ज्या आजाराकडे कधी न उपचार मिळणार असे बघण्यात आले तो आजार म्हणजे ‘एड्स’. आपण याबद्दल बोलण्यास टाळाटाळ करतोच पण ज्यांना हा आजार आहे त्यांच्यापासूनही आपण अंतर राखतो. एड्सबाबत लोकांमध्ये जागृतीचा अभाव आहे. जनजागृती करण्याच्या उद्देशाने, 1 डिसेंबर 1988 रोजी ‘जागतिक एड्स दिन’ साजरा करण्यास सुरुवात झाली. प्रश्न असा आहे की 25 वर्षात आपला एड्स विरुद्धचा लढा कुठे पोहोचला आहे, एड्स विरुद्धच्या लढ्यात भारत कुठे उभा आहे, त्याच्या प्रतिबंध आणि उपचारासाठी ते काय करत आहे आणि त्यासाठी काय करण्याची गरज आहे? एड्सवर काम करणाऱ्या युनायटेड नेशन्स (UN) शी संबंधित संघटना काय मानते ते समजून घेऊ. 2030 पर्यंत एड्स संपेल का? UN ने नुकताच एड्सची समस्या, त्यावर उपचार आणि बाधित लोकांची संख्या यावर विस्तृत अहवाल प्रसिद्ध केला होता. वृत्तपत्रांची हेडलाइन बनलेल्या या अहवालातील एक गोष्ट म्हणजे UN चे विधान हे होते की 2030 च्या अखेरीस एड्सचे पूर्णपणे उच्चाटन केले जाऊ शकते, परंतु हे तेव्हाच शक्य आहे जेव्हा संक्रमित लोकांच्या उपचारासाठी तळागाळात काम केले जाईल. हे करणार्या लोकांना आवश्यक गोष्टी पुरविल्या पाहिजेत. तसेच, ज्या संस्था एड्स निर्मूलनासाठी कार्यरत आहेत, ज्या संस्थांना अद्याप मान्यता मिळालेली नाही, ज्या संस्थांवर सतत हल्ले होत आहेत आणि ज्यांना निधी अभावी त्रास होत आहे, त्यांना आवश्यक ती मदत दिली जावी. डॉ. गिलाडा यांनी एड्सविरुद्धच्या लढ्यात भारताची भूमिका अत्यंत प्रशंसनीय असल्याचे वर्णन केले आहे. त्यांच्या मते, “भारत नसता तर हा लढा इथपर्यंत पोहोचला नसता. भारताचे योगदान हे आहे की जगात तितके एचआयव्ही पॉझिटिव्ह लोक आहेत. त्यापैकी 92 टक्के भारतीय औषधे वापरतात. जर भारताने एड्सच्या उपचारात वापरली जाणारी जेनेरिक औषधे बनवली नसती तर परिस्थिती खूपच दयनीय झाली असती कारण पेटंट औषधांची किंमत भारतातील जेनेरिक औषधांपेक्षा सुमारे 100 पट जास्त आहे. अशा परिस्थितीत यूएनसारख्या संस्थांनी भारताची भूमिका नोंदवण्याची गरज आहे. भारत, एड्स विरुद्धची लढाई आणि 3 उणीवा पण भारताच्या या युद्धात काही उणिवा आहेत. अशा 3 कमतरता ताबडतोब दूर कराव्यात असे डॉ गिलाडा यांना वाटते:- – गेल्या काही वर्षांत भारत एचआयव्हीच्या उपचारात सामील झाला, परंतु आम्ही या दिशेने जनजागृती करण्यासाठी असलेले कार्यक्रम बंद केले. यामुळे संपूर्ण पिढी एचआयव्ही जनजागृती कार्यक्रमांपासून वंचित राहिली. – भारताच्या अधिकृत कार्यक्रमात PrEP म्हणजेच प्री-एक्सपोजर प्रोफिलॅक्सिसची अनुपस्थिती देखील एक समस्या बनत आहे. PrEP हे अशा लोकांसाठी औषध आहे ज्यांना आधीपासून HIV नाही पण ते होण्याचा धोका आहे. हे घेतल्यास एचआयव्हीचा धोका कमी होऊ शकतो. – कोविड दरम्यान ज्याप्रमाणे कोविड चाचणी किट प्रत्येक घरापर्यंत पोहोचल्या, त्याचप्रमाणे एचआयव्ही होम टेस्टिंग किंवा ज्याला एचआयव्ही सेल्फ टेस्ट म्हणतात ते लोकांपर्यंत पोहोचू शकले नाही. पाच वर्षांहून अधिक काळ सुरू होऊनही तो भारताच्या अधिकृत कार्यक्रमात नाही, तो ऑनलाइन उपलब्ध आहे परंतु सरकारी कार्यक्रमांतर्गत तो लोकांपर्यंत पोहोचू शकत नसल्यामुळे, भारतातील अनेकांना एचआयव्हीची लागण सहज होते किंवा नाही., हे समजू शकत नाही.
