प्रभात वृत्तसेवा

पुणे : पेट्रोलमध्ये इथेनॉल मिश्रणाचे प्रमाण वाढविण्याच्या केंद्र सरकारच्या धोरणात साखर कारखाने आणि डिस्टिलरीजची भूमिका महत्त्वाची असताना पुणे जिल्ह्यातील कारखान्यांना मिळालेला इथेनॉलचा कोटा आणि प्रत्यक्ष झालेला पुरवठा यामध्ये मोठी तफावत आहे. काही कारखान्यांनी कोट्याच्या जवळपास १०० टक्के पुरवठा केला असताना काही कारखान्यांकडून मिळालेल्या कोट्यापैकी अत्यल्प पुरवठा झाला आहे.

२०२५-२६ या इथेनॉल पुरवठा वर्षामधील ऑगस्ट २०२६ अखेरच्या आकडेवारीनुसार, नीरा-भीमा सहकारी साखर कारखान्याने ८, १४५ किलोलीटरच्या कोट्यापैकी ८, ०६३ किलोलीटर, म्हणजेच ९९ टक्के पुरवठा केला आहे. सोमेश्वर, विघ्नहर आणि संत तुकाराम या कारखान्यांचाही पुरवठा ९७ टक्क्यांहून अधिक आहे. त्याउलट भीमाशंकर कारखान्याचा पुरवठा केवळ १२. ९ टक्के, तर पराग ॲग्रो फूड्सचा ९. २ टक्के आहे. त्यामुळे जिल्ह्यातील कारखान्यांच्या इथेनॉल उत्पादन आणि पुरवठा क्षमतेतील फरक ठळकपणे समोर येतो.

इथेनॉल उत्पादनामुळे साखर उद्योगालाही अतिरिक्त उत्पन्नाचा स्रोत उपलब्ध होतो. विशेषतः साखरेचे अतिरिक्त उत्पादन झालेल्या काळात त्याचा काही भाग इथेनॉलकडे वळविल्याने साखर कारखान्यांची आर्थिक स्थिती आणि ऊस उत्पादकांना देयके यावर सकारात्मक परिणाम होऊ शकतो, असे केंद्र सरकारचे म्हणणे आहे. त्याचवेळी इथेनॉलसाठी मका, एफसीआयचा अतिरिक्त तांदूळ आणि खराब झालेले अन्नधान्य यांसारख्या कच्च्या मालाचाही वापर केला जातो.

त्यामुळे पुणे जिल्ह्यात कारखान्यांना मंजूर झालेला कोटा आणि प्रत्यक्ष पुरवठ्यातील तफावत नेमकी कशामुळे आहे, उत्पादन क्षमता, कच्च्या मालाची उपलब्धता, आर्थिक व्यवहार्यता की तेल कंपन्यांकडून होणारी उचल यापैकी कोणते घटक त्यामागे आहेत, याबाबत आता अधिक तपासणीची गरज आहे.

पुणे जिल्ह्यातील इथेनॉल कोटा आणि प्रत्यक्ष पुरवठा

कारखाना | मिळालेला कोटा (किलोलीटर) | प्रत्यक्ष पुरवठा (किलोलीटर) टक्केवारी
| ——————————- | ———————–: | ————————–: | —–: |
| नीरा भीमा सहकारी साखर कारखाना ८१४५ ८०६३ ९९%
| सोमेश्वर सहकारी साखर कारखाना ४२५० ४१२५ ९७%
| विघ्नहर सहकारी साखर कारखाना ६००० ५८१९ ९७%
| संत तुकाराम सहकारी साखर कारखाना ५००१ ४८९६ ९८%
| माळेगाव सहकारी साखर कारखाना १४,६६७ १३,९८९ ९५.४%
| भीमाशंकर सहकारी साखर कारखाना १८५०० २३८० १२.९%
| पराग ॲग्रो फूड्स ८५४६ ७८५ ९.२%
| रेगोला बायो-केमिकल ७२९३ २५१२ ३४.४%
| वेंकटेशकृपा शुगर मिल्स ११,१९६ १२,५९९ ११२.५%