Vedanta Demerger: वेदांता लिमिटेडच्या डिमर्जरची (व्यवसाय विभागणी) प्रक्रिया सध्या गुंतवणूकदारांमध्ये चर्चेचा विषय ठरली असून, १ मे या रेकॉर्ड डेटच्या पार्श्वभूमीवर शेअर बाजारात मोठी हालचाल पाहायला मिळत आहे. गेल्या एका महिन्यात कंपनीच्या शेअर्समध्ये १२ टक्क्यांहून अधिक वाढ झाली असून, ३० एप्रिल रोजी जाहीर होणारे तिमाही निकाल आणि लाभांशाची (डिव्हिडंड) शक्यता यामुळे गुंतवणूकदारांचा उत्साह वाढला आहे. नुवामा अल्टरनेटिव्ह अँड क्वांटिटेटिव्ह रिसर्चच्या अहवालानुसार, या डिमर्जरनंतर नवीन कंपन्यांच्या लिस्टिंगची प्रक्रिया पुढील ४ ते ८ आठवड्यांत पूर्ण होण्याची शक्यता आहे. या पुनर्रचनेअंतर्गत वेदांता लिमिटेड ही मूळ सूचीबद्ध कंपनी म्हणून कायम राहणार असून, तिच्या चार प्रमुख व्यवसाय विभागांचे स्वतंत्र कंपन्यांमध्ये रूपांतर केले जाईल. परिणामी, ग्रुपचे एकूण पाच सूचीबद्ध कंपन्यांमध्ये विभाजन होईल, ज्यात वेदांता (पॅरेंट कंपनी), वेदांता ॲल्युमिनियम, वेदांता पॉवर, वेदांता ऑइल अँड गॅस आणि वेदांता स्टील अँड आयर्न ओर यांचा समावेश असेल. या प्रक्रियेमुळे प्रत्येक व्यवसायाचे स्वतंत्र मूल्यांकन करणे सुलभ होणार आहे. गुंतवणूकदारांसाठी १ मे २०२६ ही रेकॉर्ड डेट अत्यंत महत्त्वाची असून, या दिवशी ज्यांच्याकडे वेदांताचे शेअर्स असतील, तेच नवीन कंपन्यांचे शेअर्स मिळवण्यासाठी पात्र ठरतील. मात्र, भारतीय शेअर बाजारातील ‘T+1’ सेटलमेंट प्रणालीमुळे, या डिमर्जरचा लाभ घेण्यासाठी गुंतवणूकदारांना ३० एप्रिलच्या एक्स-डेटच्या किमान एक दिवस आधी, म्हणजेच २९ एप्रिलपर्यंत शेअर्स खरेदी करणे अनिवार्य आहे. १ मे रोजी कामगार दिनानिमित्त बाजार बंद असल्याने, ३० एप्रिल रोजी सकाळी ९:१५ ते ९:४५ या वेळेत विशेष प्री-ओपन सेशनद्वारे शेअरची नवीन किंमत निश्चित केली जाईल. यानंतर १० वाजल्यापासून सामान्य ट्रेडिंग सुरू होईल, ज्यात डिमर्जरनंतरची समायोजित किंमत दिसून येईल. नवीन कंपन्यांच्या लिस्टिंगबाबत अद्याप कोणतीही अधिकृत तारीख जाहीर झालेली नसली, तरी टाटा मोटर्स, जिओ फायनान्शिअल आणि आयटीसी हॉटेल्स यांसारख्या मागील उदाहरणांचा विचार करता, या कंपन्या मे महिन्याच्या अखेरीपासून ते जुलैच्या सुरुवातीपर्यंत शेअर बाजारात लिस्ट होऊ शकतात. इंडेक्सच्या दृष्टिकोनातून विचार केल्यास, वेदांता सध्या निफ्टी नेक्स्ट ५० मध्ये ५.२ टक्के वजन राखून आहे. डिमर्जरनंतर हे वजन सर्व कंपन्यांमध्ये विभागले जाईल. जर या कंपन्यांच्या लिस्टिंगला जूनपेक्षा जास्त उशीर झाला, तर त्या सप्टेंबरमधील इंडेक्स रीबॅलेंसिंगला मुकण्याची शक्यता आहे, ज्याचा परिणाम पॅसिव्ह फंड्समधून येणाऱ्या गुंतवणुकीवर होऊ शकतो. वेदांता कंपनी – वेदांता लिमिटेड ही एक जागतिक स्तरावरील नैसर्गिक संसाधने आणि खाणकाम क्षेत्रातील दिग्गज बहुराष्ट्रीय कंपनी आहे. या कंपनीची स्थापना १९७६ मध्ये अनिल अग्रवाल यांनी केली होती, जिचे मुख्यालय मुंबईत आहे. वेदांता प्रामुख्याने लोखंड, तांबे, ॲल्युमिनियम, जस्त (झिंक), शिसे, चांदी, तेल आणि वायू (ऑइल अँड गॅस) आणि वीज निर्मिती यांसारख्या विविध क्षेत्रांत कार्यरत आहे. भारतातील नैसर्गिक वायू आणि कच्च्या तेलाच्या उत्पादनात या कंपनीचा मोठा वाटा आहे. सध्या कंपनी सेमीकंडक्टर आणि डिस्प्ले ग्लास निर्मितीच्या क्षेत्रातही पाऊल टाकत आहे. ही कंपनी शाश्वत विकास आणि सामाजिक जबाबदारीवर (CSR) भर देत, जागतिक बाजारपेठेत भारताचे प्रतिनिधित्व करणारी एक महत्त्वाची औद्योगिक संस्था मानली जाते.
