा स्थितीत काही उपकरणे थोड्या प्रमाणात वीज वापरू शकतात. त्यामुळे रात्री बराच वेळ टीव्ही वापरणार नसाल, तर शक्य असल्यास मुख्य स्विच बंद करून प्लग काढून ठेवता येतो.

मायक्रोवेव्ह आणि इतर उपकरणे

मायक्रोवेव्ह, काही स्वयंपाकघरातील उपकरणे आणि इतर इलेक्ट्रॉनिक वस्तू सतत प्लगला जोडलेल्या असतात. त्यांचा वापर नसताना मुख्य स्विच बंद करण्याची सवय लावल्यास स्टँडबाय वीज वापर कमी करण्यास मदत होऊ शकते.

मात्र फ्रिजसारखी उपकरणे नियमितपणे बंद-चालू करणे योग्य नाही. फ्रिज सतत सुरू ठेवण्यासाठीच तयार केलेला असतो. त्यामुळे वीज बचतीसाठी कोणते उपकरण बंद करायचे, हे त्याच्या वापरानुसार ठरवणे महत्त्वाचे आहे.

गिझर वापरल्यानंतर नक्की बंद करा

गिझर हे तुलनेने जास्त वीज वापरणारे उपकरण आहे. त्यामुळे गरम पाणी झाल्यानंतर गिझर अनावश्यकपणे सुरू ठेवू नये. वापर झाल्यानंतर स्विच बंद करणे महत्त्वाचे आहे. रात्री गिझरची गरज नसेल तर तो बंद ठेवण्याची सवय वीज वापर नियंत्रित करण्यासाठी उपयोगी ठरू शकते.

फक्त बंद नाही, अनप्लगही करा

काही इलेक्ट्रॉनिक उपकरणे स्विच ऑफ केल्यानंतरही स्टँडबाय मोडमध्ये राहू शकतात. त्यामुळे शक्य असेल तिथे उपकरण बंद करण्यासोबतच प्लग किंवा अडॅप्टर सॉकेटमधून काढून ठेवता येतो. यामुळे अनावश्यक स्टँडबाय वीज वापर कमी करण्यास मदत होऊ शकते. तसेच काही उपकरणांना सतत उष्णता किंवा व्होल्टेजमधील चढ-उतारांचा सामना करावा लागू नये, यासाठीही काळजी घेता येते.

किती बचत होऊ शकते?

वीज बचत नेमकी किती होईल, हे घरातील उपकरणांची संख्या, त्यांचा वापर, त्यांची कार्यक्षमता आणि स्थानिक वीज दर यावर अवलंबून असते. त्यामुळे प्रत्येक घरात ठराविक रक्कम किंवा युनिटची बचत होईल, असे निश्चित सांगता येत नाही.

तरीही रात्री वापरात नसलेली उपकरणे बंद आणि शक्य असल्यास अनप्लग करण्याची सवय ही वीज वापर कमी करण्यासाठी एक सोपी पायरी ठरू शकते. छोट्या-छोट्या सवयी नियमितपणे पाळल्यास वीज बचतीसोबतच घरातील इलेक्ट्रॉनिक उपकरणांचा अनावश्यक वापरही कमी करता येईल.