Irregular Periods: पीरियड्स म्हणजेच मासिक पाळी ही महिलांच्या आरोग्याशी संबंधित महत्त्वाची प्रक्रिया आहे. प्रत्येक महिलेची पाळी येण्याची तारीख थोडी वेगळी असू शकते. काही वेळा पाळी अपेक्षेपेक्षा लवकर किंवा उशिरा येऊ शकते. दोन पाळींमधील अंतर बदलणे, रक्तस्राव कमी-जास्त होणे किंवा काही दिवसांचा फरक पडणे हे अधूनमधून होऊ शकते. मात्र, वारंवार असे होत असेल तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नये.

पीरियड्स अनियमित होण्याची कारणे कोणती?

पीरियड्स वेळेवर न येण्यामागे अनेक कारणे असू शकतात. तणाव, झोपेची कमतरता, वजनात अचानक बदल, अतिप्रमाणात व्यायाम किंवा शरीरातील हार्मोन्समध्ये होणारे बदल यामुळे मासिक पाळीच्या चक्रावर परिणाम होऊ शकतो.

किशोरवयात पाळी सुरू झाल्यानंतर सुरुवातीच्या काही काळात सायकल अनियमित असू शकते. त्याचप्रमाणे मेनोपॉजच्या आसपासही पाळीच्या वेळेत आणि रक्तस्रावाच्या प्रमाणात बदल होऊ शकतात. गर्भधारणेमुळेही पाळी थांबू शकते. याशिवाय PCOS म्हणजेच पॉलीसिस्टिक ओव्हरी सिंड्रोममध्ये हार्मोन्सच्या असंतुलनामुळे पाळी उशिरा येणे किंवा अनियमित होणे शक्य आहे.

थायरॉईडशी संबंधित समस्या असतील तरी त्याचा परिणाम हार्मोन्सवर होऊन पाळीच्या वेळेत किंवा रक्तस्रावात बदल होऊ शकतो. गर्भाशयातील फायब्रॉइडसारख्या समस्यांमुळे काही महिलांना जास्त किंवा जास्त दिवस रक्तस्राव होऊ शकतो. काही औषधे आणि जीवनशैलीतील बदलांचाही मासिक पाळीवर परिणाम होऊ शकतो.

 

कधी डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा?

पाळी अधूनमधून काही दिवस पुढे-मागे झाली तर प्रत्येक वेळी गंभीर समस्या आहे असे मानण्याची गरज नाही. मात्र, पाळी वारंवार अनियमित होत असेल तर डॉक्टरांचा सल्ला घेणे योग्य ठरते.

गर्भधारणा नसताना सलग तीन महिने पाळी आली नसेल, तर तपासणी करून घेणे महत्त्वाचे आहे. त्याचबरोबर पाळीच्या काळात खूप जास्त रक्तस्राव होणे, अनेक दिवस रक्तस्राव सुरू राहणे किंवा दोन पाळींमधील काळात रक्तस्राव किंवा स्पॉटिंग होणे याकडेही दुर्लक्ष करू नये.

पोटात तीव्र वेदना, चक्कर येणे, खूप अशक्तपणा जाणवणे किंवा श्वास घेण्यास त्रास होणे यांसारखी लक्षणे जाणवत असतील तर वैद्यकीय सल्ला घेणे आवश्यक आहे. याआधी पाळी नियमित येत होती आणि अचानक तिच्या पॅटर्नमध्ये मोठा बदल झाला असेल, तरी डॉक्टरांशी चर्चा करावी.

पाळी नियमित ठेवण्यासाठी काय काळजी घ्यावी?

मासिक पाळीचे आरोग्य चांगले ठेवण्यासाठी संतुलित आहार, पुरेशी झोप आणि तणावाचे योग्य व्यवस्थापन महत्त्वाचे आहे. वजन झपाट्याने कमी करण्याचा किंवा वाढवण्याचा प्रयत्न टाळावा. आपल्या क्षमतेनुसार नियमित व्यायाम करावा आणि पुरेसे अन्न घ्यावे. दीर्घकाळ उपाशी राहणे किंवा जेवण वारंवार टाळणे टाळावे.

आपली पाळी कधी सुरू झाली, किती दिवस रक्तस्राव झाला आणि रक्तस्रावाचे प्रमाण साधारण किती होते, याची नोंद ठेवणे उपयोगी ठरते. यामुळे स्वतःच्या मासिक पाळीचा पॅटर्न समजण्यास मदत होते.

PCOS, थायरॉईड किंवा इतर आरोग्याशी संबंधित समस्या असल्यास डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार उपचार घेणे महत्त्वाचे आहे. पाळी नियमित करण्यासाठी स्वतःहून हार्मोन्स किंवा कोणतीही औषधे घेऊ नयेत.

मासिक पाळीतील प्रत्येक बदल गंभीर आजाराचे लक्षण असेलच असे नाही. मात्र, बदल वारंवार होत असतील किंवा त्यासोबत इतर त्रास जाणवत असतील, तर योग्य कारण जाणून घेण्यासाठी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे हा सर्वात सुरक्षित पर्याय आहे.