Closing Auction Session : शेअर बाजारातील व्यवहाराच्या शेवटी लागू करण्यात आलेली क्लोजिंग ऑक्शन सेशन (सीएएस) प्रणाली कायम राहणार असल्याचे सेबीचे अध्यक्ष तुहीन कांत पांडे यांनी स्पष्ट केले. मात्र, या नव्या व्यवस्थेमुळे बाजारातील सहभागी आणि भागधारकांना येणाऱ्या अडचणी दूर करण्यासाठी आवश्यक सुधारणा करण्याची तयारी सेबीने दर्शवली आहे.

3 ऑगस्टपासून सीएएस प्रणाली लागू करण्यात आली आहे. या प्रणालीतील काही त्रुटी आणि अडचणींबाबत बाजारातील सहभागींकडून सोशल मीडिया तसेच अन्य माध्यमांतून सूचना करण्यात आल्या आहेत. सेबी या सर्व अभिप्रायांचे विश्लेषण करत असून, नेमक्या कोणत्या बाबतीत बदल करता येतील, याचा आढावा घेतला जात आहे. मात्र, सध्या कोणते बदल केले जाणार आहेत, हे सांगण्यास पांडे यांनी नकार दिला.

सेबी-प्रवर्तित नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ सिक्युरिटीज मार्केट्स येथे आयोजित सायबरसुरक्षेवरील कार्यक्रमाच्या निमित्ताने पत्रकारांशी बोलताना पांडे म्हणाले की, सीएएस निश्चितपणे कायम राहणार आहे. मात्र, या प्रणालीमध्ये काही मर्यादा किंवा समस्या असल्यास त्यात सुधारणा केली जाईल.

बाजारातील मोठी सुधारणा म्हणून सीएएसकडे पाहिले जात असून, त्यावर येणाऱ्या प्रत्येक टीकेला किंवा सूचनेला सेबीकडून स्वतंत्रपणे उत्तर देणे शक्य नसल्याचेही त्यांनी स्पष्ट केले. सोशल मीडियावर आलेल्या अनेक सूचना आपण स्वतः पाहिल्या असून, सेबीच्या पथकाने त्यांची तपासणी केली आहे. तसेच बाजारातील सहभागींसोबत याबाबत चर्चा सुरू असल्याचे त्यांनी सांगितले.

सीएएसच्या माध्यमातून सेबी काही विशिष्ट उद्दिष्टे साध्य करण्याचा प्रयत्न करत आहे. या प्रणालीचा वापर वाढल्यानंतर सध्या व्यक्त केल्या जाणाऱ्या अनेक चिंता दूर होऊ शकतात, असे पांडे यांनी नमूद केले. अनेक सहभागी अद्याप जुन्या व्हॉल्यूम-वेटेज्ड अ‍ॅव्हरेज प्राईस पद्धतीवर आधारित व्यवस्था वापरत असल्याने त्यांना सीएएसचे अपेक्षित फायदे मिळत नसल्याचेही त्यांनी सांगितले.

सीएएससारख्या प्रणाली इतर देशांमध्ये आधीपासून वापरात असून, भारताने ती उशिरा स्वीकारल्याचे मत पांडे यांनी यापूर्वी व्यक्त केले होते. नव्या प्रणालीकडे संक्रमण करताना बाजारातील सहभागींनी ती समजून घेण्यासाठी पुरेसे प्रयत्न केले आहेत का, असा सवालही त्यांनी उपस्थित केला.

वर्षानुवर्षे एखादी पद्धत सुरू राहिल्यानंतर ती बदलणार नाही, अशी मानसिकता तयार होते. त्यामुळे नवीन प्रणाली समजून घेण्यासाठी आवश्यक ऊर्जा आणि प्रयत्न केले जात नाहीत, असे पांडे म्हणाले. दरम्यान, सीएएस प्रणाली सुरू केल्याबद्दल अनेक हितधारकांकडून सेबीला अभिनंदनाचे संदेशही मिळत असल्याचे त्यांनी सांगितले.

सीएएस प्रणाली म्हणजे काय?

सीएएस म्हणजे क्लोजिंग ऑक्शन सेशन (Closing Auction Session). शेअर बाजारातील नियमित व्यवहार संपल्यानंतर शेअर्सची अंतिम किंमत ठरवण्यासाठी ही पद्धत वापरली जाते. या प्रक्रियेत खरेदीदार आणि विक्रेते आपल्या बोली लावतात. त्यानुसार ज्या किमतीवर सर्वाधिक शेअर्सचे व्यवहार होऊ शकतात, ती किंमत शेअरची क्लोजिंग प्राईस म्हणून निश्चित केली जाते.

यामुळे बाजार बंद होण्याच्या वेळेतील अचानक होणाऱ्या चढ-उतारांचा परिणाम कमी करण्यास मदत होते. तसेच मोठ्या व्यवहारांमुळे शेअरच्या अंतिम किमतीवर होणारा अनावश्यक प्रभाव कमी करण्याचा प्रयत्न केला जातो. थोडक्यात, दिवसाच्या शेवटी शेअरची योग्य आणि पारदर्शक अंतिम किंमत ठरवण्यासाठी सीएएस प्रणाली महत्त्वाची आहे.