नवी दिल्ली :- आंतरराष्ट्रीय व्याघ्र दिन दरवर्षी 29 जुलै रोजी साजरा केला जातो. वाघांची घटती लोकसंख्या नियंत्रित करण्यासाठी या दिवसाचे महत्व मोठे आहे.

हा दिवस भारतासाठी आणखी खास आहे, कारण वाघ हा फक्त भारताचा राष्ट्रीय प्राणी नाही, तर जगातील 70% पेक्षा जास्त वाघ भारतात आढळतात. त्यामुळे अशा परिस्थितीत, व्याघ्र दिन साजरा करण्यासाठी भारतातील खालील सर्वोत्तम व्याघ्र प्रकल्पांना भेट देता येऊ शकते.

भारतात एकूण 53 व्याघ्र प्रकल्प आहेत. त्यातीलच काही आपण पाहुयात.

1. रणथंबोर, राजस्थान  :- हा भारतातील सर्वात मोठ्या व्याघ्र प्रकल्पांपैकी एक आहे. या रिझर्व्हमध्ये वाघांची मोठी लोकसंख्या आहे आणि 1,134 कि.मी. क्षेत्रफळावर तो पसरलेला आहे. हा प्रकल्प हे बंगाल वाघांचे घर म्हणून प्रसिद्ध आहे. येथे जावून वाघांचे दर्शन घडविण्यासाठी सफारीचा आधार घ्यावा लागतो. वाघांव्यतिरिक्त, आपण येथे अस्वल, हायना, कोल्हे यांच्यासह इतर प्राणी देखील आढळतात.

2. जिम कॉर्बेट, राष्ट्रीय उद्यान, उत्तराखंड :- जिम कॉर्बेट राष्ट्रीय उद्यान रामनगर, उत्तराखंड येथे आहे. येथे पर्यटक केवळ वन्य प्राणीच जवळून पाहू शकत नाहीत तर अनेक प्रकारचे पक्षी, वनस्पती, नद्या, धबधबे, दऱ्या आणि पर्वत देखील पाहू शकतात. येथे पर्यटकांना बिबट्या, वाघ आणि हरण जवळून पाहता येतात आणि जंगल सफारीचा आनंद घेता येतो. कॉर्बेट पार्क हे भारतातील पहिले राष्ट्रीय उद्यान आहे ज्याची स्थापना 1936 मध्ये झाली. पूर्वी त्याचे नाव “हेली नॅशनल पार्क’ असे होते. 1957 मध्ये, महान निसर्गवादी, प्रख्यात संरक्षक दिवंगत जिम कॉर्बेट यांच्या स्मरणार्थ या उद्यानाचे कॉर्बेट राष्ट्रीय उद्यानात नामांतर करण्यात आले. नैनितालपासून कालाधुंगी आणि रामनगरमार्गे 118 कि.मी. अंतरावर तो पसरलेला आहे.

3. बांधवगड व्याघ्र प्रकल्प, मध्य प्रदेश :- बांधवगड व्याघ्र प्रकल्प मध्य प्रदेशात 820 चौरस किमीमध्ये पसरलेला आहे. या राष्ट्रीय उद्यानात एक प्राचीन बांधवगड किल्ला देखील आहे. या व्याघ्र प्रकल्पाला भेट देण्यासाठी देशाच्या कानाकोपऱ्यातून पर्यटक येत असतात. येथे पर्यटकांना अनेक प्रकारचे पक्षी आणि प्राणी पाहता येतात.

4. कान्हा राष्ट्रीय उद्यान, मध्य प्रदेश :- कान्हा राष्ट्रीय उद्यान, ज्याला कान्हा व्याघ्र प्रकल्प म्हणूनही ओळखले जाते, हे आशियातील सर्वोत्तम राष्ट्रीय उद्यानांपैकी एक आहे आणि भारतातील प्रसिद्ध बंगाल वाघांचे घर आहे. याशिवाय, तुम्ही भारतीय हत्ती, आळशी अस्वल आणि असंख्य पक्षी तसेच हरिण इत्यादी देखील पाहू शकता. विशेष बाब म्हणजे या उद्यानात जगातील 6,000 वाघांपैकी 500 वाघ आहेत.

5. काझीरंगा व्याघ्र प्रकल्प :- काझीरंगा व्याघ्र प्रकल्पात भारतात आणि संपूर्ण जगात वाघांची संख्या सर्वाधिक आहे. आसाममधील वाघांची सर्वात मोठी संरक्षित लोकसंख्या काझीरंगा पार्कच्या तेराई-सवान्ना प्रदेशात आढळते, जिथे मोठ्या संख्येने हत्ती, रान म्हैस आणि भारतीय गेंडे देखील आहेत.

6. सातपुडा राष्ट्रीय उद्यान, मध्य प्रदेश :- सातपुडा व्याघ्र प्रकल्प (एसटीआर) हे सातपुडा राष्ट्रीय उद्यान म्हणून ओळखले जाते. हे भारतातील मध्य प्रदेशातील नर्मदापुरम जिल्ह्यात आहे. त्याला सातपुडा पर्वत रांगेवरून हे नाव पडले आहे . हे 524 किमी 2 (202 चौरस मैल) क्षेत्र व्यापते. त्याची स्थापना 1981 मध्ये झाली आहे.