ITR Filing Alert – आयकर विभागाने वित्तीय वर्ष २०२४-२५ (मूल्यांकन वर्ष २०२५-२६) साठी ITR-1 (सहज) आणि ITR-4 (सुगम) फॉर्मच्या एक्सेल युटिलिटीजमध्ये सुधारणा केल्या आहेत. या अद्ययावत युटिलिटीज आता दीर्घकालीन भांडवली नफा (LTCG), भाडे पावती (80GG) आणि नवीन कर प्रणालीला समर्थन देतात, अशी माहिती आयकर विभागाने दिली.

या नवीन फॉर्ममध्ये बजट २०२४ (फायनान्स अॅक्ट २०२४) अंतर्गत केलेल्या बदलांचा समावेश आहे, ज्यामुळे करदात्यांना कर परतावा भरणे अधिक सोपे आणि पारदर्शक होईल. ITR-1 आणि ITR-4 च्या अद्ययावत एक्सेल युटिलिटीज आयकर विभागाच्या अधिकृत संकेतस्थळावर (incometax.gov.in) उपलब्ध करवण्यात आल्या आहेत. या युटिलिटीज प्रामुख्याने नोकरदार व्यक्ती, हिंदू अविभक्त कुटुंबे (HUFs) आणि प्रिजम्प्टिव्ह टॅक्सेशन योजने अंतर्गत येणाऱ्या छोट्या व्यावसायिकांसाठी तयार करण्यात आल्या आहेत.

ITR-1 आणि ITR-4 एक्सेल युटिलिटीज म्हणजे काय?

ITR-1 आणि ITR-4 एक्सेल युटिलिटीज हे आयकर विभागाने उपलब्ध करून दिलेले ऑफलाइन साधने आहेत. करदाते या युटिलिटीज डाउनलोड करून त्यांच्या उत्पन्नाची माहिती ऑफलाइन भरू शकतात, ती पडताळू शकतात आणि JSON फाइल तयार करू शकतात. ही फाइल ई-फायलिंग पोर्टलवर अपलोड करून जमा करता येते. या अद्ययावत फॉर्ममुळे करदाते इंटरनेटशिवायही डेटा भरू शकतात, पडताळणी करू शकतात आणि JSON फाइल तयार करून पोर्टलवर अपलोड करू शकतात. पूर्णपणे ऑनलाइन फायलिंग सुविधा लवकरच उपलब्ध होईल, अशी अपेक्षा आहे.

ITR-1 (सहज) फॉर्म कोणासाठी?
ITR-1 (सहज) फॉर्म हा निवासी व्यक्तींसाठी आहे, ज्यांचे उत्पन्न साध्या आणि मर्यादित स्रोतांमधून येते, जसे की पगार, एका मालमत्तेतून मिळणारे उत्पन्न आणि व्याजासारखे इतर उत्पन्न. ज्या व्यक्तींचे एकूण वार्षिक उत्पन्न ५० लाख रुपयांपेक्षा कमी आहे, त्या या फॉर्मचा वापर करू शकतात.

ITR-4 (सुगम) फॉर्म कोणासाठी?
ITR-4 (सुगम) फॉर्म हा व्यक्ती, हिंदू अविभक्त कुटुंबे (HUFs) आणि कंपन्या (एलएलपी वगळता) यांच्यासाठी आहे, जे व्यवसाय किंवा व्यवसायातून मिळणाऱ्या उत्पन्नावर प्रिजम्प्टिव्ह टॅक्सेशन योजने अंतर्गत (सेक्शन ४४एडी, ४४एडीए इत्यादी) कर भरतात.

नवीन फीचर्स काय?
या अद्ययावत युटिलिटीजमध्ये दीर्घकालीन भांडवली नफा (LTCG) अंतर्गत सेक्शन ११२ए मधील १.२५ लाख रुपयांपर्यंतच्या करमुक्त नफ्याची नोंदणी करण्याची सुविधा जोडली आहे. यापूर्वी, अशा नफ्यासाठी ITR-2 किंवा ITR-3 फॉर्म वापरावा लागत होता. तसेच, जे करदाते एचआरएशिवाय भाडे पावतीवर (सेक्शन 80GG) सूट मागतात, त्यांच्यासाठी फॉर्म 10BA इलेक्ट्रॉनिक पद्धतीने सादर करणे अनिवार्य आहे. याशिवाय, नवीन कर प्रणाली अंतर्गत करदात्यांनी मागील वर्षी फॉर्म 10-IEA सादर केला होता की नाही आणि ते नवीन कर प्रणाली सुरू ठेवू इच्छितात की जुनी प्रणाली निवडू इच्छितात, याबाबत स्पष्टता देणारी नवीन फील्ड जोडली आहे.

आयकर विभागाने सांगितले की, या बदलांमुळे छोट्या करदात्यांचा कर परतावा भरण्याचा ताण कमी होईल आणि कर प्रक्रिया अधिक पारदर्शक होईल. करदात्यांनी या नवीन युटिलिटीजचा वापर करून वेळेत आपला आयकर परतावा दाखल करावा, असे आवाहन विभागाने केले आहे.