नवी दिल्ली – गेल्या आठवड्यात भारताच्या मॅन्युफॅक्चरिंग क्षेत्राची उत्पादकता कमी झाल्याची आकडेवारी जाहीर झाली होती. मंगळवारी सेवा क्षेत्राची उत्पादकता कमी झाल्याची आकडेवारी जाहीर झाली आहे. निर्यात मंदावल्यामुळे या क्षेत्रावर परिणाम होत असल्याचे दिसून येत आहे. डिसेंबर महिन्यातील परर्चेसिंग मॅनेजर इंडेक्स कमी होऊन 58 अंकावर आला आहे. नोव्हेंबर महिन्यामध्ये हा निर्देशांक 59.8 अंकावर होता. मात्र हा निर्देशांक अजूनही 50 अंकाच्या कितीतरी जास्त आहे. निर्देशांक 50 अंकावर असल्यानंतर हे क्षेत्र विस्तारात असल्याचे समजले जाते. हा निर्देशांक तयार करणार्या एस अँड पी ग्लोबल मार्केट इंटेलिजन्स या संस्थेच्या संचालक पॉलीना डी लिमा यांनी सांगितले की, आतापर्यंत सेवा क्षेत्र वेगाने वाढत होते. आता ते नवीन वर्षाच्या सुरुवातीला काही प्रमाणात मंदावत असल्याची लक्षणे दिसून येत आहेत. निर्यात वाढविण्यासाठी कंपन्या प्रयत्न करत आहेत. आशिया खंडातील देश, मध्य पूर्वेतील देश आणि ब्रिटनमधून निर्यातीच्या ऑर्डर मिळण्यात बर्याच प्रमाणात यश मिळते आहे. समाधानाची बाब म्हणजे भारतातील महागाई रुपयाचे अवमूल्यन होऊनही बर्याच कमी पातळीवर आहे. त्याचा फायदा घेण्याचा देशातील उद्योग प्रयत्न करत असल्याचे दिसून येते. मात्र गेल्या वर्षात कर्मचारी भरती ज्या प्रमाणात झाली त्या प्रमाणात ही भरती सध्या होताना दिसून येत नाही. त्यामुळे नजीकच्या भविष्यात परिस्थिती सुधारली नाही तर या क्षेत्रावर त्याचा नकारात्मक परिणाम होण्याची शक्यता नाकारत येत नाही. सेवा क्षेत्राचा आणि मॅन्युफॅक्चरिंग क्षेत्राचा निर्देशांक घसरल्यामुळे या दोन्ही क्षेत्राचा संयुक्त निर्देशांक डिसेंबर महिन्यात कमी होऊन 57.8 इतका नोंदला गेला आहे. नोव्हेंबर महिन्यामध्ये हा निर्देशांक 59.7 इतका होता. एकूणच जागतिक व्यापार युद्धामुळे परिस्थिती नकारात्मक झाली आहे. त्याचा परिणाम भारतीय सेवा आणि मॅन्युफॅक्चरिंग क्षेत्रावर होणे अपेक्षित आहे असे विश्लेषकांनी यासंदर्भात नमूद केले.
