Acidity Medicine: अॅसिडिटी, छातीत जळजळ किंवा पोटाशी संबंधित त्रास झाला की अनेकजण डॉक्टरांचा सल्ला न घेता मेडिकलमधून औषध घेतात. मात्र, वोनोप्राझान 10 mg आणि 20 mg या औषधांच्या विक्रीबाबत आता महत्त्वाचा बदल करण्यात आला आहे. या औषधांची विक्री Registered Medical Practitioner म्हणजेच नोंदणीकृत वैद्यकीय व्यावसायिकाच्या प्रिस्क्रिप्शनवरच करण्याची अट ठेवण्यात आली आहे. त्यामुळे हे औषध आता स्वतःहून घेण्याऐवजी डॉक्टरांच्या सल्ल्यानेच घ्यावे लागणार आहे.

वोनोप्राझान म्हणजे काय?

वोनोप्राझान हे पोटातील आम्लाशी संबंधित काही आजारांच्या उपचारासाठी वापरले जाणारे औषध आहे. CDSCOच्या नोंदीनुसार वोनोप्राझानच्या 10 mg आणि 20 mg डोसचा वापर रिफ्लक्स इसोफॅजायटिस, गॅस्ट्रिक अल्सर आणि ड्युओडेनल अल्सरसारख्या आजारांमध्ये केला जातो. काही परिस्थितींमध्ये कमी डोसच्या अॅस्पिरिन किंवा NSAIDsच्या वापरामुळे होणाऱ्या अल्सरच्या पुनरावृत्तीपासून बचावासाठीही त्याचा वापर केला जातो. तसेच H. pylori संसर्गाच्या उपचारात इतर औषधांसोबत त्याचा वापर केला जाऊ शकतो.

प्रिस्क्रिप्शनची अट का महत्त्वाची?

मार्च 2026 मध्ये CDSCOच्या विषयतज्ज्ञ समितीने वोनोप्राझान 10 mg आणि 20 mgच्या विक्रीसंदर्भातील चेतावणीमध्ये बदल करण्यास मान्यता दिली. यापूर्वी हे औषध केवळ Gastroenterologistच्या प्रिस्क्रिप्शनवर विकण्याची अट होती. ती बदलून आता Registered Medical Practitionerच्या प्रिस्क्रिप्शनवरच किरकोळ विक्री करण्याची अट करण्यात आली आहे. याचा अर्थ वोनोप्राझान औषध बाजारातून बंद करण्यात आले आहे, असा नाही. मात्र, हे औषध डॉक्टरांच्या प्रिस्क्रिप्शनशिवाय विकता येणार नाही.

अॅसिडिटी झाली म्हणून स्वतःहून औषध घेऊ नका

अॅसिडिटीचा त्रास अनेक कारणांमुळे होऊ शकतो. काही वेळा खाण्यापिण्याच्या सवयी, मसालेदार किंवा जड पदार्थ, अनियमित जेवण यामुळे त्रास होऊ शकतो. मात्र, वारंवार अॅसिडिटी होत असेल किंवा बराच काळ औषध घ्यावे लागत असेल, तर त्यामागचे कारण तपासणे महत्त्वाचे आहे. सतत स्वतःहून औषध घेत राहण्यापेक्षा डॉक्टरांचा सल्ला घेणे योग्य ठरते. विशेषतः कोणते औषध, किती डोस आणि किती दिवस घ्यायचे, हे व्यक्तीच्या आजारानुसार डॉक्टर ठरवू शकतात.

फक्त अॅसिडिटीपुरतेच हे औषध नाही

वोनोप्राझानचा वापर केवळ साध्या अॅसिडिटीसाठीच केला जातो, असे समजणे योग्य नाही. CDSCOने नमूद केलेल्या वापरांमध्ये रिफ्लक्स इसोफॅजायटिस, गॅस्ट्रिक आणि ड्युओडेनल अल्सर यांसारख्या स्थितींचा समावेश आहे. त्यामुळे प्रत्येक वेळी अॅसिडिटी झाली म्हणून हे औषध स्वतःहून घेणे योग्य नाही.

इतर औषधांबाबतही चाचण्या

दरम्यान, पचनसंस्थेशी संबंधित औषधांसोबत इतर काही औषधांबाबतही चाचण्या आणि नियामक प्रक्रिया सुरू आहेत. उदाहरणार्थ, CDSCOच्या नोंदींमध्ये Resmetirom या औषधाबाबत पुढील टप्प्यातील क्लिनिकल चाचणीसाठी शिफारस झाल्याचे दिसते. मात्र, याचा वोनोप्राझानच्या प्रिस्क्रिप्शनच्या अटीशी थेट संबंध नाही. प्रत्येक औषधाची मंजुरी, वापर आणि विक्रीची अट स्वतंत्रपणे ठरवली जाते.

रुग्णांनी काय लक्षात ठेवावे?

अॅसिडिटीचा त्रास अधूनमधून होत असेल तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नये. वारंवार त्रास होत असल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. विशेषतः वोनोप्राझान 10 mg किंवा 20 mg घेण्याची गरज असल्यास आता Registered Medical Practitionerचे प्रिस्क्रिप्शन आवश्यक आहे. त्यामुळे मेडिकलमधून हे औषध स्वतःहून घेण्याऐवजी आधी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे महत्त्वाचे आहे.

थोडक्यात, वोनोप्राझान औषध बंद झालेले नाही; मात्र त्याची किरकोळ विक्री डॉक्टरांच्या प्रिस्क्रिप्शनशिवाय करता येणार नाही. हा बदल औषधाचा वापर वैद्यकीय सल्ल्याच्या चौकटीत ठेवण्यासाठी करण्यात आला आहे.