Nana Patekar: ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांच्या निधनाच्या बातमीने चित्रपटसृष्टीत शोककळा पसरली आहे. त्यांच्या अभिनयाने अनेक दशकं प्रेक्षकांच्या मनावर राज्य केलं. केवळ अभिनयच नाही, तर सामाजिक कार्यातील योगदानामुळेही नाना पाटेकर यांची वेगळी ओळख होती. त्यांच्या निधनानंतर अनेक कलाकार आणि दिग्दर्शक त्यांच्या आठवणींना उजाळा देत आहेत. ‘वनवास’ या चित्रपटात नानांसोबत काम केलेले दिग्दर्शक अनिल शर्मा यांनीही त्यांच्यासोबतच्या आठवणी सांगितल्या आहेत. नाना यांच्यासारखा मनाने मोठा माणूस क्वचितच पाहायला मिळतो, अशा शब्दांत त्यांनी नानांविषयीच्या भावना व्यक्त केल्या.

१२ तास बर्फात उभे राहून केलं शूटिंग  (Nana Patekar)

एका मुलाखतीत अनिल शर्मा यांनी ‘वनवास’ चित्रपटाच्या शूटिंगदरम्यानचा एक खास प्रसंग सांगितला. चित्रपटाच्या शेवटच्या दिवशी बर्फात नानांच्या मृत्यूचा प्रसंग चित्रित करायचा होता. या सीनसाठी नाना जवळपास १२ तास बर्फात उभे राहून शूटिंग करत होते. विशेष म्हणजे, त्या दिवशी त्यांनी जेवणही केलं नव्हतं.

या प्रसंगाची आठवण सांगताना अनिल शर्मा भावूक झाले. नाना यांच्या निधनाची बातमी ऐकून आपल्याला मोठा धक्का बसल्याचं त्यांनी सांगितलं. नाना यांना अखेरचा निरोप देण्यासाठी आपण पुण्याला जात असल्याचंही त्यांनी मुलाखतीत नमूद केलं.

अनिल शर्मा म्हणाले की, नाना हे मोठे कलाकार तर होतेच; पण त्याहूनही मोठ्या मनाचे माणूस आणि समाजसेवक होते. सेटवर नाना चिडचिड करतात किंवा इतरांना त्रास देतात, अशा चर्चा अनेकदा ऐकायला मिळतात. मात्र, त्यांच्यासोबत काम करताना आपल्याला असा कोणताही अनुभव आला नाही. उलट, नाना अतिशय साधे होते आणि संपूर्ण युनिटसोबत कुटुंबातील सदस्यांप्रमाणे वागत होते, असं त्यांनी स्पष्ट केलं.

वेळेवर सेटवर हजर, पण शॉट तयार हवा!

नाना पाटेकर यांच्या काम करण्याच्या पद्धतीबद्दल सांगताना अनिल शर्मा यांनी आणखी एक रंजक किस्सा सांगितला. नाना ठरलेल्या वेळेवर सेटवर यायचे आणि आपल्या शॉटसाठी पूर्ण तयारी करून ठेवायचे. मात्र, त्याच वेळी दुसऱ्या एखाद्या सीनचं शूटिंग सुरू असेल, तर त्यांना आपला शॉट तयार नसल्याचं खटकायचं. त्यामुळे सुरुवातीला दिग्दर्शक आणि टीमची थोडी धावपळ व्हायची. पण नंतर त्यांच्या काम करण्याची पद्धत समजल्यावर सगळं स्पष्ट झालं.

अनिल शर्मा यांच्या मते, नाना इतर कलाकारांप्रमाणे सेटवर आल्यानंतर सीन समजून घेण्यावर अवलंबून नव्हते. ते आदल्या रात्रीच संपूर्ण सीन समजून घ्यायचे. त्यावर विचार करायचे आणि दुसऱ्या दिवशी अभिनयासाठी पूर्ण तयारीनिशी सेटवर यायचे.

त्यामुळे एकदा कॅमेऱ्यासमोर उभे राहिल्यानंतर ते आपल्या अभिनयातून सीन प्रभावीपणे सादर करायचे. एखाद्या तीन तासांच्या सीनचं शूटिंग ते अवघ्या एका तासात पूर्ण करायचे, अशी आठवणही अनिल शर्मा यांनी सांगितली. नानांच्या या वेगळ्या कार्यपद्धतीमुळे त्यांच्या अभिनयातील तयारी आणि शिस्त लक्षात येते.

‘वनवास’साठी नानांची निवड कशी झाली?

‘वनवास’ चित्रपटासाठी नाना पाटेकर यांची निवड कशी झाली, याबद्दलही अनिल शर्मा यांनी माहिती दिली. चित्रपटाच्या स्क्रिप्टवर काम सुरू असताना अचानक नाना पाटेकर यांचं नाव समोर आलं. मात्र, त्यांच्याशी संपर्क कसा साधायचा, हा प्रश्न होता. कारण त्यांच्याकडे नानांचा फोन नंबरही नव्हता.

त्यानंतर वेगवेगळ्या मार्गांनी त्यांच्याशी संपर्क साधण्यात आला. नाना या चित्रपटाचा भाग होणार असल्याचं निश्चित झाल्यावर अनिल शर्मा यांना ही निवड योग्य वाटली. त्यांच्या मते, नाना पाटेकर यांच्यासारखा प्रतिभावान अभिनेता चित्रपटासाठी मिळणं ही भाग्याची गोष्ट होती. ‘वनवास’च्या निमित्ताने नानांसोबत काम करण्याची संधी मिळाली, याचा आनंद असल्याचंही त्यांनी सांगितलं.

अभिनय, माणुसकी आणि सामाजिक कार्याचा ठसा

नाना पाटेकर यांनी आपल्या कारकिर्दीत विविध प्रकारच्या भूमिका साकारल्या. त्यांच्या दमदार अभिनयाने अनेक चित्रपटांमध्ये वेगळी छाप पाडली. मात्र, पडद्यावरच्या भूमिकांपलीकडे त्यांचं साधं राहणीमान आणि सामाजिक कार्यातील सहभाग यांचीही चर्चा होत राहिली.

अनिल शर्मा यांनी सांगितलेल्या आठवणींमधून नानांची कामाप्रती असलेली निष्ठा, वेळेचं महत्त्व आणि सहकलाकारांशी असलेलं नातं समोर येतं. बर्फात १२ तास उभं राहून शूटिंग करण्याचा प्रसंग असो किंवा आदल्या रात्रीच सीनची तयारी करण्याची सवय, त्यांच्या कामातील समर्पणाची झलक या आठवणींमधून दिसते.

नाना पाटेकर आज आपल्यात नसले, तरी त्यांनी साकारलेल्या भूमिका आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांच्या मनात जपलेल्या आठवणींमधून त्यांचं व्यक्तिमत्त्व कायम स्मरणात राहील.