मुंबई – भारतात अनेक राज्यांमध्ये गर्मी सुरू झाली असून, भारतीय हवामान खात्याने (IMD) एप्रिल ते जून या काळात तीव्र उष्णतेची शक्यता वर्तवली आहे. सोमवारी IMD ने सांगितले की, या काळात देशात तापमान सामान्यपेक्षा जास्त राहील आणि मध्य, पूर्व आणि उत्तर-पश्चिम भारतात हीटवेवचे दिवसही वाढतील.

तापमान सामान्यपेक्षा जास्तच –

पश्चिम आणि पूर्व भारतातील काही भाग वगळता देशभरात कमाल तापमान सामान्यपेक्षा जास्त राहण्याची शक्यता आहे. IMD चे प्रमुख मृत्युंजय महापात्र यांनी ऑनलाइन पत्रकार परिषदेत सांगितले की, किमान तापमानही सामान्यपेक्षा जास्त असेल. ते म्हणाले, “एप्रिल ते जून या काळात उत्तर, पूर्व, मध्य आणि उत्तर-पश्चिम भारतात नेहमीपेक्षा 2 ते 4 जास्त हीटवेवचे दिवस असतील.” साधारणपणे या काळात 4 ते 7 हीटवेवचे दिवस असतात, पण यावेळी उत्तर-पश्चिम भारतात ही संख्या दुप्पट होऊ शकते, असे एका अधिकाऱ्याने यापूर्वी सांगितले होते.

कोणत्या राज्यांत ‘लू’चा धोका? –

या हंगामात सामान्यतः 5 ते 6 दिवस लू असते. पण यंदा राजस्थान, गुजरात, हरियाणा, पंजाब, मध्य प्रदेश, महाराष्ट्र, उत्तर प्रदेश, बिहार, झारखंड, पश्चिम बंगाल, ओडिशा, छत्तीसगड, तेलंगाना, आंध्र प्रदेश, कर्नाटक आणि तामिळनाडूच्या उत्तर भागात नेहमीपेक्षा जास्त लू चालण्याची शक्यता आहे. एप्रिलमध्ये देशाच्या बहुतांश भागात कमाल तापमान सामान्यपेक्षा जास्त राहील. मात्र, दक्षिण आणि उत्तर-पश्चिम भागात काही ठिकाणी तापमान सामान्य राहू शकते. मृत्युंजय महापात्र म्हणाले, “उत्तर-पश्चिम आणि ईशान्येकडील काही भाग वगळता देशात किमान तापमानही सामान्यपेक्षा जास्त असेल.”

“लू” हा एक भारतीय हवामानविषयक शब्द आहे, जो उच्च तापमानामुळे आणि कमी आर्द्रतेमुळे निर्माण होणाऱ्या उष्ण वाऱ्याला म्हणतात. लू मुख्यतः उन्हाळ्यात, विशेषतः जून ते जुलै महिन्यात, अधिक प्रमाणात अनुभवला जातो. लूमुळे शरीराला ताप येऊ शकतो, आणि शारीरिक स्थितीवर परिणाम होऊ शकतो. यामुळे थकवा, डिहायड्रेशन, आणि इतर आरोग्य समस्याही होऊ शकतात. लू सामान्यतः मोठ्या शहरांमध्ये आणि खुल्या जागांवर जास्त प्रमाणात जाणवते, जेथे वारा उष्ण असतो आणि हवेमध्ये आर्द्रतेचे प्रमाण कमी असते.

वीज मागणीत वाढ होणार –
तज्ज्ञांनी सावध केले आहे की, यंदा गर्मीमुळे देशात वीज मागणीत 9 ते 10 टक्के वाढ होऊ शकते. गेल्या वर्षी 30 मे रोजी वीज मागणी 250 गिगावॅट (GW) ओलांडली होती, जी अपेक्षेपेक्षा 6.3 टक्के जास्त होती. हवामान बदलामुळे उष्णतेचा ताण हा वीज मागणी वाढण्याचे एक मुख्य कारण आहे.

दरम्यान, IMD च्या इशाऱ्यानुसार, यंदा एप्रिल ते जून हा काळ उष्णतेने भरलेला असेल. हीटवेवचे दिवस वाढल्याने आणि तापमान सामान्यपेक्षा जास्त राहिल्याने लोकांना काळजी घ्यावी लागेल. याचा परिणाम वीज मागणीवरही होणार असून, सरकारला यासाठी तयारी करावी लागणार आहे.