National Nutrition Week: गर्भावस्था हा प्रत्येक महिलेच्या आयुष्यातील महत्त्वाचा टप्पा असतो. या काळात शरीरात अनेक बदल होत असतात. त्यामुळे आईच्या आरोग्यासोबतच गर्भातील बाळाच्या वाढीसाठी योग्य आणि संतुलित आहार घेणे महत्त्वाचे ठरते. आहाराकडे दुर्लक्ष झाल्यास शरीराला आवश्यक पोषक घटकांची कमतरता होऊ शकते. त्यामुळे गर्भवती महिलांनी रोजच्या आहारात विविध प्रकारचे पौष्टिक पदार्थ समाविष्ट करणे गरजेचे आहे.

राष्ट्रीय पोषण सप्ताहाच्या निमित्ताने गर्भवती महिलांच्या आहाराबाबत जनजागृती केली जाते. गर्भावस्थेत ताटात नेमके कोणते पदार्थ असावेत, याबाबत जाणून घेऊया.

हिरव्या पालेभाज्यांचा समावेश करा

पालक, मेथी, शेपू आणि इतर हिरव्या पालेभाज्या आहारात नियमितपणे घेता येतात. यामध्ये विविध जीवनसत्त्वे आणि खनिजे असतात. विशेषतः हिरव्या भाज्या आहाराला पौष्टिक बनवण्यास मदत करतात.

डाळी आणि कडधान्ये महत्त्वाची

मूग, मसूर, तूरडाळ, हरभरा, राजमा, छोले यांसारख्या कडधान्यांमध्ये प्रथिने मिळतात. गर्भावस्थेत शरीराची पोषणाची गरज वाढत असल्याने डाळी आणि कडधान्ये संतुलित आहाराचा महत्त्वाचा भाग ठरू शकतात.

दूध-दही ठेवा आहारात

दूध, दही आणि इतर दुग्धजन्य पदार्थांमधून कॅल्शियम आणि प्रथिने मिळतात. बाळाच्या हाडे आणि दातांच्या विकासासाठी कॅल्शियम महत्त्वाचे असते. मात्र, दूध किंवा दुग्धजन्य पदार्थ घेताना वैयक्तिक आरोग्यस्थिती आणि डॉक्टरांचा सल्ला लक्षात घेणे गरजेचे आहे.

रोज खा हंगामी फळे

सफरचंद, केळी, संत्री, पेरू यांसारखी फळे आहारात घेता येतात. फळांमधून जीवनसत्त्वे, खनिजे आणि फायबर मिळते. मात्र, प्रत्येक महिलेची आरोग्यस्थिती वेगळी असल्याने काही विशिष्ट फळांबाबत डॉक्टरांचा सल्ला घेणे योग्य ठरते.

संपूर्ण धान्यांचा वापर करा

दलिया, ओट्स, गहू, बाजरी, ज्वारी आणि इतर संपूर्ण धान्यांमधून ऊर्जा आणि फायबर मिळते. त्यामुळे आहारात शक्य तितक्या प्रमाणात संपूर्ण धान्यांचा समावेश करता येतो.

मेवे आणि बियाणेही फायदेशीर

बदाम, अक्रोड, शेंगदाणे, तीळ आणि इतर बियाणे मर्यादित प्रमाणात आहारात घेता येतात. यामध्ये प्रथिने, चांगले फॅट्स आणि इतर पोषक घटक असतात. मात्र, प्रमाण आणि वैयक्तिक आरोग्य लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

प्रथिनांकडे दुर्लक्ष करू नका

गर्भावस्थेत प्रथिनांची गरज महत्त्वाची असते. अंडी, पनीर, सोया, डाळी, दूध-दही यांसारखे पदार्थ प्रथिनांचे स्रोत ठरू शकतात. शाकाहारी किंवा मांसाहारी आहार घेणाऱ्या महिलांनी आपल्या गरजेनुसार योग्य पर्याय निवडावेत.

आयर्न आणि फॉलिक अॅसिडही गरजेचे

गर्भावस्थेत आयर्न आणि फॉलिक अॅसिडची गरज महत्त्वाची असते. आयर्नची कमतरता झाल्यास रक्ताल्पता म्हणजेच अॅनिमियाचा धोका वाढू शकतो. त्यामुळे डॉक्टरांनी सांगितल्यास आयर्न-फॉलिक अॅसिडची औषधे किंवा सप्लिमेंट्स नियमित घेणे महत्त्वाचे आहे. स्वतःहून कोणतेही सप्लिमेंट सुरू करू नये.

कोणत्या गोष्टी टाळाव्यात?

गर्भावस्थेत जंक फूड, जास्त साखर असलेले आणि अतिप्रक्रिया केलेले पदार्थ मर्यादित ठेवणे योग्य आहे. मद्यपान आणि तंबाखूजन्य पदार्थांपासून पूर्णपणे दूर राहावे. तसेच कच्चे किंवा अर्धवट शिजलेले पदार्थ खाताना विशेष काळजी घ्यावी.

सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे प्रत्येक गर्भवती महिलेच्या पोषणाच्या गरजा वेगळ्या असू शकतात. त्यामुळे कोणताही विशेष डाएट, औषध किंवा सप्लिमेंट सुरू करण्यापूर्वी डॉक्टर किंवा पात्र आरोग्यतज्ज्ञांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे. योग्य आहार, नियमित तपासणी आणि तज्ज्ञांचा सल्ला यामुळे गर्भावस्थेतील आरोग्याची योग्य काळजी घेता येऊ शकते.