Credit Score vs. CIBIL Score: कर्ज किंवा क्रेडिट कार्ड घेताना बँक सर्वप्रथम तुमचा क्रेडिट स्कोर किंवा सिबिल स्कोर तपासते. पण, क्रेडिट स्कोर आणि सिबिल स्कोर यामध्ये नेमका फरक काय आहे? दोन्ही एकच आहेत की वेगळे? आणि कर्ज मंजूर करताना कोणता स्कोर जास्त महत्त्वाचा आहे? याबाबत सविस्तर जाणून घेऊया.

क्रेडिट स्कोर म्हणजे काय?

क्रेडिट स्कोर हा ३०० ते ९०० च्या मर्यादेत असणारा तीन अंकीय आकडा आहे. हा स्कोर तुमची आर्थिक विश्वासार्हता दर्शवतो, म्हणजेच तुम्ही कर्ज परतफेड करू शकाल की नाही याचा अंदाज देतो. जितका जास्त स्कोर, तितका बँकेचा तुमच्यावर विश्वास जास्त. हा स्कोर खालील घटकांवर अवलंबून असतो:

पेमेंट इतिहास: तुम्ही EMI किंवा क्रेडिट कार्ड बिल वेळेवर भरता की नाही.
कर्जाची विविधता: तुमच्याकडे किती आणि कोणत्या प्रकारचे कर्ज (उदा., वैयक्तिक कर्ज, गृहकर्ज, कार कर्ज) किंवा क्रेडिट कार्ड आहेत.
नवीन कर्जासाठी अर्ज: वारंवार कर्जासाठी अर्ज केल्यास (हा हार्ड इन्क्वायरी म्हणून ओळखला जातो) स्कोरवर परिणाम होतो.
उत्पन्न-कर्ज गुणोत्तर: तुमचे उत्पन्न आणि एकूण कर्ज यांचा समतोल.

भारतात चार प्रमुख क्रेडिट ब्यूरो आहेत ज्यांना RBI ने मान्यता दिली आहे – TransUnion CIBIL, Experian, Equifax आणि CRIF High Mark. प्रत्येक ब्यूरोच्या गणनेच्या पद्धती थोड्या वेगळ्या असल्याने स्कोरमध्ये थोडा फरक जाणवू शकतो.

सिबिल स्कोर म्हणजे काय?

सिबिल स्कोर हा क्रेडिट स्कोरचाच एक प्रकार आहे, जो TransUnion CIBIL ही कंपनी तयार करते. भारतात कर्ज मंजूर करताना बँका आणि NBFC सर्वप्रथम सिबिल स्कोरकडे पाहतात. हा स्कोर देखील ३०० ते ९०० च्या दरम्यान असतो. ७५० किंवा त्यापेक्षा जास्त स्कोर असल्यास तुम्हाला प्रीमियम श्रेणीत स्थान मिळते. यामुळे कर्ज लवकर मंजूर होते आणि व्याजदरही कमी मिळू शकतो.

स्कोर चांगला ठेवण्यासाठी टिप्स –

वेळेवर पेमेंट: EMI आणि क्रेडिट कार्ड बिल नेहमी वेळेवर भरा.
वारंवार अर्ज टाळा: जास्त कर्ज अर्जामुळे स्कोर खराब होऊ शकतो.
क्रेडिट अहवाल तपासा: नियमितपणे तुमचा क्रेडिट अहवाल तपासा आणि चुकीच्या नोंदी किंवा फसवणूक आढळल्यास त्वरित नोंद करा.
खर्च आणि उत्पन्नाचा समतोल: तुमच्या खर्च आणि उत्पन्नाचे योग्य संतुलन राखा.
क्रेडिट मिक्स: सिक्युअर्ड (जसे गृहकर्ज) आणि अनसिक्युअर्ड (जसे क्रेडिट कार्ड) कर्जाचा योग्य समतोल ठेवा.

क्रेडिट आणि सिबिल स्कोर का महत्त्वाचा आहे?

अनेकांना वाटते की एक-दोन EMI चुकल्याने फारसा फरक पडत नाही. परंतु, एक छोटीशी चूकही तुमचा स्कोर खूप खाली आणू शकते. चांगला स्कोर असल्यास कर्ज किंवा क्रेडिट कार्ड स्वस्त आणि लवकर मिळते. खराब स्कोरमुळे तुम्हाला जास्त व्याजदराने कर्ज घ्यावे लागू शकते किंवा कर्ज मंजूरच होणार नाही.

कर्जासाठी कोणता स्कोर जास्त महत्त्वाचा?

कर्ज घेताना बँका तुमचा एकूण क्रेडिट स्कोर पाहतात, परंतु भारतात ९०% पेक्षा जास्त प्रकरणांमध्ये सिबिल स्कोरला सर्वाधिक प्राधान्य दिले जाते. जर तुमचा सिबिल स्कोर ७५० किंवा त्यापेक्षा जास्त असेल, तर कर्ज मंजूर होण्याची शक्यता खूप वाढते. इतर ब्यूरोचे स्कोर देखील उपयुक्त असतात, परंतु सिबिल स्कोरला प्रथम प्राधान्य मिळते.

कर्ज किंवा क्रेडिट कार्ड सहज मिळवण्यासाठी तुमचा सिबिल स्कोर चांगला असणे अत्यंत आवश्यक आहे. नियमित आर्थिक शिस्त आणि योग्य नियोजनाने तुम्ही तुमचा स्कोर सुधारू शकता आणि आर्थिक स्वातंत्र्य मिळवू शकता.