Milk : भारतातील अनेक भागांमध्ये दूध (Milk) उकळणे आणि भांड्याच्या बाहेर पडणे हे अशुभ मानले जाते. त्यामुळे लोक दूध गरम करताना खूप काळजी घेतात. कारण जर दूध (Milk) उकळत्या भांड्याच्या बाहेर सांडले तर कधी-कधी त्याची खरडपट्टी (काळा थर) काढावी लागते. पण हे फक्त दुधानेच का? घडते आणि पाण्याच्या (water) बाबतीत हे का होत नाही? आपण पाणी उकळत ठेवतो पण ते कधीही बाहेर पडत नाही. याचा विचार तुम्ही कधी केला आहे का? तर, आज आम्ही तुम्हाला याबद्दलच सांगणार आहोत…. दुधात खनिजे असतात जी उकळल्यानंतर बाहेर पडतात… दूध उकळल्यानंतर जेव्हा ते गरम होते आणि वरच्या बाजूस वर येऊ लागते तेव्हा ते भांड्याबाहेर पडते. वास्तविक दुधामध्ये फॅट, प्रोटीन आणि कार्बोहायड्रेट्स असतात. टक्केवारीच्या बाबतीत बोलायचे झाल्यास, दुधात जास्तीत जास्त 87% पाणी, 4% प्रथिने आणि 5% लैक्टोज असते. दुधात जास्तीत जास्त पाणी असल्याने पाणी गरम केल्यावर वाफ तयार होते. पण प्रथिने, चरबी, कार्बोहायड्रेट्स यांसारखे घटक दुधात आधीपासूनच असतात. त्यामुळे ते जाड होऊन वरचा थर तयार करतात. अशा स्थितीत वाफे बाहेर यायला जागा मिळत नाही. जेव्हा वाफ बाहेर पडू शकत नाही, तेव्हा ते वरच्या बाजूला तयार झालेल्या थराला बाहेर ढकलते, अशा स्थितीत दूध बाहेर पडते. पाणी उकळून बाहेर का पडत नाही? वास्तविक, दुधामध्ये प्रथिने, कार्बोहायड्रेट आणि फॅट सारखे घटक असतात. म्हणूनच जेव्हा ते उकळते तेव्हा त्यावर एक थर तयार होतो. त्यामुळे वाफेचा थर बाहेर पडतो. पण जर आपण पाण्याबद्दल बोललो तर पाण्यात असे काहीही होत नाही, त्यामुळेच गरम करूनही पाणी उकळत राहते आणि बाहेर पडत नाही.
