एलोन मस्क यांची कंपनी स्टारलिंक भारतात लवकरच आपली सॅटेलाइट-आधारित इंटरनेट सेवा सुरू करणार आहे. यासाठी कंपनीला नियामक परवानगी मिळाली असून, देशातील नऊ शहरांमध्ये सॅटेलाइट बेस स्टेशन (गेटवे अर्थ स्टेशन) उभारण्याची योजना आहे. या शहरांमध्ये नोएडा, लखनऊ, हैदराबाद, कोलकाता, चंदीगड आणि मुंबई यांचा समावेश आहे. स्पेसएक्सने फाल्कन 9 रॉकेटच्या माध्यमातून 28 उपग्रह अवकाशात प्रक्षेपित केले असून, एकूण 10 हजार स्टारलिंक उपग्रह अवकाशात तैनात आहेत. या उपग्रहांद्वारे जगभरात हाय-स्पीड इंटरनेट सेवा पुरवली जाणार आहे.

भारतात सेवा कधी सुरू होणार?
टेलिकॉम रेग्युलेटरी अथॉरिटी ऑफ इंडिया (ट्राय) ने स्पेक्ट्रम वाटप प्रक्रिया पूर्ण केल्यानंतर स्टारलिंकची इंटरनेट सेवा 2025 च्या अखेरीस सुरू होण्याची शक्यता आहे. ही सेवा सुरू झाल्यावर ग्रामीण आणि दुर्गम भागातही हाय-स्पीड इंटरनेट उपलब्ध होईल. स्टारलिंकच्या या योजनेमुळे भारतातील इंटरनेट कनेक्टिव्हिटीमध्ये मोठी क्रांती येण्याची अपेक्षा आहे.

डायरेक्ट-टू-सेल तंत्रज्ञानाने कॉलिंग शक्य
स्टारलिंकच्या सॅटेलाइट इंटरनेट सेवेमुळे युजर्सना मोबाइल नेटवर्क नसतानाही कॉलिंग आणि इंटरनेटचा वापर करता येणार आहे. कंपनीने गेल्या वर्षी डायरेक्ट-टू-सेल तंत्रज्ञानाची यशस्वी चाचणी केली आहे, ज्यामुळे नेटवर्कशिवाय कॉलिंग शक्य झाले आहे. या तंत्रज्ञानासाठी विशेष हार्डवेअरची आवश्यकता नाही, आणि युजर्स त्यांच्या विद्यमान मोबाइल फोनद्वारेच ही सेवा वापरू शकतील. आपत्कालीन परिस्थितीत ही सेवा अत्यंत उपयुक्त ठरणार आहे.

भारतीय कर्मचाऱ्यांवरच बेस स्टेशनची जबाबदारी
स्टारलिंकने बेस स्टेशन चालवण्यासाठी परदेशी तज्ञ नियुक्त करण्याचा प्रस्ताव दिला होता, परंतु भारत सरकारने स्पष्ट केले आहे की, गृह मंत्रालयाची सुरक्षा मंजुरी मिळेपर्यंत फक्त भारतीय नागरिकच या स्टेशनांची देखरेख करतील. यामुळे स्थानिक रोजगाराला चालना मिळण्याची शक्यता आहे.

जागतिक स्तरावर स्टारलिंकची प्रगती
आतापर्यंत स्टारलिंकने 10 पेक्षा जास्त देशांमध्ये सॅटेलाइट इंटरनेट सेवा सुरू केली आहे. भारतातील ही सेवा कंपनीच्या जागतिक विस्ताराचा एक महत्त्वाचा टप्पा असेल. स्टारलिंकच्या या सेवेमुळे भारतातील डिजिटल कनेक्टिव्हिटी सुधारेल आणि विशेषतः ग्रामीण भागात इंटरनेटचा वेग आणि उपलब्धता वाढेल.