Custard Apple: पावसाळा आणि हिवाळ्याच्या काळात आवर्जून खाल्ले जाणारे सीताफळ हे फळ चवदार तर असतेच, पण आरोग्यासाठीही अतिशय फायदेशीर मानले जाते. गोड चव, मऊसर गर आणि भरपूर पोषक घटकांमुळे हे फळ लहानांपासून मोठ्यांपर्यंत सर्वांनाच आवडते. मात्र अनेकांना माहिती नसते की, सीताफळ केवळ चविष्ट नसून ते शरीरासाठी पोषणाचा मोठा खजिनाही आहे.

आयुर्वेद तज्ज्ञांच्या मते, सीताफळामध्ये शरीराला आवश्यक असलेले अनेक महत्त्वाचे पोषक घटक आढळतात. हे फळ शरीराला ऊर्जा देण्याबरोबरच रोगांपासून संरक्षण करण्यासही मदत करते. विशेष म्हणजे केवळ त्याचे फळच नव्हे तर त्याच्या बिया आणि पानांचाही अनेक प्रकारे उपयोग होतो.

वन, जल आणि पर्यावरण विभागाच्या माहितीनुसार, सीताफळाच्या बिया आणि पानांचा वापर नैसर्गिक कीटकनाशक म्हणून करता येतो. त्यामुळे शेतीमध्ये रासायनिक कीटकनाशकांवरील अवलंबित्व कमी करण्यास मदत होते. पर्यावरणपूरक शेतीसाठीही हा एक चांगला पर्याय मानला जातो.

सीताफळाला इंग्रजीमध्ये ‘कस्टर्ड ॲपल’ असे म्हणतात. काही ठिकाणी त्याला ‘शुगर ॲपल’ या नावांनीही ओळखले जाते. या फळामध्ये व्हिटॅमिन ए, व्हिटॅमिन सी, व्हिटॅमिन बी-६, मॅग्नेशियम, पोटॅशियम आणि इतर अनेक महत्त्वाचे पोषक घटक मोठ्या प्रमाणात असतात. त्यामुळे हे फळ शरीराच्या एकूण आरोग्यासाठी अत्यंत उपयुक्त ठरते.

सीताफळाचा सर्वात मोठा फायदा म्हणजे ते रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवण्यास मदत करते. नियमित आणि योग्य प्रमाणात याचे सेवन केल्यास शरीराची प्रतिकारशक्ती मजबूत होते. त्यामुळे सर्दी, खोकला आणि इतर हंगामी आजारांपासून संरक्षण मिळण्यास मदत होते.

 

हे फळ पचनसंस्थेसाठीही फायदेशीर आहे. त्यातील पोषक घटक अन्नपचनाची प्रक्रिया सुधारतात आणि शरीराला नैसर्गिक ऊर्जा मिळवून देतात. त्यामुळे थकवा कमी होण्यास मदत होते आणि शरीर दिवसभर सक्रिय राहते.

सीताफळ हृदयाच्या आरोग्यासाठीही उपयुक्त मानले जाते. त्यामध्ये असलेले खनिज घटक शरीरातील अनेक महत्त्वाच्या प्रक्रिया सुरळीत ठेवण्यास मदत करतात. संतुलित आहाराचा भाग म्हणून सीताफळाचा समावेश केल्यास हृदय निरोगी ठेवण्यास मदत होऊ शकते.

या फळामध्ये अँटिऑक्सिडंट्सही मोठ्या प्रमाणात असतात. हे अँटिऑक्सिडंट्स शरीरातील फ्री रॅडिकल्समुळे होणाऱ्या नुकसानापासून पेशींचे संरक्षण करतात. त्यामुळे शरीर निरोगी राहण्यास मदत होते. सीताफळाची ओळख त्याच्या हिरव्या रंगाच्या आणि खडबडीत सालीमुळे सहज पटते. आतला गर पांढऱ्या रंगाचा, मऊ, गोड आणि अतिशय स्वादिष्ट असतो. त्यामुळे मुलांना हे फळ विशेष आवडते.

तज्ज्ञांच्या मते, कोणतेही फळ अति प्रमाणात खाण्याऐवजी संतुलित प्रमाणात खाल्ले पाहिजे. योग्य प्रमाणात सीताफळ खाल्ल्यास शरीराला आवश्यक पोषण मिळते आणि आरोग्य सुधारण्यास मदत होते.

चव, पोषणमूल्ये आणि पर्यावरणपूरक उपयोग या तिन्ही गोष्टींचा उत्तम संगम म्हणजे सीताफळ होय. त्यामुळे या फळाचा आपल्या दैनंदिन आहारात समावेश करणे फायदेशीर ठरू शकते. म्हणूनच सीताफळाला निसर्गाची अनमोल देणगी असे म्हटले जाते.