New Rules : ऑक्टोबर महिना संपत असून १ नोव्हेंबरपासून काही महत्त्वाचे नियम आणि सेवांमध्ये बदल होणार आहेत. याचा थेट किंवा अप्रत्यक्ष परिणाम पेन्शनधारक, करदाते, व्यावसायिक, बँक ग्राहक आणि सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन व्यवहारांवर होऊ शकतो. त्यामुळे नव्या महिन्याच्या सुरुवातीलाच या बदलांची माहिती असणे महत्त्वाचे आहे.

१. मोबाइलवर कॉल करणाऱ्याचे नाव दिसणार

मोबाइलवर अनोळखी नंबरवरून फोन आल्यास कॉल करणाऱ्याचे नाव दिसण्याची सुविधा आणली जात आहे. CNAP म्हणजेच Calling Name Presentation या सुविधेमुळे टेलिकॉम कंपनीकडे नोंद असलेले नाव फोनवर दिसू शकते. त्यामुळे अनोळखी कॉल ओळखण्यास मदत होण्याची शक्यता आहे. मात्र ही सुविधा कशी आणि कोणत्या परिस्थितीत लागू होईल, याबाबत टेलिकॉम कंपन्यांच्या अंमलबजावणीची माहिती महत्त्वाची ठरणार आहे.

२. पेन्शनधारकांसाठी जीवन प्रमाणपत्र

सरकारी पेन्शन घेणाऱ्या पात्र व्यक्तींना दरवर्षी जीवन प्रमाणपत्र म्हणजेच Life Certificate जमा करावे लागते. ८० वर्षे किंवा त्यापेक्षा जास्त वयाच्या पेन्शनधारकांसाठी ही प्रक्रिया १ ऑक्टोबरपासून सुरू झाली आहे. इतर पात्र पेन्शनधारक १ ते ३० नोव्हेंबरदरम्यान जीवन प्रमाणपत्र जमा करू शकतात. हे प्रमाणपत्र वेळेत जमा न केल्यास पेन्शनच्या नियमित प्रक्रियेत अडचण येऊ शकते. जीवन प्रमाणपत्र डिजिटल पद्धतीनेही जमा करता येते.

३. काही करदात्यांना ITRसाठी अतिरिक्त वेळ

कर ऑडिट बंधनकारक असलेल्या काही करदात्यांसाठी आयकर विवरणपत्र म्हणजेच ITR भरण्याची मुदत वाढवण्यात आली आहे. आर्थिक वर्ष २०२५-२६ म्हणजेच मूल्यांकन वर्ष २०२६-२७ साठी ही अंतिम तारीख ३१ ऑक्टोबरऐवजी २१ नोव्हेंबर २०२६ करण्यात आली आहे. मात्र ही मुदत सर्व करदात्यांसाठी नाही. ज्या व्यक्ती किंवा संस्थांना कर ऑडिट लागू आहे, त्यांनाच या वाढीव मुदतीचा फायदा होईल.

४. GSTच्या प्रक्रियेत महत्त्वाचे बदल

GSTशी संबंधित काही प्रक्रियांमध्येही बदल करण्यात आले आहेत. नोंदणी, रिटर्न, इनपुट टॅक्स क्रेडिट आणि कर परतावा यासंबंधी प्रक्रिया अधिक सोपी करण्याच्या उपाययोजना करण्यात येत आहेत. काही प्रकरणांमध्ये रिफंडची प्रक्रिया जलद करण्याची तरतूद आहे. या बदलांचा मुख्य परिणाम व्यापारी, कंपन्या आणि GST भरणाऱ्या व्यावसायिकांवर होणार आहे. त्यामुळे व्यवसाय करणाऱ्यांनी GST पोर्टलवरील नवीन सूचना आणि लागू तारखा तपासणे आवश्यक आहे.

५. LPG सिलेंडरचे नवे दर जाहीर होऊ शकतात

तेल कंपन्या दर महिन्याच्या सुरुवातीला LPG सिलेंडरच्या किमतींचा आढावा घेतात. त्यामुळे १ नोव्हेंबरला घरगुती आणि व्यावसायिक सिलेंडरच्या दरात बदल होतो का, याकडे ग्राहकांचे लक्ष असेल. दर वाढतील किंवा कमी होतील, हे कंपनीकडून अधिकृत घोषणा झाल्यानंतरच स्पष्ट होईल. त्यामुळे अंदाजावर विश्वास ठेवण्याऐवजी अधिकृत दर तपासणे महत्त्वाचे आहे.

६. FDच्या व्याजदरावरही लक्ष ठेवा

फिक्स्ड डिपॉझिट म्हणजेच FDमध्ये पैसे ठेवणाऱ्या ग्राहकांनी बँकांच्या नव्या व्याजदरांकडे लक्ष ठेवावे. प्रत्येक बँक आपल्या गरजा आणि बाजारातील परिस्थितीनुसार FDचे व्याजदर ठरवते. त्यामुळे १ नोव्हेंबरपासून सर्व बँकांचे FD दर बदलतील, असा कोणताही समान नियम नाही. नवीन FD करण्यापूर्वी किंवा जुनी FD नूतनीकरण करण्यापूर्वी संबंधित बँकेचा व्याजदर तपासणे फायद्याचे ठरेल.

डिस्क्लेमर : नियम, दर आणि अंतिम तारखांमध्ये अधिकृत संस्थांकडून बदल होऊ शकतात. त्यामुळे कोणताही आर्थिक निर्णय घेण्यापूर्वी संबंधित सरकारी विभाग, बँक किंवा कंपनीची ताजी माहिती तपासा.