नवी दिल्ली : वृत्तसंस्था – इस्रोची चांद्रयान-4 मोहीम काय आहे? चांद्रयान-4 मोहीम कशाप्रकारे राबवण्यात येणार आहे याची माहिती भारतीय अंतराळ एजन्सीकडून देण्यात आली आहे. भारताची ही चौथी चांद्र मोहीम असणार आहे. अमेरिका, रशिया आणि चीनच्या चंद्र मोहिमाही आतापर्यंत जे करू शकल्या नाहीत, ते इस्रो या मोहिमेमध्ये करणार आहे.

चांद्रयान-4 कधी लॉन्च होणार?
या मोहिमेला सप्टेंबर महिन्यातच सरकारने मंजुरी दिली होती. चांद्रयान-4 ही भारताची चौथी चांद्रमोहीम असून ती चांद्रयान-3 च्या रोव्हरकडून मिळालेली माहिती पुढे नेणार आहे. हे यान चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवावर उतरेल आणि आजूबाजूच्या एक किमी परिघातील नमुने गोळा करून पृथ्वीवर आणेल. चांद्रयान-3 मोहिमेच्या तुलनेत ही अधिक प्रगत मोहीम असणार आहे.

ही मोहीम 2030 पर्यंत प्रक्षेपित केली जाऊ शकते, मात्र इस्रोने यापूर्वी 2028 पर्यंत ती पूर्ण करण्याचा दावा केला आहे अशी माहिती इस्रोच्या स्पेस अ‍ॅप्लिकेशन सेंटर अर्थात एसएसीचे संचालक नीलेश देसाई यांनी दिली आहे. शुक्र मोहिमेसह या मोहिमेला सप्टेंबर महिन्यात सरकारने मंजुरी दिली होती.

चांद्रयान-3 दक्षिण ध्रुवावर उतरवून आतापर्यंत जगातील कोणताही देश जे करू शकला नाही, ते इस्रोने करून दाखवले होते. आता भारतीय अंतराळ संस्था चांद्रयान-4 च्या माध्यमातून ते आणखी पुढे नेणार आहे. हे यान चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवाच्या मोहिमेवर प्रक्षेपित केले जाणार आहे.

मोहिमेला किती खर्च येणार?
चांद्रयान-4 ही पूर्णपणे स्वदेशी मोहीम असून, त्याचे सर्व मॉड्यूल भारतात विकसित करण्यात आले आहेत. ड्रिलिंग, सॅम्पल स्टोरेज, कंटेनर, सॅम्पल ट्रान्सफरसह अनेक गोष्टी आहेत, ज्यावर इस्रो पहिल्यांदाच काम करत आहे. या मोहिमेसाठी 2104 कोटी रुपयांहून अधिक खर्च येऊ शकतो.

चांद्रयान-4 अधिक प्रगत
चांद्रयान-4 सोबत जाणाऱ्या रोव्हरचे वजन सुमारे 350 किलो असेल, तर चांद्रयान-3 डीएससोबत गेलेल्या रोव्हर प्रज्ञानचे वजन केवळ 30 किलो होते. चांद्रयान-3 ने चंद्रावर आणखी 500 मीटर अंतर निश्चित केले होते, तर ते लँडिंगच्या ठिकाणापासून सर्व दिशांना एक किलोमीटरच्या परिघात जाईल आणि तेथून नमुने गोळा करेल आणि पृथ्वीवर परत आणेल अशी माहिती एसएसीचे संचालक नीलेश देसाई यांनी दिली आहे.

चांद्रयान-4 मध्ये 5 मॉड्यूल असतील
चांद्रयान-4 मध्ये 5 मॉड्यूल असतील जे वेगळ्या प्रकारे काम करतील, यामध्ये प्रोपल्शन मॉड्यूल, डिस्प्रेसर मॉड्यूल, अ‍ॅसेंडर मॉड्यूल, ट्रान्सफर मॉड्यूल आणि री-एन्ट्री मॉड्यूल यांचा समावेश आहे. तर चांद्रयान-3 मोहिमेत प्रोपल्शन, लँडर आणि रोव्हर मॉड्यूल असे तीन मॉड्यूल होते.