इस्लामाबाद  – पाकिस्तानमध्ये गुरुवारी सार्वत्रिक निवडणुकीसाठी मतदान झाले. काही ठिकाणी मतदानादरम्यान हिंसाचार झाल्याच्याही बातम्या आल्या आहेत. पाकिस्तानच्या निर्मितीपासून ७६ वर्षांच्या इतिहासात २९ पंतप्रधान झाले आहेत. मात्र, आजपर्यंत एकाही पंतप्रधानाने आपला पाच वर्षांचा कार्यकाळ पूर्ण केलेला नाही.

या २९ पैकी १८ पंतप्रधानांना भ्रष्टाचाराचे आरोप, लष्करी सत्तापालट आणि राजकीय पक्षांमधील अंतर्गत फूट यामुळे पायउतार व्हावे लागले. या पदावर इतर ११ पंतप्रधानांची फार कमी कालावधीसाठी नियुक्ती करण्यात आली होती. ते कार्यवाहक पंतप्रधान झाले होते. तसेच पाकिस्तानमध्ये अंतर्गत संघर्षामुळे तीन वेळा लष्करी राजवट लागू करण्यात आली होती.

पाकिस्तानच्या शासन व्यवस्थेत लष्कर सुरुवातीपासूनच ढवळाढवळ करत आहे. पाकिस्तानने आतापर्यंत तीन वेळा लष्करी राजवट पाहिली आहे. प्रथम १९५६ ते १९७१, मग १९७७ ते १९८८ आणि पुन्हा १९९९ ते २००८ पर्यंत पाकिस्तानात लष्करी राजवट होती. लष्करी राजवटीतही काही पंतप्रधानांची नियुक्ती झाली पण त्यांनाही त्यांचा कार्यकाळ पूर्ण करता आला नाही.

लियाकत अली खान:
लियाकत अली खान हे स्वातंत्र्यानंतर पाकिस्तानचे पहिले पंतप्रधान झाले. १६ ऑक्टोबर १९५१ रोजी एका राजकीय सभेत त्यांची हत्या झाली. लियाकत अली 4 वर्षे 2 महिने पंतप्रधान राहू शकले.

ख्वाजा नझिमुद्दीन:
ख्वाजा नाझिमुद्दीन १७ ऑक्टोबर १९५१ रोजी पाकिस्तानचे पंतप्रधान झाले. मात्र सुमारे दीड वर्षानंतर त्यांनाही पद सोडावे लागले. देशात पसरलेल्या अराजकतेमुळे त्यांना पदावरून हटवण्यात आले.

मुहम्मद अली बोगरा:
मोहम्मद अली बोगरा यांनी १७ एप्रिल १९५३ रोजी पदभार स्वीकारला. ११ ऑगस्ट१९५५ रोजी त्यांनाही राजीनामा द्यावा लागला. त्यांचा कार्यकाळही केवळ दोन वर्षे तीन महिन्यांचाच होता.

चौधरी मोहम्मद अली:
मुहम्मद अली बोगरा येथील चौधरी मोहम्मद अली यांनी १९५५ मध्ये पदभार स्वीकारला. सत्ताधारी पक्षातील अंतर्गत मतभेदांमुळे त्यांना १२ सप्टेंबर १९५६ रोजी काढून टाकण्यात आले. त्यांचा कार्यकाळ केवळ एक वर्ष आणि एक महिन्याचा होता.

हुसेन शहीद सुहरावर्दी:
१२ सप्टेंबर १९५६ रोजी हुसेन शहीद सुहरावर्दी यांनी पदभार स्वीकारला. १८ ऑक्टोबर १९५७ रोजी इतर मित्रपक्षांशी मतभेद झाल्यानंतर त्यांना पदावरून हटवण्यात आले. त्यांचा कार्यकाळ एक वर्ष एक महिन्याचा होता.

इब्राहिम इस्माईल चंद्रीगर:
चंद्रीगर यांनी ऑक्टोबर १९५७ मध्ये पदभार स्वीकारला. १६ डिसेंबर १९५७ रोजी त्यांना राजीनामा द्यावा लागला. संसदेत अविश्वास प्रस्ताव आणून त्यांना हटवण्यात आले. त्यांचा कार्यकाळ दोन महिन्यांहून कमी राहिला.

मलिक फिरोज खान नून:
फिरोज खान नून यांनी १६ डिसेंबर १९५७ रोजी पदभार स्वीकारला.७ ऑक्टोबर १९५८ रोजी पाकिस्तानमध्ये मार्शल लॉ लागू झाल्यामुळे त्यांना बडतर्फ करण्यात आले. ते सुमारे १० महिने पंतप्रधान राहिले.

नुरुल अमीन:
नुरुल अमीन यांनी ७ डिसेंबर १९७१ रोजी पदभार स्वीकारला. बांगलादेश पाकिस्तानपासून वेगळे झाल्यानंतर त्यांनी २०0 डिसेंबर १९७१ रोजी हे पद सोडले. त्यांचा कार्यकाळ दोन आठवड्यांपेक्षा कमी काळ चालला.

झुल्फिकार अली भुट्टो:
१४ ऑगस्ट १९७३ रोजी झुल्फिकार अली भुट्टो पाकिस्तानचे पंतप्रधान झाले. ५ जुलै १९७७ रोजी लष्करी उठावाने त्यांना सत्तेवरून हटवण्यात आले. पुढे त्यांना फाशीही झाली. ते तीन वर्षे 11 महिने पाकिस्तानचे पंतप्रधान राहिले.

मुहम्मद खान जुनेजो:
जुनेजो यांनी मार्च १९८५ मध्ये पदभार स्वीकारला. त्यांना २९ मे १९८८ रोजी लष्करप्रमुखांनी बडतर्फ केले होते, जे अध्यक्षही होते. त्यांचे कार्यकाळ तीन वर्षे दोन महिन्यांचा होता.

बेनझीर भुट्टो:
माजी पंतप्रधान झुल्फिकार अली भुट्टो यांच्या कन्या बेनझीर भुट्टो या पाकिस्तानच्या पहिल्या महिला पंतप्रधान झाल्या. २ डिसेंबर १९८८ रोजी त्यांनी पदभार स्वीकारला. त्यांचे सरकार ६ ऑगस्ट १९९० रोजी राष्ट्रपतींनी भ्रष्टाचाराच्या आरोपाखाली पदावरून हटवले होते. त्यांचा कार्यकाळ एक वर्ष आठ महिन्यांचा होता.

मियां मुहम्मद नवाझ शरीफ:
नवाझ शरीफ यांनी ६ नोव्हेंबर १९९० रोजी पदभार स्वीकारला. १८ एप्रिल १९९३ रोजी भुट्टो यांच्यासारख्याच आरोपांनंतर त्यांचे सरकारही राष्ट्रपतींनी बरखास्त केले. काही आठवड्यांनंतर न्यायालयांनी तो निर्णय रद्दबातल ठरवला. पण लष्कराशी मतभेद झाल्याने त्यांना पुन्हा राजीनामा द्यावा लागला. त्यांचा कार्यकाळ दोन वर्षे सात महिन्यांचा होता.

बेनझीर भुट्टो:
१९ ऑक्टोबर १९९३ रोजी बेनझीर भुट्टो पुन्हा एकदा परतल्या. ही त्यांची दुसरी टर्म होती. ५ नोव्हेंबर १९९६ रोजी राष्ट्रपतींनी त्यांना पुन्हा एकदा गैरकारभाराच्या आरोपाखाली बडतर्फ केले. त्यांचा कार्यकाळ पुन्हा एकदा सुमारे तीन वर्षांचा राहिला.

नवाझ शरीफ :
१७ फेब्रुवारी १९९७ रोजी नवाझ शरीफ दुसऱ्यांदा सत्तेवर आले.१२ ऑक्टोबर १९९९ रोजी पाकिस्तानात पुन्हा एकदा लष्करी बंड पाहायला मिळाले. त्यांचा कार्यकाळ दोन वर्षे आठ महिन्यांचा होता.

मीर जफरुल्ला खान जमाली:
लष्करी राजवटीत नोव्हेंबर २००२ मध्ये पंतप्रधान म्हणून मीर जफरुल्ला खान जमाली निवडून आले. लष्कराशी मतभेद झाल्यानंतर २६ जून २००४ रोजी त्यांनी राजीनामा दिला. त्यांचा कार्यकाळ एक वर्ष सात महिन्यांचा होता.

युसूफ रझा गिलानी:
१५ मार्च २००८ रोजी गिलानी पंतप्रधान म्हणून निवडून आले. त्याना २०१२ मध्ये पाकिस्तानच्या सर्वोच्च न्यायालयाने “न्यायालयाचा अवमान” केल्याच्या आरोपावरून अपात्र ठरवले होते. गिलानी यांचा कार्यकाळ चार वर्षे आणि एक महिना ठरला.

नवाझ शरीफ:
५ जून २०१३ रोजी तिसऱ्यांदा नवाझ शरीफ पंतप्रधानपदी निवडून आले. २८ जुलै २०१७ रोजी त्याना पाकिस्तानच्या सर्वोच्च न्यायालयाने मालमत्ता लपवल्याच्या आरोपावरून बडतर्फ केले होते. त्यांचा कार्यकाळ चार वर्षे दोन महिन्यांचा होता.

इम्रान खान:
१८ ऑगस्ट २०१८ रोजी पंतप्रधान म्हणून क्रिकेटर इम्रान खान निवडून आले. १० एप्रिल २०२२ रोजी विरोधकांनी आणलेल्या अविश्वास ठरावाद्वारे त्यांना सत्तेतून बाहेर काढावे लागले. इम्रान खान तीन वर्षे सात महिने पाकिस्तानचे पंतप्रधान राहिले.