Binance Hack : जगातील मोठ्या क्रिप्टो एक्सचेंजपैकी एक असलेल्या बायनान्सवर सायबर हल्ला झाल्याच्या संशयामुळे क्रिप्टो बाजारात मोठी खळबळ उडाली आहे. सुरक्षा घटनेची चौकशी सुरू असताना कंपनीने प्लॅटफॉर्मवरील पैसे जमा करणे आणि काढण्याची सुविधा तात्पुरती बंद केली आहे. संशयित डिजिटल मालमत्तांपैकी सुमारे 3 अब्ज डॉलरचा निधी गोठवण्यात आला आहे. मात्र, नेमकी किती रक्कम चोरीला गेली, हे अद्याप स्पष्ट झालेले नाही.

ब्लूमबर्गच्या वृत्तानुसार, बायनान्सची सुरक्षा टीम या घटनेचा तपास करत आहे. संशयित निधी गोठवण्याबरोबरच कंपनी कायदा अंमलबजावणी संस्थांसोबत काम करत आहे. ग्राहकांचे नुकसान झाल्यास त्याची भरपाई करण्याचे आश्वासनही कंपनीने दिले आहे.

बायनान्सने ‘एक्स’वर दिलेल्या माहितीनुसार, परिस्थिती नियंत्रणात आणण्यासाठी काम सुरू आहे. खबरदारीचा उपाय म्हणून डिपॉझिट आणि विड्रॉल थांबवण्यात आले आहेत. सध्या सुमारे 3 अब्ज डॉलरची डिजिटल मालमत्ता गोठवण्यात आली असून ही रक्कम आणखी वाढू शकते. मात्र, या पैकी किती निधी बायनान्समधून चोरीला गेला, याची पुष्टी झालेली नाही.

संशयित वॉलेटमध्ये 5.9 अब्ज डॉलरची क्रिप्टो –

बायनान्सचे सहसंस्थापक चांगपेंग झाओ यांनी एक्सचेंजवर सायबर हल्ला झाल्याची शक्यता व्यक्त केली आहे. ग्राहकांच्या निधीची भरपाई केली जाईल, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला. झाओ यांना क्रिप्टो क्षेत्रात ‘सीझेड’ या नावाने ओळखले जाते. ते आता कंपनी चालवत नसले तरी बायनान्सचे मोठे भागधारक आहेत.

ब्लॉकचेनवर व्यवहारांचा मागोवा घेणाऱ्या अरखम या प्लॅटफॉर्मने संशयित हॅकरशी संबंधित काही वॉलेट शोधले आहेत. या वॉलेटमध्ये सुमारे 5.9 अब्ज डॉलरची डिजिटल मालमत्ता असल्याचा अंदाज आहे. मात्र, ही संपूर्ण रक्कम बायनान्समधून चोरीला गेली आहे, असे म्हणता येणार नाही. हल्ल्याची पद्धत आणि नुकसानीबाबत सोशल मीडियावर अनेक दावे होत असले तरी त्यांची अद्याप अधिकृत पुष्टी झालेली नाही.

बिटकॉइन 77 हजार डॉलरखाली –

बायनान्सवरील घटनेची बातमी समोर आल्यानंतर क्रिप्टो बाजारात विक्रीचा दबाव वाढला. बिटकॉइनची किंमत 77 हजार डॉलरच्या खाली गेली. सप्टेंबरनंतरची ही त्याची सर्वात कमी पातळी ठरली. इतर डिजिटल चलनांच्या किमतींमध्येही घसरण झाली. अमेरिकेतील टेक्नॉलॉजी शेअर्सचा नॅस्डॅक-100 निर्देशांकही सुमारे 1.4 टक्क्यांनी घसरला.

वेलो डेटाचे सीईओ आणि सहसंस्थापक फ्रेडरिक कॉलिन्स यांच्या मते, बायनान्सवरील हल्ल्याच्या बातम्यांमुळे क्रिप्टो बाजारावरील दबाव वाढला आहे. बायनान्स ही क्रिप्टो क्षेत्रातील मोठी कंपनी असल्याने तिच्यावरील विश्वास कमी झाल्यास त्याचा परिणाम संपूर्ण उद्योगावर होऊ शकतो. एआयच्या मदतीने सायबर हल्ल्यांची क्षमता वाढत असल्याने गुंतवणूकदारांची चिंता आधीच वाढली आहे.

आतापर्यंतची सर्वात मोठी क्रिप्टो चोरी ठरणार? –

बायनान्सवरील हल्ल्याच्या सर्व दाव्यांना पुष्टी मिळाल्यास ही क्रिप्टो क्षेत्रातील सर्वात मोठी चोरी ठरू शकते. फेब्रुवारी 2025 मध्ये बायबिट एक्सचेंजवर झालेल्या हल्ल्यात सुमारे 1.5 अब्ज डॉलरची डिजिटल चलन चोरीला गेले होते. मात्र, बायनान्स प्रकरणात चोरीची वास्तविक रक्कम अद्याप समोर आलेली नाही. त्यामुळे सध्या याला सर्वात मोठी क्रिप्टो चोरी म्हणणे घाईचे ठरेल.

ग्राहकांच्या निधीचे संरक्षण करण्यासाठी बायनान्सने 2018 मध्ये ‘सिक्योर अॅसेट फंड फॉर यूजर्स’ म्हणजेच SAFU सुरू केला. गंभीर परिस्थितीत ग्राहकांना मदत करण्यासाठी हा आपत्कालीन निधी आहे. कंपनीच्या माहितीनुसार, या फंडात साधारण 1 अब्ज डॉलर ठेवले जातात. मात्र, बाजारातील किमतीनुसार त्याचे मूल्य बदलत असते.

टेथर, सर्कलकडूनही निधी गोठवला –

बायनान्सशी संबंधित घटनेनंतर मोठ्या स्टेबलकॉइन कंपन्यांनीही कारवाई केली. टेथरचे सीईओ पाओलो अर्दोइनो यांनी ‘एक्स’वर सांगितले की, संभाव्य बायनान्स हॅकशी संबंधित 1.5 अब्ज डॉलरपेक्षा जास्त स्टेबलकॉइन गोठवण्यात आले आहेत. सर्कलचे प्रमुख जेरेमी अलायर यांनीही सुमारे 80 कोटी डॉलरची डिजिटल चलन मालमत्ता गोठवल्याचे सांगितले.

टीआरएम लॅब्सचे ग्लोबल हेड ऑफ पॉलिसी एरी रेडबोर्ड यांच्या मते, सायबर हल्लेखोर आता अधिक वेगाने आणि मोठ्या प्रमाणावर काम करत आहेत. त्याच वेळी चोरीच्या डिजिटल चलनाचा माग काढण्याचे तंत्रही सुधारले आहे. स्टेबलकॉइन कंपन्या काही तासांत संशयित निधी गोठवू शकतात. तपास यंत्रणा वेगवेगळ्या ब्लॉकचेनवर पैशांच्या हालचालींवर लक्ष ठेवू शकते.

11 अब्ज डॉलरच्या क्रिप्टो ऑप्शन्सची एक्सपायरी –

क्रिप्टो बाजारात अस्थिरता वाढण्याची शक्यता आधीपासून होती. शुक्रवारी सुमारे 11 अब्ज डॉलरच्या क्रिप्टो ऑप्शन्सची मुदत संपणार आहे. त्याचबरोबर पुढील आठवड्यात अमेरिकेत मध्यावधी निवडणुका होणार आहेत. या निवडणुकीत डेमोक्रॅटिक पक्षाला अमेरिकन संसदेच्या एका किंवा दोन्ही सभागृहांत बहुमत मिळण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.

अशा परिस्थितीत क्रिप्टो उद्योगावरील नियामकांची नजर आणखी वाढू शकते. त्यामुळे गुंतवणूकदारांची चिंता वाढली आहे. अलीकडच्या काळात बिटगेट आणि लेजरशी संबंधित सुरक्षेच्या घटनाही समोर आल्या आहेत.

एफटीएक्स, माउंट गॉक्सच्या घटनांनीही बाजार हादरला –

क्रिप्टो क्षेत्राला सायबर हल्ले आणि आर्थिक गैरव्यवहार नवीन नाहीत. नोव्हेंबर 2022 मध्ये सॅम बँकमन-फ्राइड यांचे एफटीएक्स एक्सचेंज कोसळल्याने संपूर्ण क्रिप्टो बाजाराला मोठा धक्का बसला होता. त्यापूर्वी जपानमधील माउंट गॉक्स एक्सचेंजवर 2011 मध्ये सायबर हल्ला झाला होता. या प्रकरणात मोठ्या प्रमाणात बिटकॉइन चोरीला गेले. त्यानंतर माउंट गॉक्स दिवाळखोरीत गेले.

क्रिप्टो हेज फंड थर्ड आयचे सीईओ तियान जेंग यांच्या मते, वारंवार होणाऱ्या यशस्वी सायबर हल्ल्यांमुळे क्रिप्टो उद्योगाच्या विश्वासार्हतेवर परिणाम होत आहे. एआय तंत्रज्ञान वेगाने विकसित होत असल्याने भविष्यात अशा हल्ल्यांचे आव्हान आणखी वाढू शकते.

पॉलीमार्केटवरही सायबर हल्ल्याचा परिणाम –

याच दिवशी ऑनलाइन प्रेडिक्शन मार्केट प्लॅटफॉर्म पॉलीमार्केटनेही आपल्या आंतरराष्ट्रीय एक्सचेंजवरील व्यवहार सुमारे तासभर थांबवले. कंपनीच्या म्हणण्यानुसार, तिच्या एका बाह्य सॉफ्टवेअर सेवा पुरवठादाराच्या सुरक्षेत त्रुटी निर्माण झाली होती.

ब्लॉकचेन अॅनालिटिक्स प्लॅटफॉर्म बबलमैप्सने या घटनेत पॉलीमार्केटच्या 700 पेक्षा जास्त वापरकर्त्यांचे सुमारे 27 लाख डॉलरचे नुकसान झाल्याचा दावा केला. मात्र, पॉलीमार्केटच्या प्रवक्त्याने या आकडेवारीवर प्रतिक्रिया दिली नाही.

सायबर सुरक्षेचा प्रश्न केवळ क्रिप्टो कंपन्यांपुरता मर्यादित राहिलेला नाही. दक्षिण कोरियातील दाइशिन सिक्युरिटीजने सुमारे 38 हजार ग्राहकांचा डेटा लीक झाल्याचे सांगितले. मिराए अॅसेट ग्लोबल इन्व्हेस्टमेंट्सनेही हॅकिंगची घटना नोंदवली आहे. जपानमध्येही विदेशी चलन व्यवहाराशी संबंधित क्लाउड सेवा वापरणाऱ्या ट्रेडर्सचा डेटा सार्वजनिक करण्याची धमकी हॅकर्सनी दिली आहे. त्यामुळे डिजिटल आर्थिक प्लॅटफॉर्मच्या सुरक्षेबाबत चिंता वाढली आहे.

क्रिप्टो म्हणजे काय? किती प्रकार आणि कोणते एक्स्चेंज?

क्रिप्टोकरन्सी म्हणजे इंटरनेटवर वापरली जाणारी डिजिटल मालमत्ता. बिटकॉइन, इथेरियम, टेथर, BNB, XRP आणि सोलाना ही त्यातील प्रमुख नावे आहेत. 30 ऑक्टोबर 2026 रोजी जगातील क्रिप्टो बाजाराचे एकूण मूल्य सुमारे $2.6 ट्रिलियन, म्हणजे अंदाजे ₹2,33 लाख कोटी आहे. Cryptured.com भारतात CoinDCX, CoinSwitch, ZebPay, Mudrex, WazirX, Unocoin यांसह अनेक एक्स्चेंजवर क्रिप्टोची खरेदी-विक्री होते. ZebPay मात्र क्रिप्टोमध्ये किंमती मोठ्या प्रमाणात बदलू शकतात. नफा निश्चित नसतो आणि भांडवलाचे नुकसानही होऊ शकते. त्यामुळे गुंतवणुकीपूर्वी जोखीम समजून घेणे आवश्यक आहे.