Budhi Gandaki flash flood:  नेपाळमधील बुढी गंडकी नदीला आलेल्या अचानक आलेल्या पुरामुळे मोठ्या प्रमाणावर नुकसान झाले आहे. सुदैवाने, पहिल्या लाटेची पूर्वसूचना मिळाल्यानंतर नदीकाठावर राहणारे रहिवासी वेळेवर सुरक्षित स्थळी पोहोचू शकले. यामुळे त्यानंतरच्या दोन विनाशकारी लाटांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर होणारी जीवितहानी टळली. पहिल्या पुरानंतर स्थानिक पातळीवर दक्षता वाढवण्यात आली, ज्यामुळे लोकांना सुरक्षित स्थळी जाण्यासाठी पुरेसा वेळ मिळाला.

या पुरामुळे ४५ घरे पूर्णपणे उद्ध्वस्त झाली, तर इतर २७ घरांचे अंशतः नुकसान झाले. चौतीस गुरांचे गोठे आणि बारा डुकरांचे वाडे यांचेही नुकसान झाले. तीन वाहने वाहून गेली. अनेक डझन घरे पाण्याखाली गेली.

पुरामुळे दोन काँक्रीटचे पूल, एक बेली ब्रिज आणि दोन झुलते पूल वाहून गेले. पुरामुळे परिसरातील संपर्क व्यवस्था विस्कळीत झाली असून, मदतकार्यातील आव्हाने वाढली आहेत.

पुरामुळे चार जलविद्युत प्रकल्पांना फटका बसला असून, त्यापैकी तीन प्रकल्पांचे थेट आणि एकाचे अप्रत्यक्ष नुकसान झाले आहे. ३४१-मेगावॅट क्षमतेच्या बुढी गंडकी जलविद्युत प्रकल्पाच्या मुख्य कॅम्प परिसराचे नुकसान झाले आहे.

बांधकामाची उपकरणे वाहून गेली. ३०.५९ मेगावॅटच्या यारू खोला प्रकल्पाचा बेली ब्रिज खराब झाला. २४.५ मेगावॅटच्या दोभान खोला प्रकल्पाच्या कॅम्प परिसरातील काही घरांचे नुकसान झाले. त्याचा बेली ब्रिजही वाहून गेला. या प्रकल्पांच्या नुकसानीमुळे वीज निर्मिती आणि बांधकाम कामांवर परिणाम होऊ शकतो.

मदत आणि बचाव कार्य Budhi Gandaki flash flood: 

पुरानंतर पाच जण बेपत्ता झाल्याचे वृत्त आहे. नऊ परदेशी नागरिकांसह एकूण ८२ जणांना सुखरूप वाचवण्यात आले आहे. शोध आणि बचाव कार्य सुरू आहे. स्थानिक प्रशासन आणि सुरक्षा दल बाधित भागांमध्ये मदत साहित्य पोहोचवत आहेत. लोकांना सुरक्षित ठिकाणी हलवले जात आहे.

या घटनेत सूचना प्रणालीने महत्त्वाची भूमिका बजावली. पहिल्या लाटेनंतर वाढलेल्या दक्षतेमुळे जीव वाचले. यावरून डोंगराळ भागात वेळेवर सूचना आणि स्थलांतर योजनांचे महत्त्व दिसून येते. भविष्यात अशा घटनांना तोंड देण्यासाठी देखरेख यंत्रणा अधिक मजबूत करणे आवश्यक आहे. बुढी गंडकीसारख्या नद्यांमध्ये भूस्खलन आणि अचानक पूर येण्याची शक्यता नेहमीच असते.

एकंदरीत, पुरामुळे भौतिक वास्तूंचे मोठे नुकसान झाले, परंतु जीवितहानी कमीत कमी झाली. बाधित कुटुंबांना मदत आणि पुनर्वसनाची गरज आहे. जलविद्युत प्रकल्पांची दुरुस्ती आणि पुलांच्या पुनर्बांधणीकडे लक्ष दिले पाहिजे. या घटनेतून धडा घेऊन, धोके कमी करण्याचे उपाय अधिक मजबूत केले पाहिजेत.