तेहरान/नवी दिल्ली: इराणमधील बिघडलेली सुरक्षा व्यवस्था, सरकारविरोधी तीव्र निदर्शने आणि अमेरिकेच्या वाढत्या लष्करी दबावाच्या पार्श्वभूमीवर भारत सरकारने आपल्या नागरिकांच्या सुरक्षित सुटकेसाठी मोठ्या प्रमाणावर ‘निकासी अभियान’ (Evacuation Operation) सुरू केले आहे. उद्या, १६ जानेवारी रोजी पहिल्या बॅचमधील भारतीय नागरिकांना विशेष विमानाने तेहरानहून दिल्लीत आणले जाणार आहे. १० हजार भारतीय संकटात इराणमध्ये सध्या अंदाजे १० हजारांहून अधिक भारतीय नागरिक वास्तव्यास आहेत. यामध्ये प्रामुख्याने विद्यार्थी, व्यापारी, पर्यटक आणि यात्रेकरूंचा समावेश आहे. डिसेंबर २०२५ च्या अखेरीस इराणचे चलन ‘रियाल’ कोसळल्याने सुरू झालेल्या निदर्शनांनी आता रौद्र रूप धारण केले असून, ती देशातील सर्व ३१ प्रांतांमध्ये पसरली आहेत. मानवाधिकार संघटनांच्या दाव्यानुसार, गेल्या १८ दिवसांत झालेल्या हिंसाचारात ३,४०० हून अधिक लोकांचा मृत्यू झाला आहे. दूतावासाची तातडीची ‘ॲडव्हायझरी’ तेहरानमधील भारतीय दूतावासाने १४ जानेवारी रोजी एक महत्त्वाची नियमावली (Advisory) जारी केली आहे. यामध्ये सर्व भारतीयांना उपलब्ध असलेल्या कोणत्याही व्यावसायिक उड्डाणाने तातडीने इराण सोडण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे. नागरिकांना निदर्शने होत असलेल्या भागापासून दूर राहण्याच्या आणि स्वतःची ओळखपत्रे व प्रवासाची कागदपत्रे तयार ठेवण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत. इराणमध्ये इंटरनेट आणि फोन सेवांवर कडक निर्बंध असल्याने संपर्कात अडचणी येत आहेत. अशा परिस्थितीत भारतातील नातेवाईकांनी परराष्ट्र मंत्रालयाच्या (MEA) पोर्टलवर नोंदणी करण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे. विद्यार्थ्यांना प्राधान्य – परराष्ट्र मंत्रालयाने स्पष्ट केले आहे की, जे भारतीय मायदेशी परतण्यास इच्छुक आहेत, त्यांना सर्वतोपरी मदत केली जाईल. पहिल्या टप्प्यात विद्यार्थ्यांना प्राधान्य दिले जात असून, इंटरनेटअभावी दूतावासाचे अधिकारी प्रत्यक्ष भेट देऊन विद्यार्थ्यांशी संपर्क साधत आहेत. इराणची हवाई हद्द आता खुली झाल्याने व्यावसायिक विमाने आणि विशेष विमानांचा मार्ग मोकळा झाला आहे. राजकीय स्तरावर हालचाली इराणमधील या संकटामुळे भारतातही राजकीय हालचालींना वेग आला आहे. एआयएमआयएम (AIMIM) प्रमुख असदुद्दीन ओवैसी यांनी परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर यांना पत्र लिहून अडकलेल्या एका विद्यार्थिनीच्या सुटकेची मागणी केली आहे. तसेच जम्मू-काश्मीर स्टुडंट्स असोसिएशनने पंतप्रधान मोदींकडे काश्मीरी विद्यार्थ्यांच्या तात्काळ सुटकेसाठी साकडे घातले आहे. आंतरराष्ट्रीय तणाव आणि भारताची भूमिका अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी दिलेला इशारा आणि इराणजवळ तैनात केलेली विमानवाहू युद्धनौका यामुळे या प्रदेशात युद्धाचे ढग दाटले आहेत. मात्र, भारताने कोणत्याही लष्करी हस्तक्षेपामध्ये न पडता आपल्या नागरिकांच्या सुरक्षेला सर्वोच्च प्राधान्य दिले आहे. परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर यांनी इराणचे परराष्ट्र मंत्री अब्बास अराघची यांच्याशी फोनवरून चर्चा करून परिस्थितीचा आढावा घेतला आहे.
