Stock Market: जागतिक बाजारातील संमिश्र कल आणि प्रामुख्याने बँकिंग क्षेत्रातील शेअर्समध्ये झालेल्या जोरदार विक्रीमुळे भारतीय शेअर बाजारात मंगळवारी (२८ एप्रिल २०२६) मोठी घसरण पाहायला मिळाली. गेल्या सत्रातील तेजी टिकवून ठेवण्यात अपयश आल्याने मुंबई शेअर बाजाराचा निर्देशांक ‘सेन्सेक्स’ ४१६.७२ अंकांनी घसरून ७६,८८६.९१ वर बंद झाला. त्याचप्रमाणे राष्ट्रीय शेअर बाजाराचा ‘निफ्टी’ ९७ अंकांनी खाली येत २३,९९५.७० या पातळीवर स्थिरावला. या घसरणीमुळे गुंतवणूकदारांचे एकाच दिवसात सुमारे २० हजार कोटी रुपयांचे नुकसान झाले असून, बाजाराचे एकूण भांडवल मूल्य ४,६७,०६,३८३ कोटी रुपयांवर आले आहे. बँकांच्या निर्देशांकात मोठी पडझड – बाजाराच्या आजच्या व्यवहाराची सुरुवातच नकारात्मक झाली होती. सलग तीन दिवसांच्या घसरणीनंतर सोमवारी बाजार सावरला होता, मात्र मंगळवारी बँकिंग शेअर्समधील विक्रीने गुंतवणूकदारांचा उत्साह मावळला. रिझर्व्ह बँकेने ‘एक्सपेक्टेड क्रेडिट लॉस’ फ्रेमवर्क आणि मालमत्ता वर्गीकरणाच्या नियमांबाबत घेतलेल्या भूमिकेमुळे बँकांना अधिक तरतूद (Provisioning) करावी लागण्याची भीती निर्माण झाली आहे, ज्याचा थेट परिणाम बँकिंग शेअर्सवर झाला. यामध्ये ॲक्सिस बँक सर्वाधिक २.६५ टक्क्यांनी घसरली, तर एचसीएल टेक, मारुती, एसबीआय, एचडीएफसी बँक आणि इन्फोसिस यांसारख्या बड्या कंपन्यांचे शेअर्सही लाल निशाण्यावर बंद झाले. मात्र, रिलायन्स इंडस्ट्रीज, भारती एअरटेल आणि सन फार्मा यांसारख्या कंपन्यांनी बाजाराला सावरण्याचा प्रयत्न केला. ब्रेंट क्रूड प्रति बॅरल १०९ डॉलरच्या पार – जागतिक स्तरावर अमेरिका आणि इराण यांच्यातील वाढता तणाव बाजारासाठी चिंतेचा विषय ठरत आहे. इराणने युद्ध समाप्तीचा प्रस्ताव दिला असला तरी, अटींमुळे तो स्वीकारला जाण्याची शक्यता कमी असल्याचे अमेरिकेने संकेत दिले आहेत. या भू-राजकीय अस्थिरतेमुळे कच्च्या तेलाच्या किमतीत वाढ झाली असून ब्रेंट क्रूड प्रति बॅरल १०९ डॉलरच्या पार गेले आहे. कच्च्या तेलाच्या वाढत्या दरामुळे भारतात महागाई वाढण्याचा धोका निर्माण झाला असून, याचा दबाव रुपयाच्या मूल्यावरही दिसून येत आहे. तसेच परदेशी संस्थागत गुंतवणूकदारांनी (FII) शेअर्सची विक्री सुरूच ठेवल्याने बाजारातील वातावरण अधिकच बिघडले. आजच्या सत्रात मिडकॅप आणि स्मॉलकॅप निर्देशांकांनी मुख्य निर्देशांकांच्या तुलनेत काहीसा चांगला परतावा दिला असला तरी, बँक निफ्टी आणि सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांच्या निर्देशांकात मोठी पडझड झाली. जपानच्या मध्यवर्ती बँकेची धोरणात्मक बैठक आणि आशियाई बाजारांमधील कमकुवतपणा यामुळे गुंतवणूकदारांनी सावध पवित्रा घेतला आहे. दिवसभराच्या सत्रात सेन्सेक्सने ७७,४९३ अंकांचा उच्चांक गाठला होता, मात्र वरच्या पातळीवर नफा वसुली (Profit Booking) सक्रिय झाल्याने बाजार दिवसअखेर मोठ्या घसरणीसह बंद झाला. आगामी काळात जागतिक घडामोडी आणि विदेशी गुंतवणूकदारांचा कल यावरच बाजाराची दिशा अवलंबून असेल, असे मत तज्ज्ञांनी व्यक्त केले आहे. ‘एक्सपेक्टेड क्रेडिट लॉस’ फ्रेमवर्क म्हणजे काय ? रिझर्व्ह बँकेचे (RBI) ‘एक्सपेक्टेड क्रेडिट लॉस’ (ECL) फ्रेमवर्क म्हणजे बँकिंग व्यवस्थेत भविष्यात होऊ शकणाऱ्या नुकसानीची पूर्वतयारी करणे होय. सध्या बँका ‘इनकर्ड लॉस’ मॉडेल वापरतात, म्हणजेच कर्ज बुडाल्यावरच त्याची तरतूद (Provisioning) करतात. मात्र, नव्या ECL नियमानुसार, कर्ज बुडण्याची शंका किंवा शक्यता निर्माण होताच बँकांना आपल्या नफ्यातून काही रक्कम बाजूला काढून ठेवावी लागेल. सोप्या भाषेत सांगायचे तर, पाऊस पडल्यानंतर छत्री शोधण्याऐवजी, आभाळ भरून येताच छत्री तयार ठेवण्यासारखे हे आहे. यामुळे काय होईल? १. तरतूद वाढणार: बँकांना अधिक रक्कम बाजूला ठेवावी लागेल, ज्यामुळे त्यांच्या तात्पुरत्या नफ्यावर परिणाम होऊ शकतो. २. पारदर्शकता: बँकांची आर्थिक स्थिती अधिक स्पष्ट आणि सुरक्षित होईल. ३. मालमत्ता वर्गीकरण: कर्जाच्या दर्जाची (Standard, Sub-standard) कठोर तपासणी होईल, ज्यामुळे बँकिंग व्यवस्था अधिक मजबूत होईल. थोडक्यात, कर्ज खरोखर बुडण्याची वाट न पाहता, भविष्यातील जोखमीचा अंदाज घेऊन बँकांना स्वतःची आर्थिक सुरक्षा आधीच मजबूत करावी लागेल, अशी भूमिका RBI ने घेतली आहे.
