मुलांचा स्वभाव पालकांच्या संगोपनावर अवलंबून असतो. पालक आपल्या पाल्याला ज्या पद्धतीने हाताळतात आणि शिकवतात, त्यानुसार ते वागतात. काही मुले लाजाळू आणि शांत असतात, तर काही मुले नखरेल आणि खोडकर असतात. आई-वडिलांशिवाय असा निसर्गदत्त स्वभावही त्यांच्याशी जोडला जातो. आजूबाजूच्या वातावरणाचाही काही प्रमाणात परिणाम होतो.

मात्र, अनेक वेळा मुलांच्या संगोपनाच्या वेळी पालक अशा काही चुका करतात, ज्यामुळे मुलामध्ये आत्मविश्वास कमी होतो. अनेक मुले आपल्या भावना व्यक्त करण्यास कचरतात किंवा इतरांसमोर बोलण्यास घाबरतात. आत्मविश्वासाच्या कमतरतेमुळे असे घडते.

लहान मुलांमध्ये आत्मविश्वास कमी असण्याचे कारण म्हणजे त्यांच्या आजूबाजूचे वातावरण आणि पालकांच्या काही चुका. कारण मुले बहुतेक वेळा त्यांच्या पालकांसोबतच असतात. अशा परिस्थितीत, पालकांनी अशा चुका करणे टाळले पाहिजे ज्यायोगे वाईट सवयीचे अधीन होऊ शकतात. चला जाणून घेऊया पालकांच्या अशा चुका ज्यामुळे मुलांचा आत्मविश्वास कमी होतो.

* इतरांसोबत तुलना करणे
कधीकधी पालक आपल्या मुलाची तुलना इतर मुलांशी करतात. मुलाला पुढे जाण्यासाठी आणि अभ्यासातून खेळात प्रथम आणण्यासाठी प्रोत्साहित करण्याच्या उद्देशाने, ते त्यांच्यासमोर दुसर्‍या मुलाची प्रशंसा करतात. यामुळे, मुलाला स्वतःला कमी वाटू शकते. मुलामध्ये मत्सर, हिंसा आणि द्वेष निर्माण होतो. पालकांशी इतर मुलांशी सतत तुलना केल्याने मुलाचा आत्मविश्वास दुखावतो.

* प्रोत्साहन न देणे
जर पालकांनी मुलाच्या चुका किंवा खोडसाळपणाबद्दल त्याला फटकारले तर मुलाला त्याच्या चांगल्या कृतीसाठी देखील प्रोत्साहन दिले पाहिजे. पालकांची स्तुती आणि प्रोत्साहन मुलाचे व्यक्तिमत्व मजबूत बनवते, तर पालक जेव्हा मुलाला प्रोत्साहन देत नाहीत तेव्हा त्यांचे मन दुखावले जाते. पालकांची प्रशंसा न मिळाल्याने ते निराश होतात आणि त्यांचा आत्मविश्वास गमावतात.

* कठोर वागणे
पालकांनी मुलाला शिस्त लावायला शिकवले पाहिजे, परंतु काहीवेळा ते मुलाला शिस्त लावण्यासाठी अधिक कठोर होतात. पालकांच्या अति कठोरपणामुळे मुलाच्या मनात भीती निर्माण होते. त्यामुळे मुलांना त्यांचे मत सांगता येत नाही आणि त्यांचा आत्मविश्वास कमी होऊ लागतो.

* इच्छा लादणे
एखाद्या मुलास अनुभवाची कमतरता असू शकते परंतु त्याचे स्वतःचे विचार आणि स्वप्ने असतात. अनेकदा पालक मुलांच्या विचारांना किंवा शब्दांना निरुपयोगी समजून महत्त्व देत नाहीत किंवा टाळतात. त्यामुळे मुलांचा आत्मविश्वास कमी होतो. मुलांनी त्यांच्या आवडीचे काम करावे अशी पालकांची अपेक्षा असते आणि जर मुलाला त्यांच्या इच्छेनुसार कामात रस नसेल तर ते त्यांची इच्छा त्याच्यावर लादण्यास सुरुवात करतात. त्यामुळे मुलाचा आत्मविश्वास कमी होऊ लागतो