NAAM Foundation :  ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांच्या निधनाने मराठी आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीवर शोककळा पसरली आहे. नाना पाटेकर यांचे गोव्यात हृदयविकाराच्या झटक्याने निधन झाले आहे. नाना पाटेकरांना उपचारासाठी रुग्णालयात दाखल करण्यात आले होते. मात्र, उपचारादरम्यानच त्यांची प्राणज्योत मालवली.

नानांनी आपल्या दमदार अभिनयाने प्रत्येक भूमिका गाजवली. अनेक सुपरहिट चित्रपट केल्यानंतरही त्यांनी नेहमीच चित्रपटांच्या ग्लॅमर आणि झगमगाटापासून दूर राहून नाना पाटेकर यांनी साधेपणा जपला. नाना पाटेकर यांनी महाराष्ट्रातील दुष्काळग्रस्त भागातील शेतकरी आणि ग्रामीण कुटुंबांसाठी असे काम केले, ज्याने त्यांना केवळ एक अभिनेता म्हणूनच नाही तर एक सामाजिक कार्यकर्ते म्हणूनही एक वेगळी ओळख मिळाली.

नाना पाटेकर यांच्या साधेपणाची चर्चा नेहमीच होत असे. त्यांनी आपल्या सामाजिक कार्यासाठी चित्रपटांतून मिळणाऱ्या उत्पन्नाचा मोठा भाग खर्च केल्याचे सांगितले जाते. आलिशान जीवनशैली स्वीकारण्याऐवजी त्यांनी अत्यंत साधे जगणे पसंत केले. महागड्या गाड्या आणि मोठ्या बंगल्यांवर पैसे खर्च करण्याऐवजी त्यांनी गरजू शेतकरी आणि ग्रामीण कुटुंबांच्या मदतीला नेहमीच प्राधान्य दिले.

सामाजिक बांधिलकी कायम जपली 

अभिनयासह नानांनी सामाजिक बांधिलकी नेहमीच जपली. २०१५ मध्ये महाराष्ट्रात दुष्काळ पडला असताना त्यांनी विदर्भ आणि मराठवाड्यातील आत्महत्याग्रस्त शेतकरी कुटुंबांना प्रत्यक्ष भेटून आर्थिक मदत दिली ‘नाम फाउंडेशन’च्या माध्यमातून त्यांनी हजारो गरजू कुटुंबांपर्यंत मदत पोहोचवण्याचे अभियान चालवले, जे पुढे जाऊन एक जनआंदोलन बनले. दुष्काळग्रस्त भागांत दिलासा पोहोचवणे, शेतकऱ्यांमध्ये जागृती निर्माण करणे आणि ग्रामीण विकासाला नवी दिशा देणे हा या फाउंडेशनचा मुख्य उद्देश होता.

‘नाम फाउंडेशन’ची स्थापना 

नाना पाटेकरांनी सप्टेंबर 2015 मध्ये अभिनेते मकरंद अनासपुरे यांच्या बरोबर ‘नाम फाउंडेशन’ या धर्मादाय संस्थेची स्थापना केली. या संस्थेअंतर्गत महाराष्ट्रातील दुष्काळी भागातील शेतकऱ्यांना विशेष करून मराठवाड्यातील आत्महत्याग्रस्त शेतकऱ्यांच्या कुटुंबियांना मदत केली जाते. महाराष्ट्र राज्यातील दुष्काळग्रस्त शेतकऱ्यांना मदत पोहोचवणे हा ही संस्था सुरू करण्याचा मुख्य उद्देश आहे. ‘नाम फाउंडेशन’ या नावातील पहिले अक्षर स्वतः नाना पाटेकर यांच्या नावावरून, तर दुसरे अक्षर मकरंद अनासपुरे यांच्या नावावरून घेण्यात आले आहे.

नाना पाटेकर यांनी आत्महत्याग्रस्त शेतकऱ्यांच्या कुटुंबांना थेट आर्थिक मदत उपलब्ध करून दिली. एवढेच नाही तर अशा कुटुंबांतील मुलांच्या शाळा आणि कॉलेजच्या फीची जबाबदारीही त्यांनी उचलली. ही मदत पोहोचवताना ते अनेकदा दूरवरच्या गावांमध्ये स्वतः जात असत. विशेष म्हणजे, या दौऱ्यांमध्ये कधीही मीडियाला बोलावले जात नव्हते किंवा कोणताही प्रसिद्धीचा स्टंट केला जात नव्हता.

जलसंरक्षणावर दिला सर्वाधिक भर

नाम फाउंडेशनने स्वतःला केवळ मदत वाटपापुरते मर्यादित ठेवले नाही. जलसंरक्षण आणि दुष्काळ व्यवस्थापन हे त्यांच्या सर्वात मोठ्या अभियानांपैकी एक बनले. ग्रामीण भागातील जलस्रोतांचा योग्य वापर, भूजल पातळी वाढवणे, जुन्या कालव्यांची डागडुजी करणे आणि अपूर्ण राहिलेल्या पाणी प्रकल्पांना पूर्ण करणे यावर काम करण्यात आले. शेतकऱ्यांच्या समस्यांवर कायमस्वरूपी उपाय हा केवळ आर्थिक मदत नसून पाण्याची आणि संसाधनांची उपलब्धता सुनिश्चित करणे हा असल्याचा  फाउंडेशनचा ठाम विश्वास होता. NAAM Foundation

नाम फाउंडेशन बनले सामाजिक आंदोलन 

काळाच्या ओघात ‘नाम फाउंडेशन’ ही केवळ एक संस्था राहिली नाही, तर शेतकऱ्यांच्या हितासाठी काम करणारे एक मोठे सामाजिक आंदोलन बनली. शेतकऱ्यांच्या अडचणी दूर करून मानवी जीवन सक्षम करणे आणि देशाच्या विकासासाठी संसाधने मजबूत करणे ही या फाउंडेशनची संकल्पना होती. तर ग्रामीण भागांत शिक्षण, रोजगार, पायाभूत सुविधा, अन्नसुरक्षा आणि सामाजिक विकासाला चालना देणे हे त्यांचे मुख्य ध्येय आहे.

दुष्काळामुळे गावांची होणारी बिकट अवस्था, वाढत्या शेतकरी आत्महत्या आणि सततचा पाणीप्रश्न या मुख्य समस्यांवर ‘नाम फाउंडेशन’ उपाय शोधण्याचे काम करते. यामध्ये प्रामुख्याने शेतकऱ्यांना मार्गदर्शन करणे, साठवलेले पाणी आणि भूगर्भातील पाणी यांच्या वापरामध्ये संतुलन राखणे, जुने कालवे व रखडलेले पाणी प्रकल्प पुन्हा पूर्ववत करणे या गोष्टींचा समावेश आहे.

नाना केवळ पडद्यावरचे नायक नव्हते, तर खऱ्या आयुष्यातही हिरो ठरले. ते अन्नदात्यांच्या पाठीशी खंबीरपणे उभे राहिले. ‘नाम फाउंडेशन’च्या माध्यमातून त्यांनी राज्यभरात जलसंधारण आणि शेतकरी मदतीचे मोठे कार्य उभे केले.  NAAM Foundation

हेही वाचा: 

Nana Patekar Dialogues: क्रांतिवीर ते नटसम्राट! नाना पाटेकरांचे हे 10 दमदार डायलॉग आजही प्रेक्षकांच्या मनात