Axis Bank gold-backed credit on UPI : एक्सिस बँकेने फ्रीचार्जसोबत मिळून भारतात पहिल्यांदाच ‘क्रेडिट ऑन यूपीआय विथ गोल्ड लोन्स’ हा अनोखा उपक्रम सुरू केला आहे. यामुळे सोन्याच्या मालमत्तेवर आधारित डिजिटल क्रेडिट लाइन युनिफाइड पेमेंट्स इंटरफेस (UPI) शी जोडली गेली आहे. 29 सप्टेंबर 2025 रोजी बेंगलुरूमध्ये झालेल्या या लाँचिंगमुळे डिजिटल पेमेंटला नवी दिशा मिळाली असून, सुरक्षित आणि तात्काळ कर्ज उपलब्ध करणं शक्य झालं आहे. नॅशनल पेमेंट्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया (NPCI) च्या नव्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार हा उपक्रम छोट्या व्यावसायिकांसाठी आणि स्वयंरोजगार करणाऱ्यांसाठी खास उपयोगी ठरणार आहे.

काय आहे या सुविधेची खासियत?

ही क्रेडिट लाइन प्रामुख्याने लघु, छोटे आणि मध्यम उद्योग (MSME), स्वयंरोजगार करणारे आणि व्यापारी यांच्यासाठी तयार करण्यात आली आहे. एक्सिस बँकेचे विद्यमान ग्राहक, ज्यांच्याकडे सोन्यावर कर्जाची सुविधा आहे, ते याचा लाभ घेऊ शकतात. सोन्याच्या मालमत्तेच्या बदल्यात तात्काळ कर्ज मिळतं, जे व्यवसाय वाढ, कार्यरत भांडवल किंवा अचानक गरजांसाठी वापरलं जाऊ शकतं.

ही सुविधा पूर्णपणे डिजिटल आहे. एकदा नोंदणी झाली की, बँकेच्या शाखेत जाण्याची गरज नाही. यात लवचिक ओव्हरड्राफ्ट सुविधा आहे, जिथे केवळ वापरलेल्या रकमेवरच व्याज आकारलं जातं. पेमेंट आणि परतफेड UPI किंवा UPI QR कोडद्वारे फ्रीचार्ज किंवा कोणत्याही UPI अॅपवरून त्वरित करता येते. यामुळे रोख प्रवाह व्यवस्थापन रिअल-टाइम आणि पारदर्शी राहतं. एक्सिस बँकेचे कार्यकारी संचालक मुनिश शारदा यांनी सांगितलं, “ही सुविधा सोन्याच्या विश्वासार्हतेला UPI च्या सोयीशी जोडून डिजिटल युगात सुरक्षित क्रेडिटचा नवा मानदंड स्थापित करते.”

कसं काम करतं?

या सुविधेची प्रक्रिया अत्यंत सोपी आणि जलद आहे. प्रथम, एक्सिस बँकेचा विद्यमान ग्राहक फ्रीचार्ज अॅपद्वारे नोंदणी करतो. येथे त्याच्या सोन्याच्या कर्जाची माहिती बँकेच्या शाखेशी जोडून तपासली जाते. मंजुरी मिळाल्यावर, प्री-सँक्शन केलेली क्रेडिट लाइन UPI शी जोडली जाते. यानंतर ग्राहक कोणत्याही UPI-सक्षम व्यापाऱ्याला तात्काळ पेमेंट करू शकतो.

उदाहरणार्थ, एका छोट्या व्यापाऱ्याने आपल्या सोन्याच्या दागिन्यांवर कर्ज घेतलं. त्याला 50,000 रुपयांची गरज आहे. तो UPI द्वारे थेट पुरवठादाराला पैसे देऊ शकतो. व्याज फक्त 50,000 रुपयांवरच लागेल, संपूर्ण क्रेडिट लाइनवर नाही. व्यवसायातून पैसे मिळाल्यावर तो फ्रीचार्ज अॅपद्वारे परतफेड करू शकतो. सर्व प्रक्रिया डिजिटल आहे, त्यामुळे मॅन्युअल कामाची गरज नाही. NPCI च्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार, ही सुविधा कर्ज प्रक्रियेला सुलभ आणि सुरक्षित बनवते.

डिजिटल कर्जातील प्रभाव –

हा उपक्रम भारतीय डिजिटल अर्थव्यवस्थेसाठी महत्त्वाचा आहे. एक्सिस बँकेच्या क्रेडिट तज्ज्ञतेसह फ्रीचार्जच्या डिजिटल प्रवासाने विश्वासार्ह उत्पादन तयार केलं आहे. शहरी आणि ग्रामीण भागात सोन्याच्या मालमत्तेला आर्थिकदृष्ट्या सक्रिय करून वित्तीय समावेशनाला चालना मिळेल. मॅन्युअल प्रक्रिया कमी झाल्याने कर्ज जलद आणि स्वस्त मिळतं. RBI च्या नियमांनुसार, UPI द्वारे कर्ज प्रक्रिया सुलभ होत आहे. छोट्या व्यवसायांसाठी ही सुविधा तात्काळ रोख प्रवाहाचा स्रोत ठरेल, ज्यामुळे कागदपत्रांचा त्रास कमी होईल. एकंदरीत, हे उत्पादन सोन्याला केवळ दागिन्यांपुरतं मर्यादित न ठेवता एक शक्तिशाली आर्थिक साधन बनवत आहे.