कोयनानगर : कोयना जलविद्युत प्रकल्पाच्या चौथ्या टप्प्यातील महत्त्वाकांक्षी डावा तीर पायथा वीज गृहाच्या उभारणीला दहा वर्षांच्या प्रतीक्षेनंतर सुधारित प्रशासकीय मान्यता मिळाली आहे. राज्य विद्युत मंडळाच्या ऊर्जा विभागाने या प्रकल्पाला हिरवा कंदील दाखवला असून, यामुळे कोयना धरणाखालील पाण्याचा कार्यक्षम वापर करत अतिरिक्त वीज निर्मितीचा मार्ग मोकळा झाला आहे. या ८० मेगावॉट क्षमतेच्या प्रकल्पामुळे कोयना प्रकल्पाच्या इतर उपघटकांना चालना मिळणार आहे.

कोयना: राज्याच्या विकासाची ऊर्जावाहक
कोयना जलविद्युत प्रकल्प हा भारतातील प्रमुख जलविद्युत प्रकल्पांपैकी एक आहे. १९६० च्या दशकात सुरू झालेल्या या प्रकल्पातून आतापर्यंत चार टप्प्यांद्वारे १९६० मेगावॉट वीज निर्मिती होत आहे. कोयना नदीत सोडल्या जाणाऱ्या पाण्याचा पुनर्वापर करून वीज निर्मिती करण्याच्या उद्देशाने २०१० मध्ये डावा तीर पायथा वीज गृहाची संकल्पना पुढे आली. २०१४ मध्ये याला प्राथमिक मान्यता मिळाली, परंतु निधीअभावी, पर्यावरणीय आणि तांत्रिक अहवालांच्या विलंबामुळे आणि केंद्र-राज्य समन्वयाच्या कमतरतेमुळे २०१८ मध्ये काम थांबले. स्थानिक पाठपुराव्यामुळे २०२३ मध्ये सुधारित आराखडा तयार झाला आणि एप्रिल २०२५ मध्ये शासनाने अंतिम मंजुरी दिली.

प्रकल्पाची ठळक वैशिष्ट्ये
प्रकल्प: डावा तीर पायथा वीज गृह
स्थळ: कोयना धरण, डावा तीर
क्षमता: ८० मेगावॉट
पाणी वापर: पायथा विद्युत गृहातून सोडले जाणारे पाणी
लाभ: पर्यावरणपूरक आणि टिकाऊ वीज निर्मिती

स्थानिक पाठपुराव्याचे यश
माजी आमदार, स्थानिक स्वराज्य संस्था, वीज मंडळाचे अधिकारी आणि कोयना क्षेत्रातील कार्यकर्त्यांच्या सातत्यपूर्ण प्रयत्नांमुळे हा प्रकल्प पुन्हा गतीमान झाला. यामुळे राज्याच्या ऊर्जा क्षेत्राला नवे बळ मिळणार असून, कोयना प्रकल्पाची ‘प्रकाशवाहक’ ही ओळख अधिक दृढ होणार आहे.