Tariq Rahman । बंडखोर नेते उस्मान हादी यांच्या हत्येनंतर बांगलादेशच्या राजकारणात आज पुन्हा एकदा ऐतिहासिक क्षण पाहायला मिळाला. बांगलादेश नॅशनलिस्ट पार्टीचे (बीएनपी) प्रभारी अध्यक्ष तारिक रहमान 17 वर्षांच्या वनवासानंतर लंडनहून मायदेशी परतले आहेत. बांगलादेशच्या झपाट्याने बदलणाऱ्या परिस्थितीमध्ये त्यांना देशाचा ‘क्राऊन प्रिन्स’ म्हटले जात आहे. दरम्यान, कोण आहेत तारिक रहमान आणि त्यांची भारताबद्दल कोणती विचारसरणी आहे?, जाणून घेऊ…. कोण आहे तारिक रहमान ? Tariq Rahman । तारिक रहमान हे बांगलादेशचे माजी राष्ट्राध्यक्ष झियाउर रहमान आणि तीन वेळा पंतप्रधान राहिलेल्या खालिदा झिया यांचे मोठे चिरंजीव आहेत. तारिक रहमान यांना बांगलादेशच्या राजकारणाचा ‘क्राऊन प्रिन्स’ म्हटले जात आहे. फेब्रुवारी 2026 मध्ये संसदीय निवडणुकीदरम्यान त्यांचे परतीचे नियोजन होते, परंतु बदललेल्या परिस्थितीत ते 25 डिसेंबरलाच ब्रिटनमधून परतले. बांगलादेशात परतण्यापूर्वी तारिक रहमान यांना १७ वर्षांचा वनवास सहन करावा लागला होता. माजी पंतप्रधान शेख हसीना यांच्या अवामी लीग या पक्षावरील बंदी आणि खालिदा झिया यांच्या गंभीर प्रकृतीसह निवडणुकीत त्यांच्या अनुपस्थितीच्या शक्यतेमुळे तारिक रहमान यांना आता देशाचे पुढचे बादशहा मानले जात आहे. अशा स्थितीत बांगलादेशच्या राजकारणात त्यांचा दर्जा वाढला आहे. बीएनपीला सत्ता मिळण्याची अपेक्षा अवामी लीगवर बंदी घातल्यानंतर बीएनपी बांगलादेशचा नवा सत्ताधारी पक्ष बनण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. बीएनपीच्या अध्यक्षा खालिदा झिया दीर्घकाळापासून आजारी असून त्यांची प्रकृती चिंताजनक बनली आहे. अशा परिस्थितीत त्यांचा मुलगा तारिक रहमान यांना पक्षाचे हंगामी अध्यक्ष बनवण्यात आले आहे. या निवडणुकीत बीएनपीला प्रबळ दावेदार मानले जात आहे. माजी पंतप्रधान शेख हसीना यांच्या अवामी लीगवर बंदी घातल्यानंतर बीएनपीचा दर्जा आणखी वाढला आहे. अशा परिस्थितीत तारिक रहमान पुढील पंतप्रधान होण्यासाठी प्रबळ दावेदार असल्याचे बोलले जात आहे. तारिक राजकारणात कधीपासून सक्रिय झाला? Tariq Rahman । तारिक रहमान यांचा जन्म 20 नोव्हेंबर 1965 रोजी झाला. त्यांचे वडील झियाउर रहमान हे बांगलादेशच्या संस्थापक नेत्यांपैकी एक होते, ज्यांनी 1971 च्या मुक्तिसंग्रामात महत्त्वाची भूमिका बजावली आणि नंतर ते राष्ट्राध्यक्ष झाले. मात्र, 1981 मध्ये तारिक अवघ्या 15 वर्षांचा असताना त्यांची हत्या करण्यात आली. पतीच्या हत्येनंतर तारिकची आई खालिदा झिया यांनी बीएनपीची कमान हाती घेतली आणि त्या देशाच्या पहिल्या महिला पंतप्रधान बनल्या. तारिक यांनी ढाका विद्यापीठात आंतरराष्ट्रीय संबंधांचा अभ्यास केला आणि वयाच्या 23 व्या वर्षी राजकारणात प्रवेश केला. 2000 च्या दशकात, ते बीएनपीचा एक प्रमुख चेहरा म्हणून उदयास आले आणि त्यांच्या आईच्या कार्यकाळात ते पक्षाचे वरिष्ठ उपाध्यक्ष बनले. ते पक्षाचे उत्तराधिकारी मानले जात होते. तारिक रहमान बांगलादेशसाठी इतके महत्त्वाचे का ? बांगलादेशचे राजकारण प्रामुख्याने बीएनपी आणि अवामी लीग या दोन पक्षांभोवती फिरते. 2024 मध्ये विद्यार्थ्यांच्या नेतृत्वाखालील आंदोलनानंतर शेख हसीनाचे सरकार पडले आणि शेख हसीना भारतात पळून गेल्या. यानंतर अंतरिम सरकारच्या काळात अवामी लीगवर दहशतवादविरोधी कायद्यानुसार बंदी घालण्यात आली. या स्थितीत बीएनपी सर्वात मजबूत पक्ष म्हणून समोर आला आहे. आतापर्यंत तारिक रहमान 2008 पासून लंडनमध्ये निर्वासित होते, तेथून त्यांनी पक्षाचे नेतृत्व केले. 2018 पासून ते पक्षाचे कार्यवाहक अध्यक्ष आहेत. त्यांच्या वनवासाच्या काळात, त्यांच्यावर भ्रष्टाचार, मनी लाँड्रिंग आणि 2004 ग्रेनेड हल्ला यांसारखे अनेक खटले दाखल झाले होते, परंतु 2024-2025 मध्ये, न्यायालयाने त्यांची सर्व 84 प्रकरणांमध्ये निर्दोष मुक्तता केली. त्यांच्या पुनरागमनामुळे बीएनपी कार्यकर्त्यांमध्ये नवी ऊर्जा निर्माण झाल्याचे बोलले जात आहे. त्यांच्या स्वागतासाठी लाखो समर्थक जमल्याचा पक्षाचा दावा आहे. तारिक यांची उपस्थिती बीएनपीला निवडणुकीत बहुमत मिळवून देऊ शकते, असे विश्लेषकांचे मत आहे, कारण ते तरुण आणि उदारमतवादी प्रतिमा असलेले नेते आहेत. त्यांची आई खालिदा झिया यांची प्रकृती बिघडली आहे, त्यामुळे तारेक हे पक्षाचा प्रमुख चेहरा असतील. तारिक रहमान यांना भारताबद्दल काय वाटते? बांगलादेश-भारत संबंध नेहमीच संवेदनशील राहिले आहेत. बांगलादेशातील सत्ताधारी अवामी लीग पक्ष आणि शेख हसीना यांना भारत समर्थक मानले जात होते, तर बीएनपीसोबतचे संबंध ताणले गेले आहेत. शेख हसीना यांनी भारतात आश्रय घेतल्यानंतर दोन्ही देशांमधील संबंध आणखी बिघडले. तारिक रहमान यांनी अलीकडील मुलाखतींमध्ये स्पष्टपणे सांगितले आहे की त्यांचे परराष्ट्र धोरण “बांगलादेश फर्स्ट” वर आधारित असेल. “दिल्ली नाही, पिंडी नाही, बांग्लादेश पहले” अशा घोषणा त्यांनी दिल्या. याचा अर्थ त्यांना भारत किंवा पाकिस्तान यांच्याशी अविवेकी युती नको आहे, तर बांगलादेशचे हित सर्वोपरि असेल. एका मुलाखतीत ते म्हणाले, “जर भारताने हुकूमशहाला आश्रय देऊन बांगलादेशी लोकांचा रोष ओढवून घेतला तर आम्ही काहीही करू शकत नाही.” तीस्ता पाणीवाटपासारख्या मुद्द्यांवर ते बांगलादेशच्या हक्कांबद्दल बोलतात. मात्र, अलीकडील चिन्हे सकारात्मक आहेत. बीएनपीचा भारताबाबतचा विचार बदलू शकेल का? आतापर्यंत बीएनपीची विचारसरणी भारताप्रती कट्टर होती. अशा स्थितीत सत्ता आल्यास बीएनपीची भारताबाबतची विचारसरणी बदलू शकेल का? असा प्रश्न उपस्थित होत आहे. बांगलादेशातील वेगाने बदलणाऱ्या परिस्थितीवरही भारत बारीक लक्ष ठेवून आहे. अलीकडेच पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी खालिदा झिया यांच्या प्रकृतीबद्दल चिंता व्यक्त केली होती आणि मदतही देऊ केली होती. त्याबद्दल बीएनपीनेही कृतज्ञता व्यक्त केली आहे. अवामी लीग निवडणुकीतून बाहेर पडल्यानंतर बीएनपी हा उदारमतवादी आणि लोकशाहीवादी पर्याय असू शकतो, असे अनेक भारतीय विश्लेषकांचे मत आहे. अशा प्रकारे, भारताला आशा आहे की तारिकचे सरकार प्रादेशिक सुरक्षा आणि आर्थिक सहकार्य राखेल. तारेक यांच्या पुनरागमनाने बांगलादेशच्या राजकारणात नवा अध्याय सुरू होईल. त्यांनी लंडनमध्ये अंतरिम सरकारचे प्रमुख मोहम्मद युनूस यांची भेट घेतली आहे. निवडणूक सुधारणा आणि लोकशाहीची पुनर्स्थापना त्यांच्या अजेंड्यावर आहे. पण आव्हानेही कमी नाहीत. कारण जमात-ए-इस्लामीसारखे इस्लामी पक्ष एकमेकांचे प्रतिस्पर्धी आहेत आणि देशात अस्थिरता आहे.
