Albania names AI assistant Diella as virtual minister: अल्बानियाने सरकारी कामकाजात भ्रष्टाचारावर लगाम घालण्यासाठी एक अभूतपूर्व पाऊल उचलले आहे. देशाचे पंतप्रधान एदी रामा यांनी जाहीर केले की, अल्बानियाने आपल्या पहिल्या कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आधारित आभासी मंत्र्याची नियुक्ती केली आहे. हा आभासी मंत्री ‘डिएला’ सार्वजनिक खरेदी (पब्लिक प्रोक्योरमेंट) या भ्रष्टाचाराने सर्वाधिक बाधित क्षेत्राची जबाबदारी सांभाळेल.

‘डिएला’ ही AI प्रणाली जानेवारी २०२५ पासून e-Albania प्लॅटफॉर्मवर नागरिकांना सरकारी सेवांशी संबंधित मदत पुरवत आहे. आता तिला औपचारिकपणे सर्व सरकारी निविदांचे (टेंडर्स) निरीक्षण करण्याची जबाबदारी सोपवण्यात आली आहे. पंतप्रधान रामा यांनी सांगितले की, हा निर्णय सर्व करार निष्पक्षपणे वाटपले जातील याची खात्री देईल. ते म्हणाले, “डिएला, जी आमच्या मंत्रिमंडळातील पहिली अशी सदस्य आहे जी प्रत्यक्ष उपस्थित नसून कृत्रिम बुद्धिमत्तेद्वारे आभासी स्वरूपात तयार करण्यात आली आहे, ती अल्बानियाला असा देश बनवण्यास मदत करेल जिथे सार्वजनिक निविदा १००% भ्रष्टाचारमुक्त असतील.”

हा उपक्रम अल्बानियाच्या डिजिटल तंत्रज्ञानाद्वारे पारदर्शिता आणि जबाबदारी वाढवण्याच्या प्रयत्नांचा एक भाग आहे. रामा यांनी आपल्या सत्ताधारी सोशलिस्ट पार्टीला सांगितले की, सरकारी निविदांचा विजेता ठरवण्याची जबाबदारी आता मंत्र्यांऐवजी ‘डिएला’कडे असेल. ही AI प्रणाली प्रत्येक खासगी कंपनीच्या बोलीचे मूल्यमापन करेल, ज्यामुळे मानवी हस्तक्षेप पूर्णपणे संपुष्टात येईल आणि लाच, धमक्या किंवा पक्षपात यांसारखे धोकेही दूर होतील.

🇦🇱 Albania to become the first country to appoint a non-physical artificial intelligence (AI) as a government minister.

PM Edi Rama announced his new cabinet, which includes an AI named “Diella” as minister of public procurement.

Diella previously served as the virtual… pic.twitter.com/IzaSvnbsBj

— kos_data (@kos_data) September 11, 2025

अल्बानियात सार्वजनिक निविदा क्षेत्रात बराच काळ भ्रष्टाचाराचे घोटाळे घडत आहेत. या क्षेत्रात सुधारणा करणे, २०३० पर्यंत युरोपियन युनियनमध्ये सामील होण्याच्या अल्बानियाच्या महत्त्वाकांक्षेसाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे. स्थानिक माध्यमांनी या निर्णयाला ‘मोठा बदल’ असे संबोधले आहे, जिथे तंत्रज्ञान आता केवळ सहाय्यक साधन न राहता शासनात सक्रिय सहभागी बनले आहे.

‘डिएला’ या नव्या आभासी सहाय्यक 2.0 ची घोषणा सर्वप्रथम जानेवारी २०२५ मध्ये पंतप्रधान रामा यांच्या फेसबुक पेजवर करण्यात आली होती. हा प्रयोग अल्बानियाच्या शासन यंत्रणेत तंत्रज्ञानाच्या वापराचा एक नाविन्यपूर्ण टप्पा आहे, जो भ्रष्टाचारमुक्त प्रशासनाच्या दिशेने एक मोठे पाऊल ठरू शकतो.