Seed Treatment – यावर्षी ‘एल निनो’चा मान्सूनवर व हवामानावर विपरीत परिणाम दिसून येत आहे. त्यामध्ये तापमान वाढ, पावसातील खंड, अतिपाऊस इत्यादींमुळे पिकांवर रोगांचा उद्रेक होऊ शकतो. मागील काही वर्षांपासून सोयाबीन पिकावरील यलो मोझॅइक, गोगलगाय, लष्करी अळी, हुमणी कीड आणि विविध पिकांवरील मर रोगाच्या प्रादुर्भावामुळे उत्पादनावर परिणाम दिसून येत आहे. कीड नियंत्रणासाठी एकात्मिक व्यवस्थापन करणे गरजेचे आहे.

कीड व रोग नियंत्रणासाठी शेतकर्‍यांनी बीजप्रक्रिया करुनच पेरण्या कराव्यात, असे आवाहन जिल्हा कृषी अधीक्षक भाग्यश्री फरांदे यांनी केले आहे. बीजप्रक्रिया म्हणजे बियाणे पेरण्यापूर्वी बुरशीनाशके, कीटकनाशके व जैविक औषधे लावण्याची प्रक्रिया असून, त्यामुळे मातीतून आणि बियाणांमधून पसरणार्‍या रोगांपासून पिकांचा बचाव होतो. बीजप्रक्रिया अतिशय कमी खर्चाची, पण अत्यंत प्रभावी पद्धत आहे. बीजप्रक्रिया केल्याने बियाणे व पिकांचे कीड व रोगांपासून संरक्षण होते.

उगवणक्षमता, अंकुरण क्षमता सुधारते. रोपे अधिक निरोगी व जोमदार होतात. खतांचा कार्यक्षम वापर होतो. हवामानातील बदल आणि कीड रोगांना तोंड देण्याची पिकांची क्षमता वाढते. रासायनिक व बुरशीनशाकाची बीजप्रक्रिया पेरणीच्या 12 ते 24 तास आधी, जैविक बीजप्रक्रिया पेरणीच्या एक ते दोन तास आधी करावी. बीजप्रक्रियेसाठी बियाणे प्लॅस्टिक कागद किंवा ताडपत्रीवर पसरवावे. शिफारशीनुसार बुरशीनाशक, कीटकनाशक, जैविक औषध बियाणांवर टाकावे.

पावडर असल्यास पाण्याचा हलकासा शिंतोडा द्यावा. हातमोजे घालून दोन्ही हातांनी बियाणे प्लॅस्टिक पिशवीत भरून, हलक्या हाताने घोळावे, जेणेकरून प्रत्येक दाण्याला औषधाचा पातळ थर बसेल. बियाणे सावलीत एक ते दोन तास कोरडे करून, नंतर पेरणीसाठी वापरावे. बीजप्रक्रियेत सर्वप्रथम बुरशीनाशक, त्यानंतर कीटकनाशक व सर्वांत शेवटी जैविक औषधांची प्रक्रिया करावी. रासायनिक बीजप्रक्रिया केल्यास तीन-चार तासांनंतर जैविक संवर्धकाची बीजप्रक्रिया करावी, असे श्रीमती फरांदे यांनी सांगितले.