Painkillers: पावसाळ्यात ताप, अंगदुखी, डोकेदुखी यांसारख्या समस्या अनेकांना जाणवतात. अशावेळी लगेच आराम मिळावा म्हणून काहीजण डॉक्टरांचा सल्ला न घेता पेनकिलर घेतात. मात्र, प्रत्येक वेळी स्वतःहून पेनकिलर घेणे योग्य नसते. विशेषतः तापासोबत उलटी, जुलाब किंवा कमी पाणी पिण्यामुळे शरीरात पाण्याची कमतरता झाली असेल, तर काही पेनकिलरचा किडनीवर परिणाम होऊ शकतो.

डॉक्टरांच्या मते, ताप आणि अंगदुखीच्या वेळी कोणते औषध घ्यायचे, हे व्यक्तीची प्रकृती, तापाचे कारण, इतर आजार आणि सुरू असलेली औषधे यावर अवलंबून असते.

NSAIDs औषधांपासून सावध

इबुप्रोफेन, डायक्लोफेनाक, नेप्रोक्सेन आणि अ‍ॅस्पिरिन यांसारखी काही औषधे नॉन-स्टेरॉइडल अँटी-इंफ्लेमेटरी ड्रग्स म्हणजेच NSAIDs या गटात येतात. ही औषधे काही परिस्थितींमध्ये किडनीकडे जाणारा रक्तप्रवाह कमी करू शकतात. त्यामुळे विशेषतः शरीरात पाण्याची कमतरता असताना किडनीवर अतिरिक्त ताण येण्याचा धोका वाढू शकतो.

डेंग्यूच्या संशयातही या औषधांबाबत विशेष काळजी घ्यावी लागते. कारण काही NSAIDs मुळे रक्तस्रावाचा धोका वाढू शकतो. त्यामुळे फक्त ताप किंवा अंगदुखी झाली म्हणून अशी औषधे स्वतःहून घेणे टाळावे.

पॅरासिटामॉल घेताना काय काळजी घ्यावी?

डॉक्टरांच्या मते, डेंग्यूच्या तापात आणि अंगदुखीत डॉक्टर अनेकदा पॅरासिटामॉलचा सल्ला देतात. मात्र, त्याचा योग्य डोस घेणे महत्त्वाचे आहे. सर्दी किंवा फ्लूसाठी घेत असलेल्या काही औषधांमध्येही पॅरासिटामॉल असू शकते. त्यामुळे एकाच घटकाचे प्रमाण जास्त होणार नाही, याची काळजी घेणे आवश्यक आहे. औषध घेण्यापूर्वी त्यातील घटक आणि डोस तपासणे महत्त्वाचे आहे.

कोणी विशेष काळजी घ्यावी?

ज्यांना आधीपासून किडनीचा आजार आहे, डायबेटीस, उच्च रक्तदाब किंवा हृदयाशी संबंधित समस्या आहेत, त्यांनी डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय पेनकिलर घेऊ नये. किडनीवर परिणाम करणारी इतर औषधे सुरू असतील, तरी डॉक्टरांना त्याची माहिती देणे आवश्यक आहे.

तसेच, ताप, उलटी किंवा जुलाबामुळे शरीरातील पाणी कमी झाले असेल, तर पुरेसे द्रवपदार्थ घेणे महत्त्वाचे आहे. मात्र, किडनी किंवा हृदयाचा आजार असलेल्या व्यक्तींनी किती द्रवपदार्थ घ्यायचे, हे डॉक्टरांच्या सल्ल्याने ठरवावे.

ही लक्षणे दिसली तर दुर्लक्ष करू नका

पेनकिलर घेतल्यानंतर किंवा आजाराच्या काळात लघवी कमी होणे, शरीरावर सूज येणे, उलटी होणे, खूप थकवा जाणवणे, चक्कर येणे, श्वास घेण्यास त्रास होणे किंवा संभ्रमाची स्थिती निर्माण होणे, अशी लक्षणे दिसल्यास वैद्यकीय मदत घेणे गरजेचे आहे.

महत्त्वाचे म्हणजे पेनकिलर हा तापावरील कायमस्वरूपी उपचार नाही. ताप नेमका कोणत्या कारणामुळे आला आहे, हे समजून घेणे आवश्यक आहे. त्यामुळे वारंवार किंवा जास्त प्रमाणात पेनकिलर घेण्याऐवजी डॉक्टरांच्या सल्ल्याने योग्य औषध घेणे अधिक सुरक्षित ठरते.