Workplace Health: ऑफिसमध्ये तासन्‌तास खुर्चीवर बसून काम करताना आपण कॉम्प्युटरची स्क्रीन, टेबल आणि खुर्चीच्या उंचीकडे लक्ष देतो. मात्र, बसताना पाय जमिनीवर व्यवस्थित टेकले आहेत की नाही, याकडे अनेकदा दुर्लक्ष होते. ही छोटीशी गोष्ट शरीराच्या योग्य स्थितीसाठी महत्त्वाची ठरते. चुकीच्या पद्धतीने बसल्यामुळे कंबरदुखी, पायांमध्ये जडपणा आणि स्नायूंमध्ये थकवा जाणवू शकतो. त्यामुळे ऑफिसमध्ये काम करताना बसण्याची योग्य पद्धत समजून घेणे गरजेचे आहे. पाय जमिनीवर टेकवून बसणे का महत्त्वाचे आहे आणि त्यासाठी कोणत्या गोष्टी लक्षात ठेवाव्यात, जाणून घेऊया.

१. शरीराचे वजन योग्य प्रकारे विभागले जाते

खुर्चीवर बसताना दोन्ही पाय जमिनीवर व्यवस्थित टेकलेले असतील, तर शरीराला स्थिर आधार मिळतो. त्यामुळे शरीराचा समतोल राखणे सोपे होते. पाय हवेत लटकत असतील, तर शरीराचा भार योग्य प्रकारे सांभाळणे कठीण होऊ शकते. अशा वेळी मांड्या आणि कंबरेच्या भागावर अधिक दबाव जाणवू शकतो. त्यामुळे खुर्चीवर बसताना दोन्ही पाय जमिनीवर किंवा फूट रेस्टवर व्यवस्थित टेकलेले असावेत. यामुळे शरीराची स्थिती स्थिर ठेवण्यास मदत होते.

२. पाठीच्या कण्याला योग्य आधार मिळतो

ऑफिसमध्ये काम करताना अनेक जण पुढे झुकून कॉम्प्युटरकडे पाहतात. खुर्चीची उंची जास्त असल्यामुळे पाय जमिनीपर्यंत पोहोचत नसतील, तर शरीराचा समतोल राखण्यासाठी पुढे झुकून बसण्याची शक्यता वाढते.

अशा पद्धतीने दीर्घकाळ बसल्यास कंबर आणि खांद्यांमध्ये अस्वस्थता जाणवू शकते. त्यामुळे खुर्चीची उंची अशी ठेवा की पायांना आधार मिळेल आणि पाठीला खुर्चीच्या आधाराचा योग्य उपयोग करता येईल. यामुळे आरामदायी स्थितीत बसण्यास मदत होते.

३. पायांवरील दबाव कमी होण्यास मदत

खुर्ची खूप उंच असल्यास तिच्या आसनाच्या कडेचा भाग मांड्यांच्या मागील बाजूवर दबाव टाकू शकतो. यामुळे काही वेळाने पाय जड वाटणे किंवा अस्वस्थता जाणवणे शक्य आहे. पायांना योग्य आधार मिळाल्यास मांड्यांवरील अनावश्यक दबाव कमी होण्यास मदत होते. मात्र, केवळ पाय जमिनीवर टेकवणे पुरेसे नाही. खुर्चीची उंची, आसनाची खोली आणि बसण्याची स्थितीही योग्य असणे महत्त्वाचे आहे.

४. स्नायूंचा थकवा कमी होऊ शकतो

पाय हवेत लटकत असतील किंवा खुर्चीखाली विचित्र पद्धतीने वाकवून ठेवले असतील, तर शरीराचा समतोल राखण्यासाठी स्नायूंना अधिक मेहनत घ्यावी लागू शकते. यामुळे दीर्घकाळ बसल्यानंतर अस्वस्थता जाणवू शकते.

पाय जमिनीवर व्यवस्थित टेकवून बसल्यास शरीराला स्थिर आधार मिळतो. त्यामुळे आरामदायी स्थिती राखणे सोपे होते. यासोबतच अधूनमधून उठून चालणे आणि शरीराची हालचाल करणेही आवश्यक आहे.

५. पाय जमिनीपर्यंत पोहोचत नसतील तर काय करावे?

खुर्चीची उंची योग्य केल्यानंतरही पाय जमिनीपर्यंत पोहोचत नसतील, तर फूट रेस्टचा वापर करता येतो. हा पाय ठेवण्यासाठी वापरला जाणारा मजबूत आधार असतो.

फूट रेस्ट वापरताना पुढील गोष्टी लक्षात ठेवा:

• दोन्ही पायांना आरामदायी आधार मिळेल, अशी फूट रेस्ट निवडा.
• खुर्चीची उंची ठरवताना पायांसोबत हात आणि खांद्यांची स्थितीही तपासा.
• पाठ खुर्चीच्या आधाराला टेकवून बसा.
• गुडघे साधारण काटकोनात राहतील, अशी बसण्याची स्थिती ठेवण्याचा प्रयत्न करा.
• एकाच स्थितीत अनेक तास बसून राहू नका. मध्येच उठून थोडे चाला आणि शरीराची हालचाल करा.

दिवसभर बसून काम करताना ही काळजी घ्या

ऑफिसमध्ये काम करताना योग्य खुर्ची आणि बसण्याची स्थिती महत्त्वाची असली, तरी नियमित हालचाल करणेही तितकेच गरजेचे आहे. कामाच्या स्वरूपानुसार वेळोवेळी उभे राहा, थोडे चालून या आणि शरीराला आराम द्या.

लक्षात ठेवा, पाय जमिनीवर टेकवून बसणे ही छोटी सवय असली, तरी योग्य आसनस्थिती राखण्यासाठी ती उपयुक्त ठरू शकते. खुर्चीची उंची, पाठीचा आधार आणि नियमित हालचाल यांचा समतोल राखल्यास ऑफिसमध्ये अधिक आरामदायी पद्धतीने काम करता येईल.