International Mens Day: पुरुष दिन का साजरा केला जातो? १९ नोव्हेंबरचा इतिहास, महत्त्व आणि २०२६ ची खास थीम जाणून घ्या
International Mens Day पुरुषांनी कायम खंबीरच राहिले पाहिजे, त्यांनी भावना व्यक्त करू नयेत किंवा प्रत्येक जबाबदारी एकट्यानेच पार पाडली पाहिजे, अशा पारंपरिक अपेक्षांमध्ये बदल होणे गरजेचे आहे. त्यांनाही स्वतःसाठी वेळ हवा, भावनांना व्यक्त करण्याचे स्वातंत्र्य हवे आणि गरज पडल्यास आधार मिळायला हवा.

International Mens Day: समाजात पुरुषांकडून नेहमीच खंबीर राहण्याची, जबाबदाऱ्या सांभाळण्याची आणि कोणत्याही परिस्थितीत न डगमगण्याची अपेक्षा केली जाते. अनेकदा त्यांना आपल्या भावना व्यक्त न करण्याचा सल्लाही दिला जातो. मात्र, पुरुषांनाही भावना असतात, त्यांनाही मानसिक ताण जाणवतो आणि त्यांच्या आरोग्याची काळजी घेणे तितकेच महत्त्वाचे असते. पुरुषांच्या याच भावना, आरोग्य, सामाजिक योगदान आणि त्यांच्या अडचणींकडे लक्ष वेधण्यासाठी दरवर्षी १९ नोव्हेंबर रोजी आंतरराष्ट्रीय पुरुष दिन साजरा केला जातो. यंदा २०२६ मध्ये हा दिवस गुरुवारी साजरा होणार आहे.
या दिवसाच्या निमित्ताने पुरुषांच्या आयुष्यातील विविध पैलूंवर चर्चा केली जाते. कुटुंब आणि समाजाच्या जडणघडणीत पुरुषांचे योगदान अधोरेखित करण्यासोबतच त्यांचे शारीरिक आणि मानसिक आरोग्य, सामाजिक जबाबदाऱ्या तसेच त्यांच्यासमोरील आव्हानांविषयी जनजागृती केली जाते.
काय आहे पुरुष दिन २०२६ ची थीम?
यंदाच्या आंतरराष्ट्रीय पुरुष दिनाची जागतिक थीम ‘The Future Is Everyone’ अशी आहे. याचा मराठी अर्थ ‘भविष्य सर्वांचे आहे’ असा होतो. महिला आणि पुरुष या दोघांच्या समान सहभागातूनच चांगला समाज आणि उज्ज्वल भविष्य घडू शकते, हा या थीममागचा मुख्य विचार आहे.
समाजाच्या विकासात महिला आणि पुरुष दोघांचीही भूमिका महत्त्वाची आहे. त्यामुळे एकमेकांना समजून घेणे, समान संधी देणे आणि परस्परांचा आदर करणे आवश्यक आहे. पुरुष आणि मुलांचे आरोग्य, त्यांचा सन्मान, सकारात्मक भूमिका आणि सामाजिक कल्याण यांनाही या थीममध्ये महत्त्व देण्यात आले आहे.
कशी झाली आंतरराष्ट्रीय पुरुष दिनाची सुरुवात?
आंतरराष्ट्रीय पुरुष दिनाची सुरुवात १९९९ मध्ये त्रिनिदाद आणि टोबॅगो या देशात झाली. वेस्ट इंडिज विद्यापीठातील इतिहासाचे प्राध्यापक डॉ. जेरोम टीलक्सिंह यांनी या दिवसाची संकल्पना मांडली. त्यांनी १९ नोव्हेंबर ही तारीख पुरुष दिनासाठी निश्चित केली.
पुरुषांच्या समाजातील योगदानाची दखल घेणे, त्यांच्या सकारात्मक भूमिकेचा सन्मान करणे आणि त्यांच्याशी संबंधित सामाजिक प्रश्नांवर चर्चा घडवून आणणे हा या दिवसामागचा मुख्य उद्देश होता. सुरुवातीला मर्यादित स्वरूपात सुरू झालेला हा उपक्रम पुढे अनेक देशांमध्ये पोहोचला. आज जगातील विविध भागांत हा दिवस वेगवेगळ्या उपक्रमांच्या माध्यमातून साजरा केला जातो.

International Men’s Day
का साजरा केला जातो आंतरराष्ट्रीय पुरुष दिन?
पुरुष दिन साजरा करण्यामागे केवळ पुरुषांचा गौरव करणे हा उद्देश नाही, तर त्यांच्या आयुष्यातील विविध प्रश्नांकडे समाजाचे लक्ष वेधणेही महत्त्वाचे आहे. या दिवसाच्या माध्यमातून समाजातील सकारात्मक पुरुष आदर्शांचा सन्मान केला जातो. पुरुषांच्या शारीरिक आणि मानसिक आरोग्याविषयी जागरूकता निर्माण केली जाते. कुटुंब, कामाचे ठिकाण आणि सामाजिक जीवनात पुरुष बजावत असलेल्या भूमिकेची दखल घेतली जाते.
तसेच पुरुष आणि महिला यांच्यातील नातेसंबंध अधिक चांगले व्हावेत, समानतेची भावना वाढीस लागावी आणि पुरुषांना भेडसावणाऱ्या सामाजिक समस्यांवर मोकळेपणाने चर्चा व्हावी, यासाठीही हा दिवस महत्त्वाचा मानला जातो.
पुरुष दिनानिमित्त कोणते उपक्रम राबवले जातात?
आंतरराष्ट्रीय पुरुष दिनानिमित्त अनेक देशांमध्ये विविध कार्यक्रमांचे आयोजन केले जाते. पुरुषांच्या आरोग्यासाठी आरोग्य तपासणी शिबिरे, मानसिक आरोग्याविषयी जनजागृती कार्यक्रम, चर्चासत्रे आणि व्याख्याने आयोजित केली जातात. पुरुषांनी आपल्या आरोग्याकडे लक्ष द्यावे, गरज पडल्यास मदत घ्यावी आणि भावनांविषयी मोकळेपणाने बोलावे, असा संदेश या कार्यक्रमांतून दिला जातो. याशिवाय वडील, भाऊ, पती, मित्र आणि सहकारी यांच्या योगदानाबद्दल कृतज्ञता व्यक्त केली जाते. त्यांच्या कामाचा आणि जबाबदाऱ्यांचा आदर केला जातो.
पुरुष दिन म्हणजे केवळ शुभेच्छांचा दिवस नाही!
पुरुष दिन हा केवळ शुभेच्छा देण्याचा किंवा पुरुषांच्या योगदानाचा गौरव करण्याचा दिवस नाही. तर पुरुषांच्या भावनांना समजून घेण्याची, त्यांच्या आरोग्याला प्राधान्य देण्याची आणि त्यांच्यासमोरील सामाजिक प्रश्नांवर संवाद साधण्याची ही एक संधी आहे.
पुरुषांनी कायम खंबीरच राहिले पाहिजे, त्यांनी भावना व्यक्त करू नयेत किंवा प्रत्येक जबाबदारी एकट्यानेच पार पाडली पाहिजे, अशा पारंपरिक अपेक्षांमध्ये बदल होणे गरजेचे आहे. त्यांनाही स्वतःसाठी वेळ हवा, भावनांना व्यक्त करण्याचे स्वातंत्र्य हवे आणि गरज पडल्यास आधार मिळायला हवा.
महिला आणि पुरुष दोघांनाही समान सन्मान, समान संधी आणि स्वतःचे आयुष्य जगण्याचे स्वातंत्र्य मिळणे आवश्यक आहे. हाच विचार यंदाच्या ‘The Future Is Everyone’ या थीममधून मांडण्यात आला आहे.





