US Supreme Court। अमेरिकेच्या अपील न्यायालयाने राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांना पुन्हा एकदा झटका दिला आहे. न्यायालयाने ट्रम्प यांची फेडरल रिझर्व्हच्या गव्हर्नर लिसा कुकला त्यांच्या पदावरून काढून टाकण्याची परवानगी नाकारली. न्यायालयाच्या या निर्णयानंतर, त्या मंगळवार-बुधवार रोजी होणाऱ्या फेडच्या धोरण बैठकीत सहभागी होऊ शकतील, ज्याठिकाणी अमेरिकेच्या व्याजदरात कपात होण्याची अपेक्षा आहे. १९१३ मध्ये स्थापन झालेल्या मध्यवर्ती बँकेच्या गव्हर्नरला काढून टाकण्याचा प्रयत्न करण्याची ही पहिलीच वेळ आहे. वॉशिंग्टन डीसी सर्किट कोर्ट ऑफ अपीलने न्याय विभागाचे अपील फेटाळले, ज्यामध्ये ट्रम्प यांना कुकला काढून टाकण्यासाठी तात्पुरती परवानगी देण्यास सांगितले होते. कनिष्ठ न्यायालयाच्या न्यायाधीश झिया कॉब यांच्या ९ सप्टेंबरच्या आदेशाने ट्रम्प यांना कुकला काढून टाकण्यापासून रोखले होते. ट्रम्प प्रशासन आता या निर्णयाला अमेरिकन सर्वोच्च न्यायालयात आव्हान देण्याची तयारी करत आहे. न्यायालयाने निर्णय २-१ असा दिला US Supreme Court। न्यायालयाने निर्णय २-१ असा दिला आहे, ज्यामध्ये सर्किट न्यायाधीश ब्रॅडली गार्सिया आणि जे. मिशेल चाइल्ड्स बहुमताने होते. दोघांचीही नियुक्ती माजी अध्यक्ष जो बायडेन यांनी केली होती. ट्रम्प यांनी नियुक्त केलेले सर्किट जज ग्रेगरी काटास यांनी असहमती दर्शविली. कायदा काय म्हणतो ? US Supreme Court। फेडच्या स्थापनेच्या वेळी, काँग्रेसने राजकीय हस्तक्षेपापासून संरक्षण करण्यासाठी तरतुदी केल्या होत्या. या अंतर्गत, राष्ट्रपती केवळ ‘कारणासाठी’ राज्यपालांना काढून टाकू शकतात, परंतु ‘कारण’ किंवा काढून टाकण्याची प्रक्रिया स्पष्ट नाही. आतापर्यंत कोणत्याही राष्ट्रपतींनी कधीही फेड गव्हर्नरला काढून टाकण्याचा प्रयत्न केलेला नाही आणि या कायद्याची न्यायालयात कधीही चाचणी घेण्यात आलेली नाही. ट्रम्पचा युक्तिवाद काय आहे? ट्रम्प प्रशासनाने असा युक्तिवाद केला होता की राष्ट्रपतींना फेड गव्हर्नरला काढून टाकण्याचे व्यापक अधिकार आहेत आणि न्यायालयांना या निर्णयांचे पुनरावलोकन करण्याचा अधिकार नाही. गहाणखत फसवणुकीचा आरोप काय आहे? ट्रम्प आणि त्यांचे नियुक्त विल्यम पल्टे यांनी असा आरोप केला आहे की कुक यांनी गृहकर्ज अर्जांवर तीन वेगवेगळ्या मालमत्तांचे चुकीचे वर्णन केले होते, ज्यामुळे त्यांना कमी व्याजदर आणि कर क्रेडिट मिळू शकले असते. प्रशासनाच्या वकिलांनी सांगितले की कुकला काढून टाकल्याने फेडरल रिझर्व्हची ‘अखंडता कमकुवत होईल,’ असे नाही. कुकच्या वकिलांनी उत्तर दिले की बैठकीपूर्वी कुकला काढून टाकल्याने अमेरिकन आणि परदेशी बाजारपेठांवर परिणाम होईल. लिसा कुक कोण आहे ? लिसा कुक या फेडच्या पहिल्या कृष्णवर्णीय महिला गव्हर्नर आहेत. त्या मे २०२२ पासून या पदावर कार्यरत आहेत. त्या एक प्रसिद्ध अर्थशास्त्रज्ञ आहेत. जॉर्जियामध्ये जन्मलेल्या लिसाने आव्हानांवर मात करून १९८६ मध्ये जॉर्जियातील स्पेलमन कॉलेजमधून भौतिकशास्त्र आणि तत्वज्ञानात बॅचलर पदवी मिळवली. लिसा ट्रुमन स्कॉलर होत्या आणि १९८८ मध्ये मार्शल स्कॉलर म्हणून ऑक्सफर्ड विद्यापीठातून तत्त्वज्ञान, राजकारण आणि अर्थशास्त्रात दुसरी बॅचलर पदवी प्राप्त केली. त्यांनी सेगल विद्यापीठातून तत्त्वज्ञानात पदव्युत्तर अभ्यासक्रम पूर्ण केला. त्यानंतर, तिला १९९७ मध्ये कॅलिफोर्निया विद्यापीठ, बर्कले येथून अर्थशास्त्रात डॉक्टरेट मिळाली. त्यांनी ऑगस्टच्या अखेरीस ट्रम्प आणि फेडविरुद्ध खटला दाखल केला होता. ट्रम्प यांचे आरोप त्यांनी पदभार स्वीकारण्यापूर्वीचे आहेत असे कुक म्हणतात. ते त्यांच्या आर्थिक धोरणाच्या विचारांशी असहमत होण्याचे फक्त एक निमित्त आहे असेही त्यांनी म्हटले आहे.
